Morgunblaðið - 12.09.1985, Blaðsíða 24

MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 12. SEPTEMBER 1985
Yngsta kynslóðin lét sitt ekki eftir liggja við að finna réttu mörkin.
„Hvar ætli ég fínni mínar kindur,“ gæti þessi unga Miðfjarðarstúlka verið
að hugsa.
Ho, Ho, Ho — smalað saman í almenninginn.
Eftir réttirnar hófst heimreksturinn og fóru bændur um svo að önnur umferð gekk heldur ógreiðlega á meðan.
„NEI, KOMDU sæll gamli minn.
Langt síðan við höfum sést. Líklega
ekki síðan í fyrra í réttunum. Þú ert
bara orðinn kenndur. Hvar hafíð þið
hestana? Hva ... það er nú allt í
stakasta lagi með þá ... svona
komdu og fáðu þér einn með
okkur.“ Þetta voru fyrstu samræð-
urnar er blaðamaður Morgunblaðs-
ins varð vitni að þegar hann renndi í
hlað í Staðarskála í Hrútafirði seint
sl. laugardagskvöld, en þá voru leit-
armenn nýkomnir með fé sitt af fjöl-
lum og hinn árlegi réttardagur átti
að hefjast árla næsta morguns þar í
sveit, og í næstu sveit við: Hrúta-
tungurétt í Hrútafírði og í Miðfjarð-
arrétt í Miðfírði.
Leitarmenn voru tvo daga i
göngum og gistu nótt í leitar-
mannaskálum eins og þeirra er
vani. Tuttugu menn fóru um Stað-
arhrepp og komu með 4—5.000
fjár til byggða og 55 leitarmenn
fóru um Ytri- og Fremri-Torfu-
staðahrepp og komu með um
15.000 fjár til byggða að sögn
fjallkónga. í báðum réttum var
hafist handa eldsnemma á sunnu-
dagsmorgun. Hrútatungurétt lauk
um hádegi og rak þá hver sitt fé til
síns heima og fór Jaðarsbóndinn
fyrstur af stað þvi hann átti
lengst heim að sækja. Siðan fóru
bændur koll af kolli hver með sinn
fjárhóp eftir þjóðveginum svo að
önnur umferð þar gekk heldur
ógreiðlega á meðan. Miðfjarðar-
rétt stóð aftur á móti langt fram
eftir degi svo að menn rétt náðu
að skola af sér réttarrykið, fara i
ballfötin og drífa sig á dansleik
um kvöldið i Ásbyrgi í Miðfirði, en
þar var réttardansleikurinn hald-
inn með pomp og prakt.
Megum til með að taka lagið
„Ég gæti svo sannarlega hugsað
mér að vera bóndi hérna núna,“
sagði Björn Jónsson, annar
Fossbræðra, sem nú er burtfluttur
Hrútfirðingur og bróðir hans
Gunnlaugur og Vigfús Vigfússon
tóku undir það. „Vigfús er að vísu
ekki Hrútfirðingur, i húð og hár.
Hann fluttist hingað 13 ára gam-
all og var fljótt tekinn inn í sam-
ir hlýddu. Kvenfélag Staðarhrepps
sá um veitingarnar: ilmandi kaffi,
kleinur, pönnukökur og sódakökur
í gömlum réttarballsbragga, Sík-
árbragga, sem stendur við réttina
og þar var einnig haldin hluta-
velta fyrir yngstu kynslóðina.
Menn fóru að skeggræða um
gömlu góðu réttarböllin, sem
haldin voru þarna í bragganum og
söknuðu þeirra daga greinilega.
Þá sátu kvenmennirnir á mjóum
bekkjum beggja vegna dansgólfs-
ins og biðu eftir dansherrum.
Elstu karlarnir héldu sig hinsveg-
ar i skála nokkrum út undan
bragganum og sungu hver sem
betur gat.
