Morgunblaðið - 25.05.1988, Blaðsíða 33

Morgunblaðið - 25.05.1988, Blaðsíða 33
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 25. MAÍ 1988 33 Reuter Míkhaíl Gorfoatsjov ráðfœrir sig við Georgíj Razúmovskíj flokksrit- ara. Armenía og Azerbajdzhan: Flokksleiðtogarnir settir út í kuldann MoHkvu, Reuter. Flokksleiðtogum kommúnista- flokksins í Armeniu og Azerbadjzhan var um helgina vikið úr embætti og siglir brott- vikningin f kjölfar mikillar þjóð- ernisólgu f Sovétlýðveldunum undanfarna inánuði. Að sögn TASS, hinnar opinberu fréttastofu sovéskra yfirvalda, voru Karen Demírtsjían, aðalritara flokksins í Armeníu, og Kjamran Bagírov, flokksleiðtoga í Azerbajdz- han, leystir frá störfum sitt í hvoru lagi af heilsufarsástæðum, en ljóst mátti vera að þegar hefðbundinni afrekaskrá fráfarandi valdamanna var sleppt í fréttaskeyti stofunnar, að þeirra var lítt saknað. Mikil þjóðernisólga hefur verið við rætur Kákasus á þessu ári og deila Armenar og Azerbajdzhanar hart um landamæri Sovétlýðveld- ^anna, sem verið hafa umdeild allt frá byltingunni 1917. Hafa armen- skir íbúar héraðsins Nagorno- Karabakh, sem eru í yfirgnæfandi meirihluta, krafist þess að það verði innlimað í Armeníu á ný. Ólga þessi náði hámarki í febrúar þegar Armenar hvöttu stjórnvöld í Moskvu til þess að sinna bænum sínum um endurheimt héraðsins og lögðu áherslu á kröfur sínar með gífurlegum mótmælagöngum í Jerevan, höfuðborg Armeníu, en flokksbroddar kommúnista í Arm- eníu tóku öllum að óvörum undir kröfurnar. Um svipað leyti voru Armenar í borginni Súmgajt í Az- erbajdzhan ofsóttir og voru a.m.k. 30 Armenar í Súmgajt drepnir af óðum múg. Janos Kadar settur af sem leiðtogi ungverska kommúnistaflokksins: Felldi tár er hann rétt- lætti stjórnarhætti sína Þingkosningarnar í Frakklandi: Fyrrum eigínkona Le Pens býður sig fram Marseille, Reuter. PIERRETTE Le Pen, fyrrum eiginkona Jean-Maríes Le Pens, leiðtoga Þjóðernisfylkingarinn- ar, ætlar að bjóða sig fram í þing- kosningunum f næsta mánuði. Vinir Pierrette Le Pens sögðu á sunnudag að með framboði sínu vildi hún „fordæma öfgar Le Pens og þann mann sem hann hefur í rauninni að geyma." Hún ætlar að bjóða sig fram í samvinnu við fyrr- um vin Le Pens, Gabriel Demarquet. Pierrette og Jean-Marie Le Pen skildu árið 1984. Eiginkonan fyrr- verandi hefur síðan kvartað opin- berlega yfir því að Le Pen neiti að veita henni framfærslustyrki. Hún hefur meðal annars mótmælt þessu með því að láta birta af sér myndir í tímaritinu Playboy, þar sem hún var einungis klædd vinnukonu- svuntu. Búist við róttækum umbótum í anda Míkhaíls Gorbatsjovs Reuter Jean-Marie Le Pen, leiðtogi Þjóð- ernisfylkingarinnar, kveikti á kerti f Notre Dame-kirkjunni f Parfs þegar hann átti leið þar. um f kosningabaráttunni vegna þingkosninganna, sem fram fara 5. júní. Nú hefur fyrrum eigin- kona hans boðið sig f ram í kosn- ingunum. Budapest, Reuter. JANOS Kadar, sem stjórnað hef• ur ungverska kommúnista- flokknum allt frá því sovéskir skriðdrekar brutu á bak aftur uppreisn alþýðu manna f Ung- verjalandi árið 1956, var á sunnu- dag vikið úr embætti. Karoly Grosz forsætisráðherra, sem er 57 ára að aldri, var kjðrinn flokksleiðtogi f stað