Morgunblaðið - 02.12.1998, Side 35

Morgunblaðið - 02.12.1998, Side 35
MORGUNBLAÐIÐ LISTIR MIÐVIKUDAGUR 2. DESEMBER 1998 35 Unglingar og hvalir NÁVIGI á hvalaslóð heitir nýjasta bók Elí- asar Snæland Jóns- sonar og er hún ætluð unglingum. Hún er jafnframt sjötta bókin sem Elías skrifar fyr- ir börn og unglinga. Áður hefur hann skrifað skáldsögu og nokkur leikrit. I Návígi á hvalaslóð fylgist lesandinn með lífi Inga sem býr með foreldrum sínum á rannsóknarskipinu Hermes, en skipið hefur þann tilgang að ferðast um höf og fylgjast með og rannsaka hvali. Ingi á vinkonu sem hann kynnist á Netinu og dag einn kemur að atburðum sem leiða þau ekki bara saman heldur í ógöngur og hætt- ur. Ævintýrið er þessa heims, klætt tölvum og nýjasta vélbún- aði, og gerist að mestu leyti á hafi úti. Elías Snæland segir eftirfar- andi um nýju bókina: „Það var ekki umræðan um Keikó sem kveikti með mér hug- myndina að þessari bók því ég hef nokkuð lengi haft áhuga á að skrifa barna- og unglingabók sem fjallaði um samskipti manna og hvala. Fyrir um það bil áratug byrjaði ég að punkta niður og safna gögnum um hvali og kynna mér nýjustu vísindarannsóknir á þessum stærstu skepnum jarðar. Það er þó takmarkað sem vísind- in hafa uppgötvað varðandi hvali en vísindin hafa ekki veitt teg- undinni jafn mikla athygli og öðr- um skepnum sem Iifa í sjó eða á Iandi. Hvalir eru merkilegar skepnur sem hafa lifað í hafinu í kringum Island og víðar í milljón- ir ára og þó athygli vísindamanna hafi verið minni en maður gæti ætlað þá hafa hvalir lengi dregið til sín athygli ritliöf- unda og eiga sinn mikilvæga sess í heimsbókmenntum. Eg tek því að ein- hverju leyti liefð- bundið sögnefni, hvalinn, reyni að sætta upplýsingarnar sem við höfum um hann við líf nú- tímaunglings og búa til úr þessu spenn- andi sögu. Ég valdi sögunni sannfærandi sögusvið vegna þess að þannig tel ég að best sé að ná til lesandans, með því að nota tæki og tól sem lesandinn þekkir. Þess vegna tók ég líka tillit til þess helsta sem er að gerast í lífi unglinga á okkar tímum og þá var nærtækast að nota Netið. Samskipti aðalsögu- hetjanna í bókinni fara að nokkru leyti fram á Netinu. Þetta eru al- þjóðleg samskipti sem hafa nú þegar tengt saman fólk frá ólík- um löndum á nýjan hátt. Þess vegna er önnur aðalsöguhetjan íslensk og hin kanadísk en átt- hagar þeirra koma ekki í veg fyr- ir samskipti og þar að auki sem þau lifa mun hreyfanlegra lífi en venjulegast var fyrir unglinga fyrr á tímum. Það má segja að sviðsmynd sögunnar séu þessi nýju alþjóð- legu samskipti sem eiga sér stað á Netinu og svo umhverfisvernd. Það er ekki lengra síðan en tíu ár frá því menn sem börðust fyrir umhverfisvernd voru taldir sér- vitringar en á jafn skömmum tíma hefur breiður hópur fólks sameinast um mikilvægi um- hverfisverndar og mundi ég halda að hér værum við aðeins stödd á byrjunarreit. Umhverfis- vernd á eftir að taka miklu meira pláss í umræðu og aðgerðum næstu ára bæði hér á íslandi og annars staðar. Þó forðast ég alla beina pré- dikun í verkum mínum, svoleiðis Iagað leiðist mér. En í anda verksins felst umhverfisvernd þó ég leyfi líka öðrum sjónarmiðum að heyrast.