Dagblaðið Vísir - DV - 24.02.1996, Blaðsíða 12

Dagblaðið Vísir - DV - 24.02.1996, Blaðsíða 12
12 trlend bóksjá LAUGARDAGUR 24. FEBRÚAR 1996 Metsölukiljur Bretland Skáldsögur: 1. John Grisham: The Ralnmaker. 2. Kate Atklnson: Behlnd the Scenes at the Museum. 3. Davld Guterson: Snow Falllng on Cedars. 4. Irvine Welsh: Tralnspotting. 5. George Dawes Green: The Juror. 6. James Patterson: Kiss the Girls. 7. Anne Tyler. Ladder of Years. 8. Mlchael Rldpath: Free to Trade. 9. Pat Barker: Regeneratlon. 10. Colln Forbes; Fury. Rlt almenns eolis: 1. Wlll Hutton: The State Welre In. 3. Alan Bennett: Wrltlng Home. 4. Andy McNab: Bravo Two Zero. 5. Nelson Mandela: Long Walk to Freedom. 6. Ranfurly: To War with Whltaker. 7. Jung Chang: Wlld Swans. 8. Brlan Lowry: The Truth Is Out There. 9. S. Blrtwlstle & S. Conklln: The Maklng of Prlde and Prejudice. 10. J.Redfleld & C. Adrlenne: The Celestine Prophecy Experlentlal Gulde. (Byggt á The Sunday Times) Danmörk 1. Jane Austen: Fornuft og felelse. 2. Jung Chang: Vllde svaner. 3. Use Nergaard: Kun en plge. 4. Nat Howthorne: Den flammende bogstav. 5. Terry McMillan: Ándenod. 6. Llse Nergaard: De sendte en dame. 7. Peter Heeg: De máske egnede. (Byggt á Polltiken Sondag) Ósýnileg hetja og hetjulegur prins Tveir afar ólíkir rússneskir rit- höfundar, karl og kona, hafa nýve- rið fallið í valinn. Konan hlaut eftir- mæli sem hin ósýnilega hetja rússneskrar ljóðlistar á öldinni. Karlinum var lýst sem samblandi hetjulegs prins og hungraðs baráttu- manns. Bæði máttu þau þola miklar ofsóknir af hálfu sovéska kerfisins. Ósýnilega hetjan hét Lydía Chukovskaja. Hún var 88 ára að aldri þegar hún lést fyrr í þessum mánuði - fæddist 24. mars árið 1907, heilum áratug fyrir byltingu komm- únista. Hún var því af kynslóð þeirra skálda sem mestu skipta í rússneskri ljóðlist á öldinni. Nægir þar að nefna Pasternak, Mandel- stam og Akhmatovu. Trúnaðarvinur Akhmatovu Nöfn Lydíu Chukovskaju og Önnu Akhmatovu eru tengd órjúf- anlegum böndum. Þær urðu báðar fyrir barðinu á ógnarstjórn Stalíns en sú sameiginlega lífsreynsla færði þær einmitt saman í upphafi. Þegar Lydía stóð á þrítugu, árið 1937, var eiginmaður hennar hand- tekinn af sovésku leyniþjónustunni á heimili þeirra í Leningrad; hann var drepinn ári síðar. Hún hefur lýst þessum ógnartímum í skáldsóg- unni Sofia Petrovna sem var gefin út á ensku árið 1967 undir heitinu The Deserted House. Um sama leyti og eiginmaður Chukovskaju hvarf handtók leyni- lögreglan son Akhmatovu. Lydía frétti að Anna hefði farið til Kreml- ar með bréf til Stalíns og þannig náð að fá son sinn lausan. Hún fór að heimsækja þessa hugrökku konu og það var upphaf einlægrar vinátfu Joseph Brodsky fékk nóbelsverö- launin árið 1987. Umsjón Elías Snœland Jónsson sem m.a. tryggði síðari kynslóðum aðgang að ljóðum Akhmatovu sem Lydía lærði utan að þar sem ekki var þorandi á þeim tíma að skrifa þau á blað og einstæðum frásögnum af samskiptum þeirra tveggja gegn- um tíðina með dagbókum sem Lydía skráði og hafa verið að birtast i bókarformi síðustu árin. Chukovskaja barðist óhikað fyrir öðrum skáldum sem sovéska kerfið ofsótti og veitti til dæmis Alexander Solzenitsyn húsaskjól þegar hann átti hvergi afhvarf til að semja bæk- ur sínar um sovéska gulagið - en það varð til þess að hún var hrakin úr rússneska rithöfundasamband- inu. Fyrir hugrekki sitt og merki- legt ævistarf fékk Lydía fyrst allra Shakarov- verðlaunin sem nefnd eru eftir andófsmanninum kunna og efnt var til skömmu eftir fall Sov- étríkjanna. Rússneskur Bandaríkjamaður Nóbelsskáldið Seamus Heaney sagði eitt sinn um Joseph Brodsky, sem andaðist nýverið á heimili sínu í New York aðeins 55 ára að aldri, að hann