Skírnir

Årgang

Skírnir - 01.08.1905, Side 54

Skírnir - 01.08.1905, Side 54
246 Tvístjörnur. sem á aniian hátt væru alveg óviðráðanlegar. Eldri athugunaraö- ferðir höföu aS vísu ráS til aS ákvarSa hreyfingar himiutungla um himininn; en ef aS hnötturinn hreyfðist einmitt annaShvort beint á jörðina eða beint frá henni, þá gátu hinar eldri stjörnufræðislegu aSferSir ekki látiS í té hina minstn aSstoS til að uppgötva hreyf- ing stjörnunnar. AS vísu mundi birta stjörnunnar, eins og hún keraur oss fyrir sjóuir, ágjörast, ef hún nálgaöist stjörnuskoSarann, og aftur mundi hún dofna, ef hnötturinn fjarlægöist stjörnuskoSar- ann. Eins og hreyfingaruar og fjarlægSirnar, sem vór rekum oss á á himninum, eru í raun og veru, væri alveg óhugsandi aS uppgötva hreyfing stjörnu af breytingum á birtn hennar. Ekki einu sinni á mörgum öldum mundi kveSa svo mikiS aS þessum breytingum, aö þær j-rS.i mældar, þó aldrei nema vér hefSum nauSsynlega mælikvarSa. Þegar stjörnnfræSingarnir komust yfir aSferS, sem varð höfð til þess aS. uppgötva hreyfingu hnatta eftir stefnulínu sjóuarinnar, og þegar ennfremur þessi aðferð lagöi á ráS til þess að finna með nokkurn veginn nákvæmni hraðann, sem hnötturinn hreyfðist meS, þá lá það óSara í augum tippi, að þessar nyju framfarir ruddu breiða braut fyrir stjörnufræSislegutn ranusóknum; enda hefir Sir William Higgins fullyrt, aS mesta gagnið, sem litsjánni er ætl- að aS gjöra stjörnufræSinni, muni aS lokum reynast að vera fólgið í uppgötvuninni á hreyfing hnatta eftir stefnulínu sjónarinuar. Eg má ekki hér hleypa mér út í nánari útskyring á aðferSiuni; hún er of flókin til þess. Eg læt méi nægja nú sem stendur að segja það, að rannsúku á Ijósgeislunum, sem koma frá einhverjum hnetti, er oft nægileg til þess aS fræða oss um, hvort hnötturinn er að nálgast oss eða fjarlægast, og meS hve margra mílna hraða á sekúndunni hnötturinn rennur skeið sitt. Fyrsta kraftaverkið, sem gjört var með því aS beita þessari nýju uppgötvun í stjörnufræðinni við tvísólirnar, var útsk/ring prófessors Vogels á hreyfingum hinnar nafnfrægu, breytilegu, stjörnu Algol*). Menn höfðu lengi vitaS það, að skin þessarar stjörnu breyttist eftir tímabilum í markverðri umskiftaröð. I eðli sínu kemur Algol fyrir sjónir sem björt 2. stærSar stjarna, en svo byrjar birta hennar að dofna, svo að eftir þjár eSa fjórar klukku stundir er hún ekki bjartari en 4. stærðar stjarna; en svo fer hún smátt og smátt aftur aS glaðna, svo að eftir að liðnar eru aSrar *) Algol er í stjörnumerkinu Perseus. Sjá Jónas Hallgríms- son 1. c. 144. bls.

x

Skírnir

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Skírnir
https://timarit.is/publication/59

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.