“ Hvalurinn kom upp úr sjónum rétt fyrir framan Inga og sendi blástur hátt til lofts. Sólargeisl- arnir léku sér við dropana og mynd- uðu lítinn regnboga aftur með blásvörtum hjúp hvalsins sem glans- aði í skæru ljósinu. Ingi bar ósjálfrátt hendumar fyr- ir sig. Svo áttaði hann sig á tilgangs- leysi þess. Það var eins og að ætla að stöðva flutningaskip með bemm höndum. Hann tróð marvaðann í köldum sjónum og starði á ferlíkið mikla sem virtist bíða átekta í eins eða tveggja metra fjarlægð. Ottinn hafði þegar vikið fyrir for- vitninni. Hann var alveg óvænt kominn í návígi við stærstu lífveru jarðarinnar. Ef hann rétti fram hendurnar gæti hann líklega snert höfuð hvalsins með fingrunum. Hann horfði hugfanginn á risann mikla og velti því fyrir sér um leið hvað Askur væri eiginlega að hugsa. Svo teygði hann hægi'i handlegginn fram rétt undir sjávarmálinu þar til fingurnir snertu mjúkt hörundið. Drykklanga stund var eins og tíminn stæði í stað. Úr Návígi á hvalaslóð Elías Snæland Jónsson Nýjar bækur • ANNAÐ ísland - Gullöld Vest- ur-Islendinga í máli og myndum er eftir Guðjón Arngrímsson og fjallar um afdrif Islendinganna í Ameríku frá því fyrir aldamót og fram að heims- styrjöldinni miklu. I kynningu segir að í bók- inni sé lýst því íslenska samfé- lagi sem mynd- aðist eftir land- námið á sléttun- um miklu. Sagt er frá samvinnu „landa“ og deilum þeirra um trú- mál, pólitík og þjóðernisafstöðu, frá máli þeirra og menningu, og brugð- ið upp myndum af fjölmörgum ein- staklingum í hópi Vestur-Islend- inga. Guðjón Arngrímsson er fæddur árið 1955. Hann hefur kynnt sér sérstaklega sögu vesturferðanna og landnámsins vestra og sendi í fyrra frá sér bókina Nýja Island, um gpphafsár Vestur-Islendinga. Útgefandi er Mál og menning. Bókin er 330 bls., unnin í Prent- smiðjunni Odda hf. Verð: 4.480 kr. • BLÁA eyjan er þriðja bókin í bókaflokknum Sígild dulspeki. Hún er skrásett af Pardoe Woodman og Estella Stead. Hallgrímur Jónsson íslenskaði. I kynningu segir að bókin fjalli um afdrif þeirra farþega sem fór- ust með risafarþegaskipinu Titanic árið 1912. Ritstjórinn William T. Stead var einn þeÚTa. Fyrir milli- göngu miðils greinir hann eftirlif- andi dóttur sinni frá afdrifum far- þeganna handan við tjaídið, á öðru tilverustigi. Ennfremur segir: „Bláa eyjan greinir m.a. frá því hvernig hinir „dánu“ eru fluttir í farartæki eftir umskiptin til eyja á öðru tilveru- stigi. Þar ræðst dvölin eftir þroska og vitundarstigi. Bláa eyjan gerir lesandanum fullkomlega grein fyrir hversu sérhver jarðneskur maður er ábyrgur fyi'ir eigin hugsunum, orðum, breytni og framkomu.“ Útgefandi er Dulheimar. Bókin er 70 bls., prentuð í Mosprent. Verð: 1.560 kr. • LJÓÐMÆLI er fyrsta ljóðabók Hallgríms Helgasonar. I bókinni eru ljóð frá tuttugu ára skeiði, frá 1978-1988. í kynningu segir að í bók- inni ægi öllu saman í kraft- mikilli uppreisn gegn hreinleika- hugmynd nú- tímaljóðsins. Hann yrkir hljómfagrar sonnettur, spaugilegar fer- skeytlur, blygð- unarlausar stælingar, miklar dráp- ur um þjóðfélagsleg efni, rímaða leikþætti, ballöður, ástarljóð, upp- gjör, gamanbragi og harmljóð. Hallgrímur Helgason er fæddur árið 1959. Hann hefur haldið fjölda málverkasýninga víða um lönd, skrifað þrjár skáldsögur og verið pistlahöfundur í blöðum og útvarpi. Útgefandi er Mál og menn- ing. Bókin er 300 bls., unn- in í Prentsmiðjunni Stein- holti. Kápan er eftir Jón Sæ- mund Auðarson & Hallgrím Helga- son. Verð: 3.480 kr. SÖLUKENNSLA GUNNARS ANDRA Einkaþjálfun • Námskeið ■ Ráðgjöf • Fyrirlestrar Vióhöfum sameiginiegt markmið • að þér gangi vel! Upplýsingar í síma 561 3530 og 897 3167 Guðjón Arngrímsson Hallgrímur Helgason Haldgott uppfletti- rit um goðsögur BÆKUR llppflettirit GOÐSAGNIR HEIMSINS Ritstjóri: dr. Roy Willis. Ingunn Ás- dísardóttir þýddi. Prentun: Imago, Kína. Mál og menning, Reykjavík 1998. 