væri í senn hetjulegur prins og hungraður bardagamaður. Brodsky, sem fæddist árið 1948 i Leningrad, var útlagi í eigin landi löngu áður en hann var gerður brottrækur frá Sovétríkjunum árið 1972. Hann fann snemma fyrir of- sóknum fyrir að vera af gyðingaætt- um, sagði sig úr skóla fimmtán ára og hafði upp frá þvi einkum félags- skap af listrænum utangarðsmönn- um uns hann var handtekinn og dæmdur til þrælkunarvinnu sem „félagslegt sníkjudýr" árið 1964. Mál hans vakti afhygli á Vesturlöndum og hann slapp því út aftur eftir tvö ár en var áfram ofsóttur af sovésk- um stjórnvóldum. Brodsky var snemma afar hrifinn af ljóðum W.H. Audens. Sú aðdáun var gagnkvæm og Auden kom Brod- sky til hjálpar þegar honum var vís- að úr landi, útvegaði honum styrki og starf í Ameríku. Þar vegnaði Brodsky vel og gerðist bandarískur ríkisborgari. Ljóð hans. ritgerðir og minningarbrot birtust á ensku og öfluðu honum viðurkenningar, þar á meðal bókmenntaverðlauna Nóbels. Metsölukíljur >«####&»> Bandaríkin Skáldsögur: 1. John Grisham: The Ralnmaker. 2. Robln Cook: . Acceptable Rlsk. 3. David Guterson: Snow Falling on Cedars. 4. Julie Garwood: For the Roses. 5. Barbara Dellnsky: Together Alone. 6. Terry McMillan: Waltlng to Exhale. 7. LaVyrle Spencer: Home Song. 8. Stanley Pottinger: The Fourth Procedure. 9. Rlchard North Patterson: Eyes of a Chiltl. 10. Jane Austen: Sense and Sensiblllty. 11. Robert James Waller: Border Muslc. 12. James Patterson: Kiss the Girls. 13. P.D. James: Origlnal stn. 14. Tami Hoag: Night Slns. 15. Fern Mlchaels: Wish Llst. Rit almenns eölis: 1. Mary Plpher: Reviving Ophelia. 2. Helen Prejean: Dead Man Walking. 3. Richard Preston: The Hot Zone. 4. Thomas Moore: Care of the Soul. 5. B.J. Eadie & C. Taylor: Embraced by the Light. 6. Doris Kearns Goodwln: No Ordinary Tlme. 7. M. Scott Peck: The Road Less Traveled. 8. Butler, Gregory & Ray: Amerlca's Dumbest Crlmlnals. 9. Nlcholas Negroponte: Being Digltal. 10. Clarlssa Plnkola Estes: Women Who Run with the Wolves. 11. Delany, Delany & Hearth: Having Our Say. 12. Brian Lowry: The Truth is out there. 13. Laurie Garrett: The Comlng Plague. 14. Tim Allen: Don't Stand to Close To a Naked Man. 15. Paul Reiser: Copplehood. (Byggt á New York Times Book Revi- ew) vísindi Trefjar draga úr áföllum Karlmenn sem fá mikið af trefjum í mataræði sínu eru ekki í eins mikilli hættu á að fá hjartaáfall og þeir sem fá lítið af trefjum. Þetta eru niðurstöður rann- sóknar heilsugæsluskólans við Harvard háskólann í Bandaríkj- unum. Vísindamenn fylgdust með rúmlega 43 þúsund körlum á aldrinum 40 til 70 ára og komust að því að líkur þeirra sem mestra trefja neyttu á því að fá hjartaá- faU voru helmingi minni þeirra sem minnst fengu. Þá kom í ljós að* trefjar úr kornmeti gerðu meira gagn en trefjar úr ávöxtum og grænmeti. Kaffineysla Svefnmunstur manns og íkorna ekki ósvipuð er í lagi Kaffmeysla er ekki meðal helstu ástæðna fyrir kransæða- sjúkdómum meðal bandarlskra kvenna, segja vísindamenn í Boston sem rannsökuðu lækna- skýrslur rúmlega 85 þúsund hjúkrunarkvenna yfir tíu ára tímabil. Tilgangurinn rannsókn- arinnar var að kanna hvort tengsl væru milli kaffidrykkju og hjartasjúkdóma. Rannsóknin leiddi einnig í ljós að á tímabilinu 1980 til 1990 fækkaði þeim hjúkrunarkonum sem drukku fjóra kaffibolla eða fleiri á dag úr fjórðungi hópsins í eina af hverjum níu. Umsjón Guðlaugur Bergmundsson Allir kannast við hversu erfitt það getur verið að koma sér fram úr á myrkum vetrarmorgnum. Rann- sóknarniðurstöður vísindamanna hafa líka sýnt fram á að náttúrulegt svefnmunstur mannsins er ótrúlega líkt því sem gerist hjá til dæmis íkornum, kindum og óðrum dýrum sem sofa lengur á veturna. Bandarískir