Morgunblaðið - 04.06.1988, Síða 41

MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 4. JÚNÍ 1988
41
Frá Rauðará til Rauðár
Horft austur yfir St. Croix frá Stillwater í Minnesota til Wisconsin.
eftir Kristjón
Kolbeins
Grein ívars Guðmundssonar,
sem birtist í Mbl. fyrir nokkru og
fjallaði um ökuferð þvert yfir
Bandaríkin, vakti bæði upp ljúfar
endurminningar frá síðastliðnu
hausti og áleitnar spurningar.
Sú saga var sögð að íslending-
ar hefðu fundið Norður-Ameríku
en haft vit á því að týna henni
aftur. Því miður virðast allt of
fáir hafa áttað sig á því hversu
álitlegur kostur Vesturheimur er
til orlofsdvalar. Miðvesturríkin
hafa upp á margt.að bjóða, bæði
borgir eins og Milwaukee, St.
Paul og Minneapolis og dreifbýli.
Kostur gefst því jafnt á ys og þys
stórborga, sem sveitasælu smá-
bæja og þorpa.
Tíðarfar
Haustið, upp úr miðjum sept-
ember, er á margan hátt góður
tími til ferðalaga um Wisconsin,
Minnesota og Norður-Dakóta.
Haustlitir eru að verða ríkjandi.
Mikið ber á gulu, brúnu og jafn-
vel eldrauðu ásamt grænum lit
þallarinnar. Hljmur, víðir o.fl. tijá-
tegundir skarta sínu fegursta.
Norður-Dakóta sker sig þó úr, því
svipar meira til austurhluta Mont-
ana hvað gróðurfar snertir,
víðáttumiklar sléttur en litlir
skógar. Tíð er oftast góð og veður
mild. Búast má við 25 gráðu hita
eða meiru yfir hádaginn en nætur
og morgnar eru svöl og hress-
andi, minna á heimaslóðir á sama
árstíma. Úrfelli, stormar, þrumu-
veður og hitar sumarsins eru yfír-
leitt um garð gengin. Með úrfelli
er átt við þungt lóðrétt regn,
steypiregn, ekki sudda eða slag-
viðri. í slíku regni getur fólk þveg-
ið sér um hendur út um opinn
glugga, sem undir krana væri. í
verulegu þrumuveðri eru eldingar
að jafnaði tvær á sekúndu með
tilheyrandi hávaða og lýsa upp
umhverfíð svo lesbjart verður.
Sérstaklega er mér minnisstæð
aðfaranótt 5. júlí fyrir mörgum
árum vestur í Bayport í Minne-
sota. Eftir flugeldasýningu f til-
efni þjóðhátíðardagsins 4. júlí,
hófst einhver sú mesta flugelda-
sýning sjálfrar náttúrunnar, sem
um getur. Fá orð eru nægilega
sterk til að lýsa slíku sjónarspili.
Ástæðulaust er að láta sér bregða
við slíkar glæringar þó flestir, sem
ekki eru slíku vanir dags daglega,
hrykkju eflaust upp með and-
fælum.
Þá fyrst er orðið verulega heitt
þegar lofthiti nálgast líkamshita.
Sé fólk í leit að velgju og fyrirbær-
um eins og lýst er hér að framan
er hásumar kjörinn tími til vestur-
farar.
Þrumuveðrum fylgja oft storm-
ar, sem geta vaidið usla. Stór tré
riftia upp með rótum, e.t.v. ein-
mitt vegna þess að jarðvegur er
víða grunnur og rætur liggja
nærri yfírborði. Beinir skaðar á
mannvirkjum af völdum hvirfíl-
vinda eru fátíðir á þessum slóðum.
Þeir gera þó vart við sig en stinga
sér sjaldan niður, gefur þá að líta
sem skýstrokka, er sveiflast eins
og skott úr þykkninu.
Verðlag
Bandaríkin eru álitin dýr.
Eflaust er hægt að fínna þar
dæmi um hátt verðlag en einnig
mjög sanngjamt. íslendingar átta
sig einfaldlega ekki á því að eigið
land er með þeim dýrari fyrir
ferðamenn. í því sambandi vakna
ótal spumingar. Hví er ísland jafn
dýrt og raun ber vitni? Er það
skattheimtan, matarskatturinn,
hátt raungengi krónunnar, óhóf-
legur dreifíngarkostnaður, óhag-
kvæm Qárfesting á mörgum svið-
um eða léleg framleiðni almennt?
