Morgunblaðið - 07.03.1998, Blaðsíða 8

Morgunblaðið - 07.03.1998, Blaðsíða 8
¥ 8 LAUGARDAGUR 7. MARZ 1998 MORGUNBLAÐIÐ FRETTIR Danskt kosningamál. VONANDI taka Ingibjörg og Arni ekki upp á því í hita leiksins um borgina að hrella húsdýrin okkar með póiitískum bangsimonum. Hæstiréttur sýknar íslenska ríkið af kröfum Kans ehf. Skylt að hafa eftirlits- mann um borð á Flæmska hattinum HÆSTIRÉTTUR hefur sýknað ís- lenska ríkið af kröfu Kans ehf. um að ekki sé skylt að hafa eftirlits- mann frá Fiskistofu um borð í m/s Kan þann tíma sem skipið er að veiðum á Flæmska hattinum. I dómsorðum er íslenska ríkinu gert að greiða Kan ehf. 200 þús. með dráttarvöxtum frá 29. ágúst 1996 til greiðsludags en málskostnaður í héraði er felldur niður. Þá er Kan ehf. gert að greiða íslenska ríkinu 150 þús. í málskostnað fyrir Hæsta- rétti. Kan ehf. taldi útgerðinni ekki skylt að hafa eftirlitsmann frá Fiskistofu um borð þann tíma sem veitt var á Flæmska hattinum og krafðist að auki viðurkenningar á að Fiskistofu væri óheimilt að hafa víð- tækara eftirlit með veiðum skipsins heldur en heimilt er að hafa með ís- lenskum skipum ínnan landhelginn- ar. Krafist var rúmlega 2,3 millj. króna bóta auk dráttarvaxta og greiðslu fyrir málskostnað fyrir héraðsdómi og Hæstarétti. íslenska ríkið krafðist staðfest- ingar á áfrýjuðum dómi að öðru leyti en því að það yrði sýknað af öllum kröfum. Þá var krafist greiðslu málskostnaðar fyrir Hæstarétti. Til vara var krafist verulegrar lækkunar á fjárkröfum Kan ehf. og að útgerðin yrði dæmd til greiðslu málskostnaðar. Ákvæði um eftirlit Hæstiréttur kemst m.a. að þeirri niðurstöðu að í heildarlögum um fiskveiðar utan íslenskrar lögsögu séu ákvæði um veiðieftirlit. Þar komi fram að eftirlitsmönnum Fiskistofu sé heimilt að fara í eftir- litsferð með íslenskum skipum við veiðar utan íslensku lögsögunnar og að lagaákvæði um að stjórn fisk- veiða og lög um fullvinnslu afla um borð í veiðiskipum skuli gilda um eftirlit með framkvæmd laganna eftir því sem við eigi. Auk þess skuli ráðherra með reglugerð gera ís- lenskum skipum að sæta því eftir- liti, sem kveðið er á um í samning- um, sem ísland sé aðili að. Hafi með milliríkjasamningi eða öðrum skuldbindingum verið samið um að eftirlit með veiðum skuli vera með þeim hætti að eftirhtsmaður skuli vera um borð þá skuli útgerð skipanna greiða 15 þús. fyrir hvern dag sem skipið stundar þær veiðar. Þá skal útgerð skips greiða fæði veiðieftirlitsmanns og sjá þeim end- urgjaldslaust fyrir aðstöðu meðan þeir stunda eftirlitsstörf um borð. Því sé ótvíræð heimild samkvæmt lögum um að haga veiðieftirliti utan lögsögu með þeim hætti sem nú sé gert. Frelsi ekki takmarkað Þótt eftirlitið leggi vissar kvaðir á þá sem stunda þessar veiðar, er ekki talið að verið sé að takmarka frelsi til að stunda atvinnu svo brjóti gegn stjórnarskránni. Þá hafi ekki verið sýnt fram á að vera eftir- litsmanna sé til þess fallin að raska friðhelgi einkalífsins, heimilis og fjölskyldu. Ekki er fallist á að með því að greiða fæði eftirlitsmannsins og sjá honum fyrir aðstöðu um borð sé verið að brjóta lög um að koma löggæslu og eftirliti yfir á þann sem sætir því hverju sinni. Um sé að ræða ákveðna tilhögun á endur- gjaldi vegna veittrar þjónustu og því ætlað að standa undir kostnaði að hluta við