Morgunblaðið - 13.04.1991, Blaðsíða 16

Morgunblaðið - 13.04.1991, Blaðsíða 16
16 MORGUNBLADIÐ LAUGARDAGUR 13. APRIL 1991 Yfirklór Ölafs Ragnars Nokkrar staðreyndir um ríkisfjármál eftir Friðrik Sophusson Ólafur Ragnar Grímsson fjár- málaráðherra reynir í grein í Morg- unblaðinu hinn 10. apríl sl. að klóra yfir þá staðreynd, að ástandið í ríkisfjármálum er í megnasta ólagi. I tilefni yfirkiórsins er ástæða til að rifja eftirtaldar staðreyndir upp: 1. Tekjur ríkisins hafa á árinum 1988-1991 hækkað um rúm- lega 16 miiljarða sé miðað við hlutfall /íkistekna af VLF árið 1987. Á föstu verðlagi miðað við verðlag VLF hefa tekjur rík- isins aukist um 13,5 milljarða á sama árabíli. 2. Samanlagður halli ríkissjóðs á árunum 1988—1991 errúmlega 30 milljarðar króna, þrátt fyrir skattahækkanir ríkisstjórnar- innar. 3. Fjármálaráðherra tók tæplega 4 milljarða króna lán erlendis á sl. ári, þótt hann auglýsi orð- rétt: „Innlendur sparnaður á síðasta ári kom í veg fyrir er- lendar lántökur." Þessar lán- tökur áttu sér stað þrátt fyrir að hann hafi sagt Alþingi að hann myndi ekki nýta heimildir til erlendrar lántöku. 4. Ef allri lánsfjárþörf ríkisins, þ.m.t. Byggingarsjóðs ríkisins, verður mætt með innlendum lántökum á þessu ári, tekur rík- ið tvær af hverjum þremur krónum af nýjum sparnaði landsmanna. Það leiðir til áframhaldandi hækkunar raun- vaxta. Þó er liklegra að tekin verði erlend lán með tilheyrandi þensluáhrifum. 5. Mikill hallarekstur ríkissjóðs á • þessu ári hefur valdi því að'yfir- dráttur ríkissjóðs hjá Seðla- banka er 8,6 milljarðar um síð- ustu mánaðamót. Spariskírteini seljast miklu minna en áætlað hafði verið. Skattahækkanir Á mynd 1 sést hvernig tekjur ríkissjóðs hafa hækkað á árabilinu 1988-1991 (1991 skv. fjárlögum). Miðað er við hlutfall ríkistekna af VLF á árinu 1987. Sé þessi upp- safnaði tekjuauki ríkissjóðs mæld- ur á föstu verðlagi (miðað við verð- vísitölu VLF) er talan 13,5 millj- arðar króna. Eitt skýrasta dæmið um skattahækkun ríkisstjórnar- innar er lækkun skattleysismarka og hækkun hlutfalls staðgreiðslu- skattanna. Ráðherrann getur ekki flúið þá staðreynd, að skattar hafa stórhækkað í ráðherratíð hans. Halli ríkissjóðs Samanlagður halli ríkissjóðs á árunum .1988—1991 er meiri en 30 milljarðar eins og sést á mynd 2. Samkvæmt uppgjöri ríkissjóðs og fjáriögum fyrir árið 1991 er hallinn 26,7 milljarðar á þessu tímabili. Til vjðbótar yfirtók ríkið lán Verðjöfnunarsjóðs fiskiðnaðar- ins á sl. ári að upphæð 1,7 milljarð- ar. Á yfirstandandi ári bætast við amk. 2,7 milljarðar. Annars vegar er um að ræða aukin rekstrarút- gjöld A-hluta ríkissjóðs vegna af- greiðslu lánsfjarlaga, en þau eru 1,2 milljarðar skv. upplýsingum fjármálaráðuneytisins. Hins vegar er 1,5 milljarða fjárvöntun, sem er m.a. vanáætlun vegna framlaga til LÍN (u.þ.b. 400 milljónir) og fjárvöntun vegna þess að ríkis- stjórnin breytti ekkf- almanna- Voröoðinn Ijufi: SYNING UM HELGINA Út aprilmánuí lá þeir fortjaM í kaupauka, SBin staðlesta pöntun á Sjáðu glæsllegi fellihjólhýsi risa á iiiiiiin vió liseH. Esterel eru handunnin, frönsk fellihjólhýsi í úrvalsflokki. Úr hentugri kerru reisir þú notategt hýsi á innan við einni mínútu. Innan veggja er öllu haganlega komið fyrir og vandað til allra hluta. Gashitari, eldavél, vaskur, ísskápur, geymir lyrir 12 volt sem heldur ísskápnum köldum við akstur. Hægt er að tengja vagninn við 220 volt. Hleðslutæki fæst aukalega og er tengt bílnum. Fortjald fæst aukalega. Vagnarnir eru útfærðir fyrir íslenskar aðstæður; bætt vörn á undirgrind, 13" dekk, þéttilistar sern útiloka vegarykið o.fl. Komdu á sýninguna um helgina og kynntu þér málið nánar. Sýnlng á Esterel fcilinjóinýstim um hclgina. Oplö M.10 tjl 10 og sunnudag kt.12UI10. 