Er skýringanna e.t.v. að leita í
því að við séum svo fá og smá
og búum stijált? Er eðlilegt að
verðlag skuli vera hér margfalt
hærra á ýmsum sviðum en í lönd-
um, sem við bemm okkur helzt
saman við? Er mikil þjóðarfram-
leiðsla nokkuð annað en tölur á
blaði, sem segja aðeins hálfa sög-
una? Mjmdi hún ekki snarminnka
ef hún jmði reiknuð á Glasgow-
verði? Vafalaust hafa margir leitt
hugann að spumingum í þessum
dúr en fátt orðið um svör.
Farandi þarf farkost, fæði og
húsaskjól. Lfta má á þetta sem
grunnþarfir. Bifreið af millistærð,
t.d. Mercury Topas, er hægt að
fá leigða fyrir um 25—35 dollara
á sólarhring ásamt tryggingu.
Innifalinn í daggjaldi er yfírleitt
100—200 mflna akstur. Dæmi eru
um að í daggjaldi sé innifalinn
„Baudaríkin eru álitin
dýr. Eflaust er hægt
að finna þar dæmi um
hátt verðlag en einnig
mjög sanngjarnt. ís-
lendingar átta sig ein-
faldlega ekki á þvi að
eigið land er með þeim
dýrari fyrir ferða-
menn.“
ótakmarkaður akstur. Verð á
bensíni er um þriðjungur af því
sem við eigum að venjast eða inn-
an við dal gallonið, sem er um
kr. 11,50 fyrir hvem lítra.
Fjrir 50 dollara á sólarhring
býðst víða ágætis gisting, stórt
herbergi með baði, sfmá, sjónvarpi
og útvarpi ásamt tveimur rúmum
f kóngastærð og aukadýnu ef með
þarf.
Þijú orð lýsa fæðinu betur en
flest annað, ríflegt, ódýrt og gott
ásamt frábærri þjónustu. Þykkar,
Ijúffengar og safaríkar steikur
ásamt meðlæti í notalegu um-
hverfi em seldar á 5—6 dollara í
Basin Street-salnum á Ramada
Inn í Moorhead við Rauðá og þyk-
ir sanngjamt verð fyrir slíkar
kræsingar. Lengi hef ég velt fyrir
mér þeirri spumingu hvemig
þetta sé hægt á sama tíma og
staðir f svipuðum gæðaflokki f
grennd við Rauðará í Reykjavík
buðu upp á samsvarandi rétti á
margfalt hærra verði.
Oft er því haldið fram að ísland
sé kjörið til landbúnaðar. Hátt
búvömverð stingur í stúf við þá
fulfyrðingu. Furðulegt er verð á
grænmeti og garðávöxtum á met-
uppskemári, m.v. það sem gerist
víða erlendis. Stefnan virðist vera
sú að reyra alla búvömframleiðslu
f viðjar kvóta og einokunar og
virða þannig hag neytenda að
vettugi.
Rauðá, sem margir kannast við
vegna skátasöngsins um Rauðár-
dal, sem er einnig þekktur undir
nafninu Rauðárrokk, skilur að
bæina Fargo í Norður-Dakóta og
Moorhead í Minnesota. Rauðá er
í sjálfu sér ekki merkileg á, vart
meira en lækjarspræna á þessum
slóðum, ólíkt svipminni en St.
Croix, sem rennur eftir austur-
mörkum Minnesota og vestur-
mörkum Wisconsin, en hún er
skipgeng a.m.k. frá Stillwater í
Minnesota út á Mississippi og
þaðan er hægt að komast allt til
Mexíkóflóans. Algengt er að sjá
hjólaskip á St. Croix, sem em
nokkurs konar fljótandi veitinga-
staðir. Nokkur veiði er í St. Cro-
ix, aðallega flatfiskur sem kallað-
ur er sólfiskur og vatnakarfí.