Kadars. Sér- stök ráðstefna ungverska komm- únistaflokksins, hin fyrsta frá árinu 1957, samþykkti kjðr Grosz auk þess sem gerðar voru rót- tækar breytingar á stjórnmála- ráði kommúnistaflokksins og miðnef nd hans. Er aliuennt búist við þvi að flokksleiðtoginn nýi beiti sér fyrir róttækum breyt- ingum f umbótaátt í anda Míkhaíls S. Gorbatsjovs Sovét- leiðtoga. Háttsettur embættismaður innan ungverska kommúnistaflokksins sagði í samtali við blaðamann Reut- ers-fréttastofunnár að breytingarn- ar á flokksforystunni hefðu verið mun umfangsmeiri en menn hefðu ætlað. „Flestum gamlingjunum hef- ur bæði verið vikið úr miðnefndinni og stjórnmálaráðinu," sagði hann. 12 menn sitja í stjórnmálaráðinu og voru átta nýir kjörnir. Þeir sem viku eru flestir nánir samstarfs- menn Janos Kadars og má þar nefna György Lazar, fyrrum for- sætisráðherra, og Karoly Nemeth. í stað þeirra voru valdir yngri menn sem þykja umbótasinnaðir líkt og Karoly Grosz. Þá þykir það einnig athyglivert að Rezsö Nyers, sem skipulagði umbótastefnu stjórn- valda í Ungverjalandi fyrir rúmum tveimur áratugum, hefur verið haf- inn til valda á ný því hann er nú sérlegur ráðgjafi Karoly Grosz. Þykir þetta sýna að búast megi við mjög snöggum umskiptum í efna- hagsmálum líkt og gerðist eftir uppreisnina árið 1956. Atakanleg ræða Með því að víkja Kadar úr stjórn- málaráði flokksins hefur hann í raun verið sviptur öllum völdum. Fulltrúarnir á ráðstefnunni risu á fætur og klöppuðu Kadar lof í lófa en kveðjurnar þóttu engu að síður nokkuð kuldalegar. Kadar, sem verður 76 ára síðar í vikunni, sýndi lítil viðbrögð þegar ljóst varð að bundinn hafði verið endi á 32 ára valdaskeið hans. Fyrr á sunnudeginum hafði hann flutt ræðu þar sem hann varði stjórnar- stefnu sina af miklum krafti. Ræð- an stóð í 80 mínútur og sýndu margir fulltrúanna merki um óþol- inmæði er leiðtoginn var í ræðu- stólnum. Kadar felldi tár er hann gagnrýndi hugmyndir umbótasinna um opinskaar umræður um flokks- stefnuna og hvatti menn til þess að beina fremur sjónum sínum að því sem vel hefði tekist en því sem úrskeiðis hefði farið. Fréttamenn sem fylgdust með ræðu Kadars sögðu hana hafa verið átakanlega og tiltóku sérstaklega furðulegar gamansögur frá æsku- árum sem leiðtoginn sagði ráð- stefnugestum. Kommúnisti einn frá Vesturlöndum, sem búið hefur í Ungverjalandi allt frá því Kadar komst til valda, sagði þetta vera sorgleg endalok á ferli hans. „Það er átakanlegt að hann skyldi ekki velja að ljúka ferlinum á glæsilegan hátt. Og það er hræðileg staðreynd að hann lagðist gegn flestum tillög- um um þróun í umbótaátt sem fram komu á ráðstefnunni," sagði sá hinn sami í viðtali við iíeuters-fréttastof- una. Dvínandi vinsældir Kadar naut lengi vel umtals- verðra vinsælda í Ungverjalandi og þótti fremur frjálslyndur leiðtogi í samanburði við starfsbræður sína austan járntjaldsins. Á sjöunda og áttunda áratugnum beitti hann sér fyrir byltingarkenndum efnahags- umbótum í landinu og lagaði hag- kerfi landsins mjög að vestrænum fyrirmyndum. Á undanförnum árum hefur þó hallað undan fæti og líta Ungverjar almennt svo á að Kadar hafi staðið í vegi fyrir nauð- synlegum umbótum á sviði efna- hags- og félagsmála