320 bls. LENGI hefur vantað haldgott uppflettirit um goðsög- ur á íslensku og verður ekki betur séð en að sú bók sem Ingunn Ásdís- ardóttir hefur hér fært í íslenskan búning fylli það skarð ágætlega. Bókin nefnist Goðsagn- ir heimsins og er rituð af tuttugu sérfræðing- um undir ritstjórn dr. Roy Willis. Bókin skiptist í þrjá meginhluta. I inngangi gerir ritstjóri grein fyr- ir helstu hugmyndum og kenningum um goðsagnir, tilurð þeirra, hlutverk og inntak. I þessum kafla er kannski hlaupið fullhratt yfir sögu en annar hlutinn bæth' það að vissu leyti upp en í honum er fjallað um helstu þemu goðsagna sem eru sköp- unin, skipan veraldarinnar, sköpun mannkyns, æðri verur, hamfarir um heim allan, hetjur og braðgarefh', dýr og jurtir, líkami og sál og hjóna- band og skyldleiki. í þriðja og stærsta hlutanum er svo fjallað um goðsagnaheimildir um víða veröld, í Egyptalandi, Miðaust- urlöndum, Indlandi, Kína, Tíbet og Mongólíu, Japan, Grikklandi, Róma- veldi, heimi keltanna, Norður-Evr- ópu, Mið- og Austur-Evrópu, heims- skautssvæðinu, Norður-Ameríku, Mið-Ameríku, Suður-Ameríku, Af- ríku, Ástralíu, Eyjaálfu og Suðaust- ur-Asíu. Efnistök í þessum köflum Ingunn Ásdísardóttir eru skipuleg og er ætlunin fyrst og fremst að veita ákveðna yfirsýn, það er með öðrum orðum ekki kafað ofan í smáatriði. Sem dæmi má taka kafl- ann um Norður-Evrópu þar sem fjallað er um íslensku goðakvæðin. Sagt er frá því í stuttum inngangi hvernig heiðni var við lýði á Norður- löndum lengur en annarsstaðar í Norður-Evrópu og lengst hér á Is- landi þar sem heimildir um norræn- ar goðsagnir hafa varð- veist 1 íslensku goða- kvæðunum. Sagt er í stuttu máli frá átrúnaði norrænna manna og á skýringarkortum eru sýnd landnámssvæði norrænna manna, út- breiðsla víkinga, versl- unarferðir og könnun- arleiðir. Einnig er gert grein fyrir tímatali og talin upp norræn goð víkingatímans og elstu germönsku goðin. Kafl- inn skiptist síðan í nokkra undirkafla þar sem skýrt er frá forn- um goðum og glötuð- um, heimsmynd vík- ingaaldar, Loka, Óðni, Þór, Frey og vanagoðunum, gyðjum og kvenvætt- um, drekabönunum Bjólfi og Sigurði Fáfnisbana. í köflunum eru svo ýms- ar rammagreinar og annað efni til nánari skýringar, auk litmynda sem eru rúmlega fimmhundruð í bókinni. Eins og gefur að skilja er hér ekki farið af fræðilegi'i nákvæmni ofan í hvert atriði en bókin veitir góða inn- sýn í efnið og er öllum þeim gagnleg sem vilja afla sér grunnþekkingar á goðsögnum heimsins. Atriðisorða- skrá auðveldar leit í bókinni og fyrir þá sem vilja leita sér frekari fróð- leiks er góð ítarefnisskrá aftast í henni. Bókin er þýdd á látlausa og læsilega íslensku sem hæfir henni vel. Þröstur Helgason TIL SÖLU - 81.16 Suðurhraun 1, Garðabæ i- cíl '1 1 e fi t) - —t >- >- NORMI H.F. Skeiðarás vift Arnarvog IS 210 Garðabæ Iceland Ca 6.000 fm iðnaðar/lager húsnæði ásamt 17.600 fm lóð að mestu leyti malbikaðri, til sölu eða leigu. Til afhendingar strax. Staðsetning á frábærum stað á stór-Reykjavíkursvæðinu. Allt á einum grunnfleti. Lofthæð allt að 8,5 m. Sérbyggt húsnæði fyrir skrifstofur og mannahald. Símkerfi, hillukerfi og öryggiskerfi geta fylgt. Húsnæðið er fyrrum húsnæði Baugs. Upplýsingar gefur Sævar í símum 565 8822 og 897 9741

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.