Morgunblaðið - 11.10.2000, Blaðsíða 65

Morgunblaðið - 11.10.2000, Blaðsíða 65
4 MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 11. OKTOBER 2000 Æ FOLKI FRETTUM Forvitnilegar bækur i -Ben E-ítoTi Bölog barnleysi INCONCEIVABLE eftir Ben Elton. 367 sfðna kilja. Black Swan gaf út árið 2000. Fæst í Pennanum - Ey- mundsson og kostar 1.095 krónur. BEN ELTON er vinsæll höfundur og afkastamikill. Hann hefur unnið fyrir sjónvarp, samið leikrit og kom- ið sjálfur fram sem skemmtikraftur. Hann hefur einnig gefið út nokkrar bækur, sem hafa selst vel og gerðar hafa verið kvikmyndir eftir þremur þeirra, Gridlock, Blast from the Past og sú nýjasta er Maybe baby, sem gerð er eftir bókinni Inconceivable, sem hér verður fjallað um. Sagan segir frá Sam og Lucy, sem bæði eru á fertugsaldri og hafa búið saman í 10 ár. Þau eru í góðri vinnu, hann vinnur á BBC-sjónvarpsstöð- inni en hún á umboðsskrifstofu leik- ara. Sam dreymir um að skrifa sjálf- ur handrit að sjónvarpsþáttum, í stað þess að vinna við að lesa handrit eftir aðra. Hann gengur, eins og sagt er, með rit- höfund í magan- um, en honum til sárrar gremju þjá- ist hann af hug- myndaskorti og rit- teppu. Lucy vinnur á umboðsskrifstofu. Hún þráir mjög heitt að eignast barn. Síð- ustu 5 árin hafa þau Sam reynt að eignast barn, en aldrei tekist. Þau sjá fram á, að þau muni þurfa að leita lækn- isfræðilegrar aðstoðar og finnst það kvíðvænlegt. Áður en til þeirrar aðstoð- ar kemur, er ýmislegt prófað til að hjálpa til við getnað- inn, svo sem ilmolíur, grasaseyði, tímabundið kynlífsbindindi og fleira, þótt aldrei hafi þau reynt það, sem Stefán heitinn frá Möðrudal sagði að væri óbrigðult ráð við barnleysi, en það var að hafa samfarir í snjóskafli, helst í hríðarbyl. Bókin er í dagbókarformi, (þau halda hvort sína dagbók) svo skoðan- "" beggja og tilfinningar koma í ljós. Höfundurinn reynir að færa þessar ^hyggjur hjónakornanna í skoplegan búning, en það gengur bara ekki upp. Eg verð að viðurkenna það að mér fannst fyrstu þrjú hundruð síð- urnar hundleiðinlegar og persónurn- ar blóð- og beinlausar. Það er ekki fyrr en rétt undir lok bókarinnar, að sagan fór að hreyfa við mér, enda sleppir hann þá spaugseminni. Þá gerast líka hinir stóru atburðir og sagan nær hápunkti sínum og höf- undur leiðir söguna til lykta af mikilli næmni. Sé bókin sett í tölfræðilegt sam- hengi, þá er niðurstaðan þessi: 86% leiðinleg lesning, en 14% frábær. Ingveldur Róbertsdóttir SKANDINAVISK ORÐ BOKMENNTAVEISLA í HÁLOFTUNUM Skandinaviska ilugfélagið SAS greip til þess ráðs á dögunum að skemmta farþegum í betri sætum með bókmenntaverkum fyrri tíma. Arni Matthíasson fékk gefíns slíkar bækur í háloftunum sem varð honum tilefni vangaveltna um norrænan nóbels- skáldagrúa. Hann ræddi einnig við aðstandendur útgáfunnar. SKANDINAVISKAR bókmenntir áttu sitt blómaskeið um aldamdtin þegar margir helstu rithöfundar bókmennatsögunnar komu fram í Danmörku, Noregi og Svíþjóð. Margir hrepptu þeir Ndbelsverð- launin á sínuni tíma, en aðra kunnu menn ekki að meta fyrr en löngu síðar. Fyrir skemmstu hdf S AS flugfélagið útgáfu á sýnisbókum skandinavískra bdkmennta sem dreift var á betri stofum og á fyrsta farrými flugvéla féiagsins. Þegar litið er yfir lista nóbels- skálda vekur athygli hve marga skandinavíska rithöfunda er þar að finna, ekki síst á árunum í kringum aldamdtín síðustu og fram áþessaa öld. Sumir viUa meina að það sé vegna þess að Nóbelsnefndin starf- aði í Svíþjdð og þekkti því best til sænskra bókmennta, auk þess sem menn hafi ekki tekið verðlaunin eins alvarlega og síðar varð. Hvað sem því líður er fjdst að tívenju margir sænskir rithöfundar hafa hreppt verðlaunin, sjö alls, Eyvind Johnson, Harry Martinson, Nelly Sachs, PSr Lagerkvist, Erik Axel Karlfeldt, sem fékk verðlaunin reyndar tvisvar, fyrst 1918 og