veiðieftirlitið. Útgerðar- menn hafi beina hagsmuni af eftir- litinu, sem er í þágu útvegs og í samræmi við ákvæði laga um stjórnun fiskveiða. Dóminn kváðu upp hæstaréttar- dómararnir Pétur Kr. Hafstein, Guðrún Erlendsdóttir, Haraldur Henrysson, Hjörtur Torfason og Hrafn Bragason. EIGENDUR hússins í Austurstræti, þar sem áður var verslun Egils Jacobsen, hafa ákveðið að gefa innréttingarnar úr versluninni á Árbæjarsafn. Eigendurnir höfðu upphaflega hug á því að koma innréttingunum í verð en Örn Jacobsen, einn eigendanna, sagði í samtali við Morgunblaðið að lítil viðbrögð hefðu orðið við auglýsingu þeirra þess efnis í síðasta mánuði. Eitthvað af skúffum og hillum hefði að vísu selst en megnið af hillum hefði Árbæjarsafni gefnar innréttingar hins vegar farið á haugana. I kjölfarið töku eigendurnir síðan þá ákvörðun að gefa allt það bitastæðasta á Árbæjarsafn. „Ég held að kaupmannasamtðkin og Árbæjarsafn ætli að reyna að koma upp verslunarmmjasafni árið 2000 og þess vegna fóru velflest búðarborð og gamlir peningakassar upp á Árbæjarsafn. Við erum í raun afar ánægðir með þessi málalok." Margrét Hallgrímsdóttir, borgarminjavörður, sagði í samtali við Morgunblaðið að best væri nú, þegar hægt væri, að geyma muni á smum upprunalega stað. Innréttingarnar úr Jacobsen- húsinu ættu samt örugglega eftir að nýtast Árbæjarsafni sem Bók um þroska og hegðunarvanda barna Dulin fötlun sem verður að grein- ast í bernsku verið ROSKI og hegðunarvandi heitir bók í ritröð Uppeldis og menntunar sem kemur út í næstu viku. Bókafor- lagið Una gefur bókina út en höfundar eru Málfríður Lorange og Matthías Kristiansen, sem bæði starfa í norrænum nefnd- um fagfólks, sérfræðinga og foreldra um börn og unglinga sem greinst hafa með athyglisbrest með of- virkni og einkenni mis- þroska. Segir Málfríður að bókinni sé ætlað að upplýsa uppeldisstéttir svo þeim reynist auðveldara að þekkja einkennin og bregð- ast rétt við. - Hvers vegna er verið að gefa þessa bók út? „Það vantaði aðgengileg- ar upplýsingar og fræðslu um börn með þennan vanda og þótt mikið hafi skrifað um hann á erlendum tungumálum vantaði samantekt á íslensku. Ritið er einkum ætlað kennurum, leikskólakennurum, öðru fagfólki sem starfar að upp- eldismálum og foreldrum." - Um hvað er fjallað nákvæm- lega? „Bókin er um 60 síður og skipt í kafla þar sem fjallað er um sex mismunandi þroskatruflanir; at- hyglisbrest með ofvirkni, Tourette- heilkenni, þráhyggju og áráttu, misþroska, sértæka námsörðug; leika og óyrta námsörðugleika. I viðauka er síðan nokkurs konar ráðabanki, til dæmis fyrir kennara, þar sem lýst er hvernig þeir eiga að bregðast við þessum börnum í skólastofunni til þess að fyrir- byggja vandamál." - Hversu algengar eru þessar þroskatruÐanir hérlendis? „Það eru ekki til íslenskar far- aldsfræðilegar rannsóknir en ef miðað er við erlendar tölur er tíðni athyglisbrests með ofvirkni um það bil 4% og tíðni þráhyggju á bflinu 0,5% til 2%. Þessi þroskafrávik eru þess eðlis að börnin eru yfirleitt með eðlilega greind, sum með mjög góða greind, en þau standa sig hins vegar oft illa í námi og hegðun þeirra er getur verið óskiljanleg öðru fólki. Þetta er dulin fötlun sem fólk áttar sig í raun og veru ekkert á. Sum þessara barna greinast því mjög seint og jafnvel ekki fyrr en á unglingsárum." - Eru