Árbók Landsbókasafns Íslands - 01.01.1970, Page 171

Árbók Landsbókasafns Íslands - 01.01.1970, Page 171
FRÁ IIALLGRÍMI SCHEVING 171 ISunni, lýsa því, að sú trú, að Iðunn geymdi ódauðleikans epli, hvörra guðirnir ekki máttu án vera, ef ellinnar annmarkar og seinast dauðinn átti ekki yfir þá að koma, hafi verið undir lok liðin, og er það þá aftur vottur þess, að kvæðið er miklu yngra en hin guðakvæðin í Sæmundar-Eddu og líklegast gjört í kristni. Það styrkir einnig meiningu mína um það, að kvæði þetta sé yngra hinum guðakvæðunum í Sæmundar- Eddu, að í því kcma fram seinrii tíma umbreytingar í vorri gömlu guðafræði, svosem til dæmis það, að í 17da erindinu eru æsir látnir sitja að drykkjugildi í Vingólfi, sem þó var salur ásynjanna, en ekki í Valhöll, eins og vera átti eftir þeim eldri Eddu- kvæðum. En höfundur Snorra-Eddu, sem þekkt hefur nýjustu umbreytingar í hinni heiðnu guðafræði, er hér vor bezti leiðsögumaður. Hann segir oss (Snorra-Edda hl. 24), að Oðinn skipi einhvörjum [réttara: Einherjum] „í Valhöll og Vingólf“, og hefir því höfundur þessa kvæðis getið sér í vonir með það, að Óðinn mundi heldur kjósa að drekka þar með ásum, hvar gyðjurnar voru fyrir að lífga Einherja samkvæmið. En það koma ekki einasta staðir fyrir í kvæðinu, er það sýna, að það er yngra en guða- kvæðin í Sæmundar-Eddu, heldur lýsa því, að það er gert í kristni af þeim manni, sem þekkti nckkuð til guðafræði Rómverja og Grikkja, og hefur hann þá eftir líkum orðið að skilja látínu. Þessu til sönnunar færi ég það, að málverk þess skuggalífs, sem Iðunn er látin hafa, er búið til eftir Rómverja og Grikkja guðafræði og er miklu dauf- ara og dáðlausara en heyrir til Norðurlandanna guðafræði. Hún lýsir aldrei, svo ég viti, í þeim kvæðum, sem vér höfum frá heiðni, lífi þeirra, sem hjá Hel búa, því hefur höfundur þessa kvæðis kænlega fyllt þar uppí autt skarð. En vor gamla guðafræði hún lýsir lífi Óðins Einherja og haugbúanna, þeir fyrri berjast sem hetjur, en þeir síðari taka oft svo hraustlega fang við lifandi menn, er vilja ræna þá fé sínu, að sigurinn verður tvísýnn. Annað skarð til á guðafræði vorri hefur höfundur kvæðis þessa fyllt eftir áðurnefndra þjóða guðafræði. Eftir hinni fyrri er ekki tiltekinn staður sá, hvar Nótt átti að hafa sitt aðsetur, en eftir hinni síðari er það þannig tilgreint, að Nótt er látin eiga heima í dauðraríki (Orc0), en þó, ef ég mætti svo að orði kveða, mann- heima megin við Styx, samanber Virg: Æneid: 6u Bók vers 390. Hér af kemur það, að skáldið lætur þá, sem sendir voru til Iðunnar, cg var hún þó hjá Nótt, ríða göndum til Heimis ranns eða dauðra ríkis. Hér að framan hef ég leitt til þess nokkrar líkur. að það líti svo út sem skáldið hafi viljað búa til eins konar Pythiu úr Iðunni, og hafi mér ekki skj átlað í þeirri tilgátu, þá er það nýr vottur þess, að hann hafi þekkt guða- fræði Grikkja og Rómverja og notað sér af henni í kvæði þessu. Það síðasta sem mér sýnist lýsa því, að skáldið hafi þekkt nokkuð til ritgjörða Rómverja og notað sér af þeim, eru þær löngu lýsingar svefnsins í 13. og 14. erindi og sólaruppkomunnar í 24. erindi; því þó lýsingar þessar séu prýddar með orðatiltækjum úr Norðurlandanna guðafræði, þá er þó undirstaðan og aðferðin auðsjáanlega löguð eftir þess konar lýs- ingum rómverskra skálda eða þeirra, sem eftir þeim hafa stælt; því í guðakvæðunum í Sæmundar-Eddu finnst ekkert þessháttar, en í hinum öðrum kvæðaflokki Sæmundar- Eddu minnist ég einasta þess fyrsta erindis í Hamðismálum, er álitizt gæti sem eftir- stæling rómversks skáldskapar. -
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164
Page 165
Page 166
Page 167
Page 168
Page 169
Page 170
Page 171
Page 172
Page 173
Page 174
Page 175
Page 176
Page 177
Page 178
Page 179
Page 180
Page 181
Page 182
Page 183
Page 184
Page 185
Page 186
Page 187
Page 188
Page 189
Page 190
Page 191
Page 192
Page 193
Page 194
Page 195
Page 196
Page 197
Page 198
Page 199
Page 200
Page 201
Page 202
Page 203
Page 204
Page 205
Page 206
Page 207
Page 208
Page 209
Page 210
Page 211
Page 212

x

Árbók Landsbókasafns Íslands

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Árbók Landsbókasafns Íslands
https://timarit.is/publication/279

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.