Muncli. Vekur athygli að ekki eru ndbelsskáldin ö!I á meðal liöfimda. Sjá til að mynda að eini fulltrúi sænskra nóbelshöfunda er Selma Lagerlöf, Danir eiga tvö slík skáld, Henrik Pontoppidan og Johannes V. Jensen, og Norðmenn eitt, Knut Hamsun. Fremst í hverri bdk er textinn á frummálinu, en þar fyrir aftan kemur svo ensk þýðing hans. Formálar að bókunum eru eftir fræðimenn og rithöfunda sem ýmist rýna í bókina og bakgrunn hennar eða tíunda áhrifin sem viðkomandi verk eða höfundur hafði á sinn sam- tfma. Þannig eru til að mynda for- málar eftir Carsten Jensen, Niels Barfoed, Flemming Behrendt, Per Olov Enquist, Anders Ehnmark, Ketil Bjornstad, Dag Solstad og Thorvald Steen. Hver bdk er gefin út í 20.000 ein- tökum og heildarútgáfan þá 360.000 eintök. Þá dáðir, nú gleymdir Rithöfundarnir voru þekktir, um- deildir og áhrifamiklir á sínum tíma en eru nú hafnaði þeim, en tókst að láta hann taka við þeim er hann var látinn, Verner von Heidenstam og Selma Lagerlöf, á meðan nágrannarnir Norðmenn hafa hreppt þau þríveg- is, Sigrid Undset, Knut Hamsun og Bjornsl jerne Martinus Bjarnson. Þrír danskir höfundar hafa hampað verðlaununum, Karl Gjellerup og Henrik Pontoppidan saman og síð- an Johannes V. Jensen einn. Finnar eiga eitt Nóbelsskáld því Frans Eemil Sillaiipaa fékk verðlaunin 1939 og svo eiga fslendingar eitt skáld eins og allir vita. 360.000 eintök I bdkaröðinni, sem heitir einfald- lega „skandinavísk orð", eru sex bækur frá hverju landi, Noregi, Svíþjdð og Danmörku. Dönsku bækurnar eru eftir Herman Bang, Georg Brandes, Gustav Wied, Hen- rik Pontoppidan, Holger Drachm- ann og Johannes V. Jensen. Sænsk- ir höfundar eru August Strindberg, Victoria Benedictsson, Ola Hans- son, Anne Charlotte Lefler, Oscar Levertin og Selma Lagerlöf. Norsk- ir Sigbjörn Obstfelder, Henrik Ib- sen, Christian Krohg, Arne Dyb- fest, Knut Hamsun og Edward M.org*ö>Ð flestir fiestum gleymdir utan heimalandsins og jafnvel innan þess. Þannig þdtti Henrik Pontopp- idan á sínum tíma vel að Ndbels- verðlaum í bdkmenntum kominn, en merkileg bdkmenntaverk hans eru lítið lesin í dag. Nöfh Strind- bergs og Ibsens hafa aftur á mdti lifað og verk þeirra víða verið sett upp í Ieikhúsum og einnig hefur Selma Lagerlöf ekki gleymst, en hún og Holger Drachmann voru geysilega vinsæl hér á landi á sín- um tíma og þannig var fjöldi bdka Lagerlöf þýddur á fslensku. Hams- un var einnig mikill andans jöfur og hreppti Ndbelsverðlaunin eins og getið er en í kjölfar málaferla á hendur honum fyrir meintan stuðn- ing við nasista má segja að hann hafi nánast gleymst í heimalandinu, hvað þá utan þess. Iiiiian um rithöf- undana er síðan Edward Munch en í þeirri bdk er texti eftir hann sem ekki hefur áður komið út á prentí. Langaði til að minna á þessa höfunda Göran Aldvik hjá SAS bar ábyrgð á framkvæmd útgáfunnar. Hann segir að hugmyndin hafi borist frá þýsku útgáfunni Geelmuyden. Kiese Forlag en síðan hafi han snið- ið hana til, stýrt hönnun og skipu- lagningu. „Hugmyndina má rekja til þess að hundrað ár eru liðin síð- an skan dina vfska r bdkmenntir „slógu í gegn" á alþjdðavísu og margir skandinayiskir rithöfundar urðu vel þekktir. Öðrum vegnaði aftur á móti ekki eins vel þdtt þeir hafi verið gdðir og í Jjtísi þess og einnig þess að bækur sem gefnar voru út fyrir hundrað árum eru sjaldsdðar langaði okkur til að minna á þessa höfunda." Ymist eru birt heil verk, eins og til að mynda verk Ibsens, eða hlutar úr verkum eins og bréf Selmu Lag- erlöf frá ferð hennar tíl landsins helga sem varð henni kveikjan að btíkinni Jerúsalem, og segir Aldvik að fremstu bdkmenntafræðingar hafi lagt lið við að vejja verkin til að gefa sem besta mynd af viðkomandi rithöfundi þd í stuttu máli væru og einnig að vera ferðaþreyttum far- þegum andk'g upplyfting og hvfld. Óljóst með framhaldið Aldvik