Morgunblaðið - 15.06.1989, Page 28

28
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR, 15, JUNI 1989
Svíþjóð:
Ekkja Olofs Palme mætti
ekki til vitnaleiðslunnar
Stokkhólmi. Frá Claes von Hofsten, fréttaritara Morgunblaðsins.
LISBET Palme, ekkja Olofs Palme, fyrrum forsætisráðherra Svíþjóð-
ar, kom ekki til vitnaleiðslu í Stokkhólmi í gær eins og henni hafði
verið gert að gera en þar fara nú fram réttarhöld yfir Christer Petters-
son, sem sakaður er um að hafa myrt eiginmann hennar. Vitnaleiðsl-
unni hefur verið frestað um óákveðinn tíma en Lisbet Palme á yfir
höfði sér fjársekt sökum þessa.
Lisbet Palme hafði áður krafist
þess að hinn ákærði, Christer Pett-
ersson, yrði ekki viðstaddur vitna-
leiðsluna og að vitnisburður hennar
yrði ekki hljóðritaður eða sendur út
á öldum ljósvakans. Rétturinn varð
við þessari ósk hennar en hafnaði
hins vegar þeirri kröfu að áheyrend-
um og blaðamönnum yrði gert að
víkja úr salnum á meðan yfirheyrslan
færi fram.
Aðaldómarinn í málinu, Carl-
Evrópuþingið:
Fimm aðildarþjóðir
ganga að kjörborðinu
London. Reuter. Brussel. Frá Kristófer Má Kristinssyni, fréttaritara Morgunblaðsins.
KOSIÐ verður til Evrópuþingsins
í dag í fimm af tólf aðildarríkjum
Evrópubandalagsins, (EB), í Bret-
landi, Spáni, Danmörku, Irlandi
og Hollandi í dag en í öðrum aðild-
arríkjum á sunnudag.
þar, eins og annarstaðar, munu inn-
anlandsmál vega þungt í kosningun-
um. Talið er að þær verði eins konar
prófsteinn á viðtökur almennings við
tillögum íhaldsflokks Pauis Schluters
forsætisráðherra í skattamálum.
Anton Spak, ákvað því að fresta
vitnaleiðslunni um óákveðinn tíma
en frú Palme reyndist ófáanleg til
að skýra frá því hvort hún væri reiðu-
búin til að koma fyrir réttinn síðar.
Hann kvað Lisbet Palme hafa tjáð
réttinum að hún gæti ef til vill ekki
sagt allan sannleikann í málinu sök-
um hræðslu ef hinn ákærði yrði við-
staddur. Kvaðst dómarinn telja að
engin ástæða væri til að bera brigð-
ur á þessa skoðun hennar. Annar
dómari í málinu lýsti sig hins vegar
andvígan því að vitnaleiðslan færi
fram fyrir luktum dyrum og benti á
að frú Palme gæti tæpast borið
kennsl á hinn ákærða væri hann
ekki viðstaddur.
Lisbet Palme er lykilvitni ákæru-
valdsins í málinu en tvö önnur mikil-
væg vitni hafa breytt framburði
sínum hinum ákærða í vil. Við sak-
bendingu lýsti Lisbet Palme yfir því
að Christer Petterson væri morðing-
inn en hún kveðst hafa séð illvirkjann
kvöldið sem ódæðið var framið 28.
febrúar 1986.
Reuter
Búlgörsk telpa af tyrkneskum uppruna nýkomin yfir landamærin til
Tyrklands gægist út meðal farangursins, en afi hennar situr ör-
magna hjá og felur andlitið í hendi sér.
Stjórnvöld í Búlgaríu reka
þúsundir manna frá landinu
Kapikule, Tyrklandi. Reuter.
Á meðal almennings er talinn vera
meiri áhugi á kosningunum en áður.
Þetta á sérstaklega við um Bretland
en þar hefur rétt þriðjungur kjósenda
séð ástæðu til að kjósa í undanförn-
um kosningum til Evrópuþingsins.
Ástæða aukinnar umræðu er sú
að Verkamannaflokkurinn hefur lagt
af andstöðu sína við aðild að banda-
laginu og kynnir sig sem flokk evróp-
skrar samvinnu og einingar.