Umferð
Margir veigra sér við að aka
um stórborgir og þjóðvegi erlentí-
is, fínnst nóg um umferðina í
Reykjavík og nágrenni. Enda er
hún ágætur skóli fyrir akstur í
útlöndum þar eð bifreiðaeign á
fbúa er hér með því mesta sem
þekkist. Akstur í Minnesota, Wis-
consin og Norður-Dakóta er á
margan hátt auðveldur. Umferð-
arhraði er þægilegur, hámarks-
hraði á þjóðvegum yfírleitt 55 til
65 mflur, tæplega 90 km til 105
km á klst. og er virtur. Merkingar
em nokkuð góðar, þjóðvegir liggja
víða samsfða þannig að nægur
tími gefst til skipta, aðeins þarf
að fara jrfír á aðra akrein, þá er
komið á annan þjóðveg. Ökumenn
em tillitssamir þegar komið er af
afreinum. Sjálfsögð kurteisi þykir
að rýma fyrir þeim sem þaðan
koma með því að færa sig jrfir á
vinstri akrein. Ef viðkomandi vil-
list er ekkert einfaldara en að
spyija til vegar. Áningarstaðir em
víða meðfram vegum eins og al-
gengt er á meginlandi Evrópu þar
sem hægt er að stansa og teygja
úr sér.
Góð vegakort em nauðsjmleg
en þau fást á flestum bensínstöðv-
um, í ritfangaverslunum og í
bókabúðum. Aftursætisbflstjórinn
kemur í góðar þarfir f framsætinu
sem lóðs. Það starf er jrfírleitt
létt verk m.a. sökum þess að þjóð-
vegir em vel merktir og gatna-
kerfi margra bandarískra bæja
og borga er, eins og flestum er
eflaust kunnugt, byggt upp af
tölusettum strætum, sem liggja
þvert á tölusettar traðir líkt og
reitir á skákborði. Vansalaust
ætti því að vera að rata frá gatna-
mótum Nítjánda strætis og Sjöttu
traðar að homi Sjöunda strætis
og Fyrstu traðar svo tekið sé
dæmi af handahófi.
Höfundur er viðskiptafræðing-
ur
Vinnimi að bættrí
menntun kvenna
—segir Helen Skirrow, svæðisstjóri
Delta Kappa Gamma í Kanada
DELTA Kappa Gamma eru al-
þjóðleg samtök kvenna f fræðslu-
störfum. Hér á landi eru starfandi
þijár deildir með 86 félaga og var
árleg námsstefna félagsins á ís-
landi haldin f Odda fyrir nokkru.
Heiðursgestur var svæðissijóri
Delta Kappa Gamma f Kanada,
Helen Skirrow, og hitti blaðamað-
ur Morgunblaðsins hana að máli
til að fræðast nánar um félags-
skapinn.
Delta Kappa Gamma var stofnað
í Bandaríkjunum árið 1929 og verður
því sextugt á næsta ári. Hér á landi
hafa samtökin starfað í rúm tíu ár
og er núverándi formaður félagsins
Sjöfn Sigurbjömsdóttir. Hér starfa
fjónir deildir með 86 félaga en alls
eru 165.102 félagar í heiminum, f
13 löndum.
Frú Skirrow er stödd hér á landi
til að sitja námsstefnu sem haldin er
í hveiju ríki fyrir sig á vori hveiju
þar sem konur úr fræðslustétt, kenn-
arar og aðrir, koma saman og ræða
það sem efst er á baugi f skóla- og
fræðslumálum viðkomandi lands.
Þær geta óskað eftir því að fá í heim-
sókn einhvem hátt settan meðlim og
senda um það beiðni til yfírforseta
sem kemur henni á framfæri og útn-
efnir gest á ráðstefnuna.
Þeim ríkjum sem aðild eiga að
Deita Kappa Gamma er skipt f þijú
svæði; Evrópu, Kanada og Banda-
ríkin auk Mið-Ameríkuríkja, og er
Helen svæðisstjóri fyrir Kanada. HÚn
er kennari að mennt en hefur einnig
mastersgráðu í bókasafnsfræðum og
starfaði sem yfirbókavörður hjá
menntamálaráðuneytinu kanadíska
þegar hún var útnefd svæðisstjóri
Delta Kappa Gamma.