sUk þroskafrávik með- fæddur galh? „Orsakirnar eru alltaf líffræði- legar og meðfæddar þótt verið geti að barnið hafi orðið fyrir einhvers konar áfalli. Það er alls ekki hægt að kenna um slæmu uppeldi, lé- legri kennslu eða einhverju í að- stæðum þessara barna. Það er mis- jafnt hver orsökin er, oft er það ekki vitað nákvæmlega, en stund- um má sjá svipuð einkenni hjá öðr- um í fjölskyldunni ef grannt er skoðað. Þetta eru truflanir sem ekki var farið var að gefa gaum fyrr en tiltölulega nýlega svo þeir sem eldri eru hafa kannski aldrei fengið greiningu." - Hvernig vegnar fólki sem er að kljást við þennan vanda án þess að hafa fengið greiningu ? „Erlendar rannsóknir hafa sýnt að margir þeirra sem ekki fá við- eigandi meðferð eigi við mjög alvarlega erfið- leika að stríða þegar þeir fullorðn- ast. Bæði hafa þeir farið illa út úr skóla og mörgum er hættara en öðrum við því að lenda í ógöngum félagslega, meðal annars vegna vímuefnaneyslu. Einnig má nefna kvíða og þunglyndi sem gerir vart Málfríður Lorange Oft talað um óþekkt, leti og greindarskort ? Málfríður Lorange fæddist í Reykjavík árið 1951. Hún lauk stúdentsprófi frá Menntaskólan- um í Reykjavík árið 1971 og embættisprófi í sálarfræði frá Árósaháskóla árið 1980. Hún lagði jafnframt stund á fram- haldsnám í klínískri taugasál- fræði barna í Hollandi 1995 og 1996. Málfríður starfaði á Fræðsluskrifstofu Norðurlands- Vestra 1982-1987, sem forstöðu- maður sálfræðiþjónustu, og var síðan yfirsálfræðingur á sál- fræði- og sérkennsludeild Dag- vistar barna í Reylgavík 1987- 1996. Frá 1996 hefur hún gegnt starfi sálfræðings á Barna- og unglingageðdeild Landspftal- ans. Málfríður á þijú börn og maki hennar er Hilmar Péturs- son líffræðingur. við sig strax á unglingsárum. Þetta er í raun mjög alvarlegt vandamál því ástand barnanna er oft misskilið ef þau fá ekki grein- ingu." - Hverju eiga foreldrar og kennarar að vera vakandi fyrir? „Við lýsum því hvernig einkenn- in birtast í hegðun svo foreldrar geti áttað sig á því hvort barnið á við vandamál að stríða. Hins vegar er lögð áhersla á það að foreldrar sem hafa áhyggjur af þroska og hegðun barna sinna leiti til sér- fræðinga, til dæmis barnalækna eða sálfræðinga. Það er svo mikil- vægt að greina vandann sem fyrst." - Er hægt að hjálpa þessum börnum og hvenær koma einkenn- in íljós? „I mjög alvarlegum tQfellum má sjá einkenni við 2-4 ára aldur en oft greinist vandamálið ekki fyrr en börnin eru 8-9 ára. Það fer samt eftir því um hvers konar þroskatruflun er að ræða. Ein- kennin hafa samt sem áður verið til staðar um einhvern tíma og misskilin á þann veg að barnið sé óþekkt, latt eða ekki vel gefið. Meðferðin er þrenns konar, það er lyQameðferð sem gagnast ágæt- lega í sumum tilvikum, einnig er mjög mikilvægt að foreldrar fái fræðslu og ráð um þær uppeldis- aðferðir sem best er að beita. Barna- og unglingageð- deildin er til dæmis með níu vikna námskeið fyr- ir foreldra barna og unglinga með ofvirkni. I þriðja lagi er mjög mik- ilvægt að börnin fái viðeigandi kennslu í skóla. Það er mjög brýnt að ráðstafanir séu gerðar í bernsku og ef þessi börn fá viðeig- andi meðferð eru allar líkur til þess að þau geti lifað góðu lífi. Það er margt hægt að gera til hjálpar." r"
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.