í Danmörku hefur innri markaður
EB sem kemst á 1992 vakið áhuga
kjósenda. Talið er að Alþýðuhreyf-
ingin gegn aðild Danmerkur að EB,
sem hlaut 21% fylgi og fjögur af
sextán sætum Danmerkur í kosning-
unum 1984, tapi mikiu fylgi. En
ÞÚSUNDIR flóttamanna af
tyrkneskum ættum streyma nú
yfir landamærin til Tyrklands
frá Búlgaríu. Þeir saka yfirvöld
í Búlgaríu um að hafa beitt sig
ofbeldi í kjölfar mótmæla vegna
aðgerða stjórnvalda sem fela í
sér að Tyrkir í landinu þurfa
að skipta um nafii, mega ekki
tala tyrknesku og þurfa að
leggja niður ýmsar siðvenjur
sínar.
í Búlgaríu búa nú um ein og
hálf milljón manna af tyrkneskum
ættum. Þeir hófu baráttu fyrir
auknum mannréttindum í byijun
maí og síðan þá hafa a.m.k. átján
þúsund þeirra verið reknir yfir
landamærin til Tyrklands.
Tyrkirnir fóru í mótmælagöng-
ur og hu,ngurverkföll til þess að
mótmæla því að Búlgarar reyna
að þvinga fram að tyrkneski
minnihlutinn samlagist þjóðinni,
með því að skipa þeim að breyta
nöfnum sínum, Ieggja niður
ákveðna siði og banna þeim að
tala tyrknesku. Þeirsökuðu stjórn-
völd um að skjóta á mótmælendur
og berja þá. Að sögn ungs manns
af tyrkneskum ættum var skotið
með vélbyssum á fólk í mótmæla-
göngu 27. maí s.l. og létu 25
manns lífið. Flóttamenn sökuðu
einnig búlgarska lækna um að vilja
ekki sinna særðum Tyrkjum.
Um tvöþúsund manns koma á
degi hveijum til Kapikule landa-
mærastöðvarinnar með aleiguna í
farteskinu. Tyrkir segjast vera
reiðubúnir að taka við öllum tyrk-
nesk ættuðum flóttamönnunum
frá Búlgaríu en kvarta undan að
brottflutningur þeirra sé svo
óskipulagður að svo gæti farið að
þeir lokuðu landamærum sínum
til að knýja á um betra skipulag.
Búlgörsk yfirvöld láta fólkið fá
vegabréf til fimm ára með þriggja
mánaða áritun sem gildir til Tyrk-
lands eða Evrópu og Asíu. Búlg-
arska lögreglan gaf mörgum
flóttamönnum ekki nema nokk-
urra klukkustunda frest til þess
að taka til eigur sínar í eina eða
tvær ferðatöskur. „Við urðum að
skilja eftir peninga og aðrar eigur
okkar,“ sagði maður frá þorpinu
Shumno, sem tróð eins miklu og
hann gat inn í Volgu-bifreið sína.
„Þúsund manns stóðu í biðröð fyr-
ir utan bankann á mánudaginn en
fæstir gátu tekið peninga út,“
bætti hann við. Flóttafólkinu var
samt gert að borga _upp skuldir
sínar og vatns- og rafmagnsreikn-
inga fyrir næstu fjóra mánuði.
Þrátt fyrir að margar íjölskyld-
ur hafi sundrast, þá eru flestir
útlagarnir ánægðir með að komast
til Tyrklands og vilja hefja þar
nýtt líf. „Ég reyndi að flýja í mörg
ár vegna sífelldrar áreitni,“ sagði
Hússein Múmenoglu sem er ný-
kominn til Tyrklands. „Eitt sinn
komst ég til Júgóslavíu en var
handtekinn og sendur til baka.
Ég þoldi ekki lífið í Búlgaríu og
er ánægður með að vera kominn
til Tyrklands.“
Þingkosningarnar í Grikklandi á sunnudag:
Lostafull kosningabarátta á
rúmstokki frammámanna
MARGIR Grikkir hafa það á tilfínningunni að þeir fylgist með
kosningabaráttunni fyrir þingkosningarnar á sunnudag með því
að að horfa inn um skráargat á svefiiherbergi. Fyrrum yfirmaður
öryggisþjónustu Andreas Papandreous, forsætisráðherra úr Sósia-
listaflokknum, hefiir ritað bók þar sem lesendur geta skoðað
nektarmyndir af unnustu ráðherrans, Dimitru Liani, og þar næst
smjattað á lostafullum getgátum um fyrri sigra hans í ástamálum.
Fylgismenn Papandreuos hafa brugðist hart við og segja Konst-
antin Mitsotakis, leiðtoga stjórnarandstöðuflokks Nýdemókrata
og ráðsettan fjölskyldumann, eiga ástmey í Saloniki. Útskrift af
símaviðræðum þeirra gefur þó fátt annað til kynna en sameigin-
legan áhuga á lofkælingarbúnaði.