Helen Skirrow hefur verið félagi
frá 1972 og hefur síðan þá gegnt
forystustörfum bæði í sínu héraði og
jrfir Alberta fylki f Kanada þar sem
hún býr. Hún var síðan fyrir tveimur
árum útnefnd fulltrúi Kanada f al-
þjóðastjóminni og hefur nú þjónað f
tilskilinn tfma, eða tvö ár, og lætur
af embætti í endaðan ágúst.
Aðspurð um tilgang félagsins
sagði Helen Skirrow: „Megin til-
gangur Delta Kappa Gamma er að
hjálpa konum til að afla sér betri
menntunar og þeim sem fást við
Morgunblaðið/Sverrir
Helen Skirrow, svæðisstjóri
Delta Kappa Gamma í Kanada.
kennslustörf að komast í betri stöð-
ur. Við veitum kennurum sem og
öðmm sem vilja afla sér kennara-
menntunar skólastyrki og er eitt
aðalverkefnið um þessar mundir að
hjálpa konum f þríðja heiminum að
afla sér menntunar og stuðla al-
mennt að bættri menntun kvenna,
hvar sem er f heiminum.
Félagar í Delta Kappa Gamma eru
konur úr fræðslustétt; bæði kennar-
ar, skólabókaverðir og skólasálfræð-
ingar, sem og aðrir sem starfa að
skólamálum. Oðrum þeim sem stuðl-
að hafa að eflingu menntunar kvenna
en eru ekki beint tengdar skólakerf-
inu er einnig oft boðið að verða heið-
ursfélagar.
Starfsemi félagsins, fyrir utan það
að veita skólastyrki, fer einkum fram
með fundahaldi. Hver deild heldur
fundi minnst flórum sinnum á ári eða
oftar, þar sem rædd eru þau mál
varðandi menntun og skólastarf sem
efst eru á baugi, í heiminum eða í
viðkomandi landi eða svæði. Á þess-
um fundum koma saman konur af
öllum stigum skólakerfísins, grunn-
skólakennarar jafnt sem hálskóla-
prófessorar og skiptast á skoðunum
oe ræða málin.
Nyjum félögum er boðin þátttaka
og verða þær helst fyrir valinu sem
talið er að hafí nægan tíma til að
sinna því mikla starfí sem fylgir því
að vera virkur félági. Skilyrði fyrir
þátttöku er að sækja þing og vinna
heils hugar að viðgangi félagsins.
Hér á íslandi koma óvenju margir
félagar af efstu stigum fræðslukerf-
isins en víða erlendis eru flestir með-
limir almennir grunnskólakennarar.
Helsta markmið okkar er að hjálpa
konum í kennarastétt að ná persónu-
legum jafnt sem faglegum þroska. í
þriðja heiminum er menntun kvenna
vfða mjög lítil og við vinnum að því
að efla menntun kvenna um allan
heim. Við vonumst til að félagsskap-
ur þem þessi geti skapað samstöðu
og samhjálp meðal kvenna. Því það
er staðreynd að við lifum í karlasam-
félagi þar sem karlar hjálpa öðrum
körlum. Það veitir því ekki af að
efla samstöðu kvenna innan fræðslu-
kerfisins sem annarsstaðar."
Pennavinir
Sautján ára japönsk stúlka með
áhuga á teikningu og listmálun:
Kaori Kamiya,
27 Maeda, Ikugi,
Higashiura-cho,
Chita-gun,
Aichi,
470-21 Japan.
Fimmtán ára stúlka úr norður-
héruðum Finnlands með áhuga á
tónlist, einkum lögum Elvis Presley
og rokktónlist, vill skrifast á við
15-17 ára stráka og stelpur:
Kirsi Vaara,
Pukkisillantie 12,
94450 Keminmaa 2,
Finland.
Þrítugur Qatarbúi sem safnar
frímerkjum, póstkortum, mjmt en
hefur einnig ýms önnur áhugamál,
vill eignast íslenzka pennavini:
V. P. Ahmed,
P.O.Box 546,
Doha,
Qatar. f__
Fimmtán ára írskur piltur með
áhuga á tónlist, bréfaskriftum og
frímerkjum:
Kenneth Sweeney,
Bonniconlon,
Ballina,
Co. Mayo,
Ireland.