Gullbrúðkaup fjallkóngs
Fyrrverandi fjallkóngur,
Trausti Jónasson á Hvalshöfða
sagðist hafa farið fyrst í göngur
fyrir 50 árum þannig að í raun
ætti hann einskonar gullbrúðkaup
í dag. „Reyndar samdi vinur minn,
Árni Jón á Bálkastöðum, um mig
vísu í gær í tilefni tímamótanna
og hljóðar hún svona:
Ungur Trausti átti þrá,
úti loftið seiðar.
Fimm eru tugir farnir hjá,
fram um allar heiðar.
Trausti sagðist eiga tik sem
heitir Píla og vann hún heilmikið
afrek í gær. „Þegar við komum af
heiðinni og ætluðum að fara að
setja féð inn í girðingu, kom ein-
hver styggð í það svo að það rudd-
ist allt í öfuga átt. Píla min aftur á
móti brá skjótt við og hljóp eins
og fætur toguðu fyrir féð og smal-
aði því saman áður en illa fór.“
Trausti sagði að aðeins hefðu þrír
hundar verið með í leitinni og
væri það allt of lítið.
Björn Jónsson, söngstjóri, var
kominn með kór heimamanna út i
eitt horn gamla braggans og kyrj-
aði nú hver sem betur gat. „Árni
Jón, komdu, það vantar bassann."
Og við svo búið var Árni Jón rok-
inn og stillti sér upp bassamegin í
kórnum. Hann gaukaði því þó að
blaðamanni að þar í sveit væri
sungið án söngvatns. „Við erum
svo hressir að eðlisfari." Og áfram
var haldið: Bjartar vonir vakna,
Blessuð sértu sveitin mín, Lóan er
komin, Kátir voru karlar og mörg
fleiri lög voru kyrjuð þarna f
braggahorninu og voru þau meira
að segja rödduð.
Kristján Isfeld sagði að sér
hefði verið steypt af stóli sem
fjallkóngi, en það gerði ekkert til
Séð yfir Hrútatungurétt. I gamla bragganum við réttina voru réttardansleikirnir haldnir fyrir fáeinum árum, en
nú veittu kvenfélagskonur kaffí og meðlæti þar inni.
félagið og hefur verið meðal okkar
siðan þó hann búi nú í Reykjavík
eins og við bræður. Þó getum við
þremenningarnir ekki látið rétt-
artímann líða hjá án þess að
heimsækja gömlu góðu sveitina
okkar. Það er alltaf viss „sjarmi"
yfir þessu. Við komum hingað á
hverju ári og höldum til hjá hon-
um Magnúsi í Staðarskála.
Já, ég var léttur á mér í göngun-
um í gamla daga og hafði góðan
hund. Strákar, við megum til með
að fara að taka lagið," hélt Björn
áfram. „Hrútfirðingar hafa nú
hingað til getað tekið lagið ef við
þekkjum þá rétt og síðan ætlum
við í Miðfjarðarrétt eftir hádegið
og vita hvort þeir kunna að syngja
þar. Við erum að bíða eftir kaffi-
tímanum — þá byrjar kórinn. Það
versta er að undanfarin ár hafa
stjórarnir hér aðeins gefið 40 mín-
útna kaffihlé, en ég hef nú imprað
á þvi við þá að gefa nú klukkutíma
í kaffi ... já, við skulum sjá til.“
Sverrir Björnsson í Brautar-
holti var réttarstjóri í fyrsta sinn
og tók hann við af Kristjáni ísfeld,
sem haldið hafði embættinu fimm
sl. ár. Sverrir sagði að rekið hefði
verið niður í tveimur hópum,
niður óspaksstaði og Fossdal.
Geymt var í safngirðingu nærri
réttinni um nóttina. „Þokan er
okkar versti farartálmi og komust
leitarmenn ekki fyrr en klukkan
10.30 úr leitarmannaskálum
seinni daginn. Ekki er enn ákveðið
hvenær seinni leitin verður farin.
en líklega verður hún úr þyrlum. I
fyrra fundust 14 kindur við seinni
leit. Nú var fé töluvert niður við
girðingu vegna kuldanna sem
gerði í byrjun mánaðarins.”
„Kaffi!“ hrópaði stjórinn og all-
í réttum með Hrútfirð-
ingum og Miðfirðingum