segir að ekki hafi enn verið tekin ákvörðun um framhaldið. „Fjölmargir við- skiptavinir okkar hafa lýsl ánægju sinni með framtakið og innihald bdkanna. Mér finnst því Iíklegt í Ijdsi þess að við höldum áfram og þá væntanlega með seinni tíma rithöfundum. Við höfum einnig rætt um að fá unga rithöfunda tíl að skrifa fyrir okkur verk sem henta myndu fyrir útgáfu sem þessa og vel má vera að við förum þá leið." Eins og getið er í upp- hafi hefur bdkunum verið dreift f betri stof- ur SAS á flugvöllum víða um heim, þremur í einu, og þar eru sfðustu þrjár tiltækar í dag. Einnig hefur þeim verið dreift um borð í langfiugi í flugvélum SAS og þar eru menn komnir í bækur sjö til llíll. Aldvik segist verða var við auk- inn áhuga á skandinavískum bdk- menntum, bæði eldri bdk- menntaverkum og einnig seinni tfma ritverkum, eins og sjá megi meðal annars af hve mikið er um það að verk eftír höfunda frá þess- um löndum séu þýdd. „Ég er sann- færður um að að það hafi gert fyr- irtækinu gott að tengja nafn sitt skandinavískum bdkmenntum á þennan hátt og við eigum örugg- lega eftir að gera meira af þvf." Forvitnilegar bækur ¦-.r, ..'..¦¦j.>^ --•¦ >¦¦;..<¦ .,.¦..-,.¦,:.. . WHENWEDIE Hamborgara breytt í kú „When We Die", Cedric Mims. 370 bls. Robinson, London, 1998. FRYSTAR frumur - morðingjar, mannát og gullhúðuð lík. Svitaveiki, líkbrennsla, tannlæknaskýrslur ög- múmlur. Dauðinn sjálfur og allir hans fylgifiskar er efni þessarar þverfaglegu bókar sem best væri lýst sem risavaxinni staðreynda- hrúgu. Allt sem viðkemur dauðanum er tekið fyrir - nánast hvað sem er. Víða hefur verið leitað fanga. í líf- fræði, lögfræði, sögu og nánast hvar sem er. Allt á milli himins og jarðar er tínt til. Allt sem þig langaði að vita, en eftir á að hyggja hefðir ekki viljað vita. Ógrynni af heillandi upp- lýsingum og smáatriðum sem _þú gleymir seint. Um húsflugur og sam- ansaumaða munna... Hrollvekjandi bók, án þess þó að eiga að vera hryll- ingsbók. Fjársjóður fyrir alla með óvenju mikinn áhuga á kviksetning- um og mannfórnum. Svör við ótal spurningum og aðeins sjaldan að þig þyrstir í meira. Höfundurinn vill svipta leyndar- málshulunni burt. Þannig kemur margt í ljós við lesturinn sem sjaldan eða aldrei er talað um, svo sem hug- myndir um hvort deyfa þurfi fóstur við fóstureyðingar. Ranghugmynd- um, eins og að neglur og hár vaxi eft- ir dauða, er eytt. Og þótt tækni fleygi fram, er gagnslaust að láta frysta sig í von um að vera vakinn aftur til lífsins síðarmeir. Að það tak- ist, er álíka lfklegt og að hamborg- arakjöt yrði aftur kýrin Skjalda. Allt er þetta eitthvað svo skemmtilegt en um leið sorglegt. Bókin nær auðveldlega tökum á þér og allri fróðleiksfýsn og forvitni er vel svalað. En svo er annað mál hvort fólk hefur gott af svona lestri. Hugsunarháttur breytist og ekki er laust við, að allt sæki þetta svolítið á þann sem les. Ætli best sé bara að vita sem minnst? Að gjörbreyta áliti sínu á dauðanum getur jafnvel eyði- lagt lífið... En fyrst að við deyjum öll einhvern tímann, þá getum við allt eins gert ferðalagið hinsta skemmti- legt. Það gerum við með því að kynn>* okkur áfangastaðinn áður en vfð" leggjum af stað - með úrvals ferða- handbók. Silja Björk Baldursdóttir HREIN ORKA! Orkan I Leppin er öðruvlsi samsett en orka í hefðbundnum orkudrykkjum. Hún er samsett úr flóknum kolvetnum (fjölsykrum) sem fara hægt út í blóðið og halda þannig magni blóðsykurs jöfnu og löngun í sykur minnkar. Líkaminn vinnur sérlega vel úr Leppin-orkunni og þv( veitir hún raunverulegt og langvarandi úthald. |> Engin örvandi efni Engin örvandi efni er að finna í Leppin. Þeir scm drekka Leppin finna fljótt að örvandi efni eru með öllu óþörf því Leppin stendur við gefin loforð og veitir langvarandi orku og vellíðan. J^
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.