í landinu. Umbótaáætlun sem hrundið var af stað árið 1985 hefur snúist upp í andhverfu sína með þeim afleiðing- um að verðlag í landinu hefur farið ört hækkandi auk þess sem Ung- verjar eru, ef miðað er við höfða- tölu, skuldugasta ríki Austur-Evr- ópu. Reuter Janos Kadar, fyrrum leiðtogi ungverska kommúnistaflokksins, (t.h) ræðir við eftirmann sinn Karoly Grosz á ráðstefnu flokksins í Buda- pest um helgina. Kjör Karoly Grosz sem flokksleið- toga í Ungverjalandi: Gorbatsjov og Thatcher fagna kjöri Karoly Grosz Varsjá. A-Berlln. Washington. Reuter. VÍÐAST hvar hefur kjöri Karoly Grosz sem aðalritara ungverska kommúnistaflokksins verið fagn- að. Viðbrögðin í Austur-Þýzka- landi hafa þó verið á annan veg og eru tíl marks um andstöðu þarlendra yfirvalda við umbætur að hætti Mfkhaíls Gorbatsjovs, leiðtoga Sovétríkjanna. Marga- ret Thatcher, forsætisráðherra Bretlands, sendi Grosz „innilegar hamingjuóskir" f gær en hann er yf irlýstur aðdáandi Thathcer og sagði eftir fund þeirra í Lon- don fyrir skðmmu að hann mundi fara í smiðju til hennar við úr- lausn vandamála f Ungverja- landi. Fjölmiðlar í Austur-Þýzkalandi einblíndu á kveðjuorð Janos Kad- ars. Vestrænir stjórnarerindrekar og austur-evrópskir heimildamenn sögðu að Erich Honecker, hinum 75 ára leiðtoga austur-þýzka kommúnistaflokksins, hiyti að hafa runnið kalt vatn milli skinns og hörunds þegar Grosz var kjörinn eftirmaður Kadars. Viðbrögð Austur-Þjóðverja voru í hróplegri andstöðu við hlýlegar kveðjur Gorbatsjovs en nýju vald- hafarnir í Ungverjalandi segjast ætla að grípa til umbóta í anda hans. Gorbatsjov hældi Grosz og óskaði honum velfarnaðar. Pravda, málgagn sovézka kommúnista- flokksins, birti mynd af Grosz og langa grein um hann á forsíðu. Þar var honum hrósað fyrir umbætur á ungverska kommúnistaflokknum og framtakssemi. Fjölmiðlar í Rúmeníu slepptu þvf alveg að geta um flokksráðstefnuna í Búdapest og brottför Kadars úr flokksforystunni. Vestrænir sendi- fulltrúar sögðu að málið væri við- kvæmt þar sem Nicolae Ceausescu, forseti Rúmeníu, væri andvígur umbótum að hætti Sovétmanna og Ungverja. Væru efnahagsörðug- leikar Ungverja þó smámunir í sam- anburði við efnahagskreppu þá, sem Ceausescu hefði við að glíma. Rude Pravo, málgagn tékkneska Karoly Grosz Reuter kommúnistaflokksins, skýrði ítar- lega frá breytingunum í Ungverja- landi en lagði ekkert mat á þær. Andóf smennfagna Leiðtogar uppreisnar- og um- bótamanna, sem brotnir voru á bak aftur með innrás Sovétmanna í Ungverjaland 1956 og nú eru bú- settir í Bandaríkjunum, fögnuðu kjöri Grosz og sögðust eiga von á umtalsverðum efnahagslegum og pólitískum umbótum. Gyorgy Krasso, einn leiðtoga umbótasinna, sem nú er búsettur í London, sagð- ist þó efins um að pólitiskar umbæt- ur myndu eiga sér stað. „Grosz er harðfylginn alræðissinni og nefndi umbætur ekki á nafn fyrr en eftir flokksþing sovézka kommúnista- flokksins í hitteðfyrra. Hann þekkir áhrifamátt fjölmiðla og það var kraftaverk hvernig honum hefur tekizt á einu ári að fá þá til að breyta ímynd Kadars úr því að vera álitinn umbótamaður (fráhrindandi og ihaldssamt gamalmenni," sagði Krasso.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.