visindamenn gerðu tilraunir þar sem svefn og líf- eðlisfræði líkama tilrauna dýranna voru skoðuð við tUbúin birtuskilyrði þar sem líkt var eftir sumri og vetri. I tilraunastofunni var fyrstu vikuna líkt eftir venjulegri sum- arnótt eins og þær ger- ast á suðlægari breidd- argráðum en á Islandi, þar sem myrkur varir í átta klukkustundir. Eftir tveggja vikna hlé var líkt eftir vetrarskilyrðum, þ.e. myrkri í fjórtán klukkustund ir, og var ekkert tilbúið ljós not- að. Það kom svo i ljós að þátttakend- ur í tilrauninni sváfu dýpri svefni í „sumarvikunni" en svefninn var mun léttari við vetrarskilyrðin. Sumarnætursvefhinn varði ná- kvæmlega í þá átta tíma sem dimmt var en við vetrarskilyrðin var aUt að fimm klukkustunda tímabil um miðja nóttina þar sem tilraunadýrin sváfu mjög létt. ' HeUabylgjurnar á þessum tima líkjast mjög því sem gerist þegar maður stundar íhugun og, merki- legt nokk, er svefhmunstur íkorn- ans mjög áþekkt. Hann sefur lengur á veturna og um miðjar nætur er tímabU þar sem dýrið sefur laust. Vísindamennirnir telja að þess konar vetrarsvefnmunstur sé mann- inum eðlUegt og þannig hafi það verið í upphafi. Notkun raflýsingar þýði að við fáum ekki nægUegan svefn á veturna. Þar af leiðandi erum við ekki eins úthvíld þegar við fórum á fætur á morgnana og við ættum að vera. Þátttakendur í bandarísku svefntUrauninni, sem gerð var á vegum geðheilbrigðis- stofnunarinnar þarlendu, voru miklu úthvíldari og fyUri orku eftir að hafa prófað að sofa langar vetrar- nætur án þess að brúka ljós, en eft- ir átta tíma sumarsvefn. Aðrar merkUegar breytingar sem urðu hjá tUraunasofendum á vetrartímabUinu" voru m.a. hækkun líkamshitans um 0,2 til 0,3 gráður á selsius. Að sögn visindamann- anna þýðir þetta lífeðlis- fræðilega aðlögun að birtusnauðum og köld- um vetrarnóttum, nokkuð sem hefur ver- ið forfeðrum okkar ákaflega mikUvægt. Á myrkurskeiðinu varö einnig varð vart við um- talsverða aukningu vaxtar- hormóns í líkamanum, auk meira magns mjólkurmyndun- arhormónsins prólaktíns og hormónsins melatóníns. Þetta er túlkað sem frekari vísbendingar um að nofkun tUbúins ljóss hamli eðli- legum vetrarbreytingum á lífeðlis- fræði likamans, sem urðu hjá raf- magnslausum forfeðrum okkar. Könnun sem gerð var á svefnvenj- um tæplega eitt þúsund Svisslend- inga staðfestir niðurstöður banda- rísku rannsóknarinnar um meiri svefhþörf yfir veturinn. Hákarlar án skolta Breskir visindamenn hafa fundið steingervðar leifar af elsta hákarlinum sem vitað er um og bendir allt tU þess að hann hafi ekki verið með skolta eins og há- karlarnir sem við þekkjum í dag. Steingervingar þessir fundust vestur í Kólóradó í Bandaríkjun- um og eru frá orvódísíumtímabU- inu sem byrjaði fyrir 500 miUjón árum en lauk fyrir 435 mUljón árum. Það mun sanna að hákarl- ar séu 25 mUljón árum eldri en talið var. „Við höfum það á tUfinning- unni aö þessir hákarlar hafi ekki verið með skolta og að þannig hafi fyrstu hákarlarnir verið," segir Ivan Sansom við háskólann i Birmingham. Þess í stað kunna hákarlar að hafa litið ekki ósvipað út og fisk- urinn steinsuga, með sogmunn með göddóttum tönnum. Eitur af ýmsum gerðum Eiturslöngur geta gefið frá sér mismunandi eitur, aUt eftir því hver bráðin er sem þær ráðast á. Það voru vísindamenn við Wales- háskóla sem komust að þessari niðurstöðu og sögðu hana kunna að vera mikilvæga fyrir lækna sem leita leiða til að fást við fórn- arlömb snákabits. Vísindamennirnir söfnuðu saman 70 eitursnákum sem lifa í Malasíu og eru-þekktir fyrir að bíta fleira fólk í Suðaustur-Asíu en nokkur önnur snákategund. Þeir sundurgreindu síðan eitrið og hvað snákarnir átu.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.