Sjaldan er hugað að framtí-
ðarsýn í kosningabaráttunni en á
hinn bóginn er ýmsum meinlokum
og óskum kjósenda um skammt-
ímalausnir rækilega sinnt. Skoð-
anakannanir gefa til kynna að
stjómarandstaða íhaldsmanna
undir forystu Mitsotakis hljóti
nauman meirihluta. Grikkir verða
því að líkindum að búa sig undir
tímabil veikra samsteypusljóma
sem gæti haft nýjar kosningar í
för með sér eftir skamma hríð.
Kjósendur hafa um átta mán-
aða skeið einblínt á pólitískan
mykjuhaug sem nú virðist skyndi-
lega hafa sokkið í jörð niður,
mörgum til undrunar. Málið sem
kennt var við Krítarbankann virt-
ist hafa alla burði til að verða
mesta hneyksli í grískri stjórn-
málasögu. Mitsotakis og Nýdemó-
kratar hans sættust samt á að
að þingi yrði slitið snemma; þar
með var rannsókn þingsins á
málinu stöðvuð fyrr en ella og
getur þetta orðið til þess að sum-
ir af sakborningunum sleppi við
refsingu. í stórborgunum er
sennilegt að fólk vænti þess að
komist verði að tilþrifamikilli nið-
urstöðu í bankamálinu. En í sveit-
unum er almenningur jafn áhug-
alítill um hneykslið og velþekkt
daður Papandreous forsætisráð-
herra á almannafæri og sósíalistar
munu varla tapa miklu fylgi þar.
Það hafa verið uppi spilltir og
kvensamir ráðamenn á undan
Papandreou, telja sveitamenn;
margir stjómmálamenn vildu
gjaman feta í fótspor hans.
Síðastliðin átta ár hefur sósíal-
istastjórn Papandreous breytt
pólitísku andrúmslofti í landinu.
Margir Grikkir urðu áður að búa
við ýmiss konar áþján, ofsóknir
og jafnvel tugthúsvist af hálfu
hægristjóma. Þeir hafa nú fengið
uppreisn æru og sjálfsálit þeirra
hefur styrkst auk þess sem frelsi
hefur dafnað og tækifærum til
að auðgast fjölgað, ekki síst fyrir
tilverknað aðildarinnar að Évr-
ópubandalaginu. Þeir eru ekki
reiðubúnir að hætta þessum ár-
angri og hvatningarorð Mitsotakis
um þjóðarsátt hafa ekki hrifið þá.
Kosningaspjald með mynd af Papandreou. Forsætisráðherrann
sjötugi er Qarri því að vera dauður úr öllum æðum og nýtur enn
mikillar hylli grískra kjósenda þrátt margvísleg hneykslismál sem
hann og sósíalistaflokkur hans hafa verið bendlaðir við.
Ríkissjónvarpið er aðalfréttamið-
illinn og gætir þess að kjósendur
heyri sem allra minnst af áróðri
stjórnarandstæðinga.
Nokkrir frammámenn sósía-
lista hafa flúið mútuþægni og lýð-
skrum stjómarflokksins og gengið
í lið með nýjum samtökum tveggja
Iítilla kommúnistaflokka, Banda-
lagi um vinstristefnu og fram-
farir. Það segist vera eini valkost-
ur þeirra sem vilji upplýsa og
binda enda á bankahneykslið.
Forystumennirnir segja báða
stóm flokkana vilja hylma yfir
með afbrotamönnunum — sósía-
listar til að forðast makleg mála-
gjöld og Nýdemókratar til þess
að þeir geti hagað sér að vild
þegar þeir komist sjálfir að kjöt-
kötlunum. Vandi bandalagsins er
sá að vinstriflokkarnir tveir halda
áfram að kýta innbyrðis og vilja
ekki heita fyrirfram stuðningi við
mögulega minnihlutastjórn Pap-
andreous eða samsteypustjórn
vinstriaflanna undir forystu hans.
Grískir kjósendur eru yfirleitt
hviklyndir og umsjónarmenn
skoðanakannana telja að einn af
hveijum fimm sé enn óákveðinn.
Margir munu gera upp hug sinn
eða skipta um skoðun á suhnu-
dagsmorgun er þeir fara á kjör-
stað og hvima augunum á auglýs-
ingamiða blaðsölukassanna með
fyrirsögnum dagsins. Æsifrétta-
blöðin gætu hafa ákveðið að
geyma sér magnaðasta óþverrann
fram á sjálfan kjördaginn, eftir
ákaft skítkast undanfarnar vikur.
(Heimild: The Economist)