Morgunblaðið - 27.07.1995, Blaðsíða 19

MORGUNBLAÐIÐ
FIMMTUDAGUR 27. JÚLÍ 1995 19
ERLEIMT
Atlantshafsbandalagið ákveður aðgerðir til að vernda griðasvæðið Gorazde í Bosníu
Brussel. Reuter.
Hótar Serbum fyrir-
byggjandi árásum
Reuter
BRESKUR hermaður á Igman-fjalli nálægt Sarajevo. Hann er í stórskotasveit sem á að svara
árásum Bosníu-Serba á bílalestir á vegum Sameinuðu þjóðanna.
ATLANTSHAFSBANDALAGIÐ
(NATO) sendi í gær Bosníu-Serb-
um skýr skilaboð um að gerðar
yrðu harðar loftárásir á serbnesk
skotmörk ef þeir réðust á griða-
svæðið Gorazde eða ógnuðu því.
Bandalagið fól einnig hernaðar-
væng NATO að semja eins fljótt
og auðið er áætlun um hvernig
veita mætti öðrum griðasvæðum
í Bosníu slíka vernd, svo sem
Bihac sem hefur orðið fyrir hörð-
um árásum frá því á laugardag.
Breskir hermálasérfræðingar
sögðu að loftárásir af hálfu
NATO til að fyrirbyggja árásir
Serba, ekki aðeins til að refsa
þeim, myndu gjörbreyta friðar-
gæsluhlutverki Sameinuðu þjóð-
anna í Bosníu. Þeir töldu hins
vegar ólíklegt að slíkar loftárásir
yrðu gerðar.
„Hernaðarundirbúningi af
hálfu Bosníu-Serba, sem metinn
er sem bein ógnun við Gorazde,
eða árásum Serba á Gorazde
verður svarað strax með hörðum
aðgerðum flugvéla NATO,“ sagði
Willy Claes, framkvæmdastjóri
bandalagsins, eftir 13 tíma fund
sendiherra aðildarríkjanna í
Brussel.
„Við höfum einnig beðið emb-
ættismenn á hernaðarsviðinu að
semja sem fyrst tillögur um
hvernig beita megi þessari áætl-
un á öðrum griðasvæðum, eink-
um með tilliti til hins alvarlega
ástands sem nú ríkir í Bihac,“
sagði Claes. Framkvæmdastjór-
inn bætti við að samþykkt Atl-
antshafsbandalagsins gerði
„NATO og Sameinuðu þjóðunum
kleift ‘ að taka nauðsynlegar
ákvarðanir um öflugar loftárás-
ir“.
Hershöfðingjar geta
heimilað loftárásir
Hermálasérfræðingarnir í
London sögðu að hótun NATO
kæmi að engu gagni nema hún
fengi fullan stuðning Boutros
Boutros-Ghali, framkvæmda-
stjóra Sameinuðu þjóðanna, sem
hefur haft úrslitavald til að sam-
þykkja loftárásir NATO til þessa.
Talsmaður Boutros-Ghalis
sagði í gær að framkvæmdastjór-
inn hefði ákveðið að fela yfir-
manni friðargæsluliðs Samein-
uðu þjóðanna þetta vald. Franski
hershöfðinginn Bernard Janvier,
yfirmaður sveita Sameinuðu
þjóðanna í löndum gömlu Júgó-
slavíu, gæti tekið ákvörðun um
að heimila loftárásir NATO.
Janvier gæti síðan ef þörf krefði
falið þetta vald undirmanni sín-
um, breska undirhershöfðingjan-
um Rupert Smith, yfirmanni frið-
argæsluliðsins í Bosníu.
Akashi sniðgenginn
Heimildarmaður í Brussel
sagði að NATO hefði viljað að
þetta vald yrði „fært eins langt
niður keðjuna og mögulegt er,
verði eins nálægt vettvangi og
hægt er.“
Hann lagði áherslu á mikil-
vægi þess að loftárásirnar yrðu
á valdi hershöfðingjanna, sem
merkir að bandalagið vill að sér-
stakur sendimaður Sameinuðu
þjóðanna, Yasushi Akashi, fái
engu ráðið um þær. Akashi hefur
sætt harðri gagnrýni frá falli
„griðasvæðisins" Srebrenica fyr-
ir tveim vikum vegna tregðu
hans til að heimila loftárásir.
Hlaupist frá Bihac
Rússar hafa verið andvígir
hugmyndinni um loftárásir af
hálfu NATO og embættismaður
í Moskvu skýrði frá því í gær
að Andrej Kozyrev, utanríkisráð-
herra Rússlands, hefði fengið lof-
orð frá Bosníu-Serbum um að
þeir myndu ekki ráðast á
Gorazde.
Breskir hermálasérfræðingar
bentu hins vegar á að Gorazde
er ekki í brennidepli núna, heldur
Bihac og bardagamir þar kynnu
að draga Króatíu inn í stríðið
með ófyrirsjáanlegum afleiðing-
um. „Við munum líklega efla
varnir Gorazde og Sarajevo en
standa aðgerðalausir hjá meðan
Bihac fellur," sagði Michael
Clarke, yfirmaður herfræðideild-
ar Kings College í London. „Póli-
tískan vilja skortir."
„Við höfum hlaupist frá Bi-
hac,“ sagði Cviic.
Yrðu aðilar að stríðinu
Sérfræðingarnir telja að fyrir-
byggjandi loftárásir kynnu að
verða gerðar ef hersveitir Serba
færu inn fyrir 20 km bannsvæði
umhverfis Gorazde, ef stórskota-
vopn yrðu færð nær svæðinu eða
ef Serbar væru með mikla liðs-
flutninga. NATO myndu þá gera
loftárásir á loftvarnabyssur
Serba, skriðdreka þeirra, stór-
skotavopn og eldsneytistanka.
Michael Clarke taldi að slíkar
fyrirbyggjandi árásir myndu
breyta friðargæslustarfi Samein-
uðu þjóðanna. „Ef Sameinuðu
þjóðimar gera fyrirbyggjandi
árásir myndu þær bregðast við
eins og herveldi, þær yrðu aðilar
að stríðinu og fengju nýtt ætlun-
arverk.“ Aðrir sérfræðingar
sögðu að ályktanir Sameinuðu
þjóðanna um vemdun griðasvæða
eins og Gorazde heimiluðu slíkar
aðgerðir, þannig að ekki skipti
máli hvort loftárásir yrðu gerðar
fyrir eða eftir árás Serba. „Ef
menn bíða eftir árásum á Gorazde
gætu þeir orðið of seinir," sagði
Andrew Duncan hjá Alþjóðaher-
fræðistofnuninni (IISS).

Við
/
tjöldum
aðeins
því besta!

RAÐGREIOSLUR
Raðgreiðslur* Póslsendum samdægurs.

'wm

31.245
Eigum einnig 4 manna hústjöld á
Tjaldaðu þínu besta — frá Skátabúðinni!