'ur SEGLAGERÐIN ÆGIR | EYJARSLÓÐ 7 ¦ SÍMI 91-621780 Friðrik Sophusson „Eitt skýrasta dæmið um skattahækkun ríkis- stjórnarinnar er lækk- un skattleysismarka og hækkun hlutfalls stað- greiðsluskattanna. Ráðherrann getur ekki flúið þá staðreynd, að skattar hafa stórhækk- að í ráðherratíð hans." tryggingalögum og féll frá aðgerð- um sem áttu að spara útgjöld vegna lyfjakostnaðar. Ólafur Ragnar hefur sagt að hann telji að hallinn vegna ársins 1988 eigi ekki að setja á sinn reikn- ing heldur Jóns Baldvins, sem er forveri hans í embætti. Af því til- efni er rétt að rifja upp að í sept- emberbyrjun 1988 skömmu fyrir stjórnarskipti hélt Jón Baldvin því fram, að halli ríkissjóðs það árið yrði innan við 700 milljónir króna. Erlend lántaka í fréttatilkynningu fjármála- ráðuyneytisins (nr. 7/1991) segir orðrétt: „Lánsfjárþörf ríkissjóðs árið 1990 var að fullu mætt með innlendu lánsfé." Erlend lántaka ríkissjóðs á því ári nam samt tæp- um 4 milljörðum króna. Samtals tók ríkið 8 milljarða að láni erlend- is. Afborganir af erlendum lánum sömu aðila voru 4,7 milljarðar. Pjármálaráðherra fékk hinn 21. desember heimild Alþingis til að taka innlend viðbótarlán enda lýsti hann því yfir að aðeins yrði nýtt heimild til 900 milljóna króna er- lendrar lántöku. Ráðherra blekkti þvi Alþingi, þegar hann tók lán erlendis milli jóla og nýárs aðeins rúmri viku eftir að Alþingi sam- þykkti heimildina um innlendu lán- tökurnar. Allar áróðursauglýsing- ar ráðherrans um að erlend lán hafi ekki verið tekið eru í fullkom- inni mótsögn við fyrirliggjandi staðreyndir. Lánsfjárþörf ríkis- sjóðs var að hluta mætt með er- lendum lántökum. Áróðurinn um annað stenst ekki. Lántökur og raunvextir Gífurlegar lántökur á árinu 1991 munu stuðla að hækkandi raunvöxtum. Gefum Þjóðhags- stofnun orðið: „... Lánsfjáröflun hins opinbera getur haft veruleg áhrif á efna- hagslífið, meðal annars með áhrif- um á vexti og ráðstöfun sparnað- ar. ... Lántökur opinberra aðila munu því nema um 65% af aukn- ingu peningalegs sparnaðar á þessu ári samanborið við ríflega 50% í fyrra. Ljóst er að þessi lán- tökuáform munu stuðla að hækkun raunvaxta. ... Hins vegar lofar þróun ríkisfjármála á fyrstu mán- uðum ársins ekki góðu í þessu efni. Yfirdráttur ríkissjóðs hjá Seðla- banka hefur aukist verulega frá áramótum og sala spariskírteina hefur verið treg. Brýnt er að snúa þessari þróun við og auka aðhaldið í ríkisfjármálum. ... Vextir hafa farið hækkandi á fyrstu þremur mánuðum ársins á verðbréfamark- aði. .. . Á hinn bóginn hafa vextir af verðbréfum ríkissjóðs verið óbreyttir frá því í fyrra sem skýrir dræma sölu þeirra. Gangi áform opinberra aðila eftir um lántökur á innlendum lánamarkaði munu raunvextir án efa hækka á þessu ári. ... Verði lánsfjár hins vegar aflað erlendis eða með yfirdrætti hjá Seðlabanka er hætt við að þensla myndist. Af þessu má ljóst vera að afar mikilvægt er að dreg- ið verði úr lánsfjárþörf opinberra aðila ef koma á í veg fyrir að raun- vextir hækki úr hófi." Þetta sjónar- mið var undirstrikað í ræðu Jó- hannesar Nordal á ársfundi Seðla- bankans sl. þriðjudag. Ólafur Ragnar réðst á Ríkisend- urskoðun, þegar álit hennar var ekki í samræmi við vilja hans. Hann réðst á Seðlabankann þegar bankastjórinn varaði við hækkandi vöxtum vegna lántökuáforma rík- issjóðs. Nú er að sjá hvort hann ræðst á Þjóðhagsstofnun fyrir að benda á, að ríkisstjórnin beri ábyrgð á hækkandi raunvöxtum. Tafla 2: Afkoma ríkissjóðs 1988-1991 0,0 f / f/J Utgjaldaauki -10,5milljarðarkróna Útgjaldaauki Alkoma 1990 skv, upplýsingum fjármálaráðuneytis I-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.