Morgunblaðið - 08.07.2001, Síða 18

Morgunblaðið - 08.07.2001, Síða 18
LISTIR 18 SUNNUDAGUR 8. JÚLÍ 2001 MORGUNBLAÐIÐ FIMMTÁNDA starfsár Sum- artónleika í Akureyrarkirkju hefst í dag, sunnudag og verða tónleik- arnir haldnir fimm sunnudaga í röð í júlí- og ágústmánuði og byrja kl. 17. Flytjendur verða um 30 talsins frá Svíþjóð, Danmörku og Aust- urríki auk Íslendinga. Tónlist- arfólkið mun leika og syngja fyrir heimamenn og ferðalanga í klukku- stund, tónlist frá ýmsum tímum tón- listarsögunnar. Á fyrstu tónleikunum koma fram Erik Westberg Vokal Ensemble undir stjórn Eriks Westberg, Johan Märak, jojk og Mattias Wager, org- el. Sönghópurinn samanstendur af 16 manna tónlistarmenntuðu fólki frá norðurhluta Svíþjóðar. Erik Westberg Vokal Ensemble hefur komið fram í Frakklandi, Brasilíu, á Íslandi, í Noregi, Kína, Dan- mörku, á Spáni, í Englandi, Finn- landi og í Takarazuka í Japan, þar sem þau unnu árið 1997 fyrstu verðlaun í alþjóðlegri kórakeppni í flokki blandaðra kóra, og var kór- inn einnig valinn besti kór hátíð- arinnar Árið 1998 sungu þau jóla- tónleika í beinni útsendingu á vegum Evrópusambands útvarps- stöðva til 15 landa í Evrópu, Kan- ada og Ástralíu. Í kjölfarið koma fram, til 5. ágúst: Erik Westberg Vokal En- semble frá Svíþjóð, Niels Henrik Jessen, orgel, frá Danmörku, Hulda Björk Garðarsdóttir, sópran, Sig- rún Arngrímsdóttir, mezzósópran, Björn Steinar Sólbergsson, orgel, Gary Verkade, orgel frá Svíþjóð og Manuela Wiesler, flauta, frá Aust- urríki. Aðgangur að tónleikunum er ókeypis. Sumartónleikar í Akureyrarkirkju að hefjast 16 manna sönghópur frá Svíþjóð Erik Westberg Vokal Ensemble. BEBELTORG er staðsettvið breiðgötuna Unter denLinden, andspænis Hum-boldt-háskóla. Hið 5000 fermetra ferhyrnda torg sem heitir í höfuðið á einum af stofnendum þýska Jafnaðarmannaflokksins, August Bebel, má rekja til ársins 1740 og fljótlega reis Ríkisóperan við austurhlið torgsins. Tæpum tveimur öldum síðar gerðist einn hinna myrku atburða þýskrar sögu á torg- inu. Hinn 10. maí 1933 stóðu Þjóð- ernissósíalistar fyrir mikilli bóka- brennu á miðju torginu og náms- menn brenndu um 20.000 bækur í því skyni „að útrýma hinum gyðinglega anda og frjálslyndisstefnunni“. Til minningar um þetta ódæðisverk er listaverkið „Sokkið bókasafn“ eftir gyðinginn Micha Ullmann sem er staðsett ofan í jörðinni undir miðju torginu. Í gegnum glerplötu má sjá 50 fermetra hvítmálað neðanjarðar- rými sem hefur að geyma tómar bókahillur sem rúma myndu 20.000 bækur. Þótt minnisvarðinn sé í hug- um flestra áminning um svartan blett í sögu Þýskalands líta nýnas- istar málið öðrum augum. Þeir sækja fyrirmyndir sínar til alræðisríkis þjóðernissósíalista og í byrjun síð- ustu viku kveiktu fjórir unglingar í enskum bókum á glerplötu lista- verksins sem varð þó ekki fyrir skemmdum. Minnisvarðanum stafar einnig ógn af áformum um byggingu bílageymslu undir Bebeltorgi en framkvæmdir áttu upphaflega að hefjast í þessum mánuði. Blái hnötturinn Þýski rithöfundurinn Erich Käst- ner (1904–1974), sem skrifaði barna- bækurnar „Emil og leynilöggurnar“, var meðal þeirra sem sáu bóka- brennuna 1933. Flest þýsk börn þekkja sögur hans og nýlega áttu þau kost á því að sjá myndina í þýsk- um kvikmyndahúsum. Á laugardag- inn var áttu ungir þýskir lesendur hins vegar kost á því að kynnast „Sögunni af bláa hnettinum“ eftir Andra Snæ Magnason, og á næst- unni mun yngri kynslóðinni líklegast gefast kostur á því að sjá leikritið á stóru sviði í þýsku leikhúsi. Andreas Vollmer, lektor við Humboldt-há- skóla, þýðir leikgerð bókarinnar fyr- ir leikritaforlagið Henschel Schau- spiel. Ásamt Andreasi og Soffíu Gunnarsdóttur lektor las Andri Snær fyrir gestina í barnabókatjald- inu á Bebeltorgi. Andreas var sögu- maður, Andri Snær las Brimi og Soffía Huldu. Auk þess lásu fimmtán aðrir barnabókahöfundar úr verkum sínum um helgina en boðið var upp á fjölbreytta dagskrá fyrir börn. Sama ár og nasistar stóðu fyrir bókabrennunni á Bebeltorgi fæddist rithöfundurinn Louis Begley sem var helsta stjarnan meðal þeirra 40 rithöfunda sem lásu úr verkum sín- um á Bebeltorgi um helgina. Hinn 68 ára gamli rithöfundur var meðal hinna 600 gesta sem voru við opnun Bókmenntahátíðar Berlíngarborgar á sameiginlegu svæði norrænu sendiráðanna á föstudaginn var. Begley, sem hlaut skírnarnafnið Ludwik Begleiter, komst undan hel- förinni með fölsuðum pappírum sem sögðu hann kaþólskrar trúar. Í kynn- ingu á hátíðinni var Einar Már Guð- mundsson talinn upp á eftir Begley og á undan hinum vinsæla borgar- stjóraframbjóðanda Lýðræðislega sósíalistaflokksins, Gregor Gysi, Feridun Zaimoglu, sem vikuritið „Die Zeit“ nefndi „Malcom X hinna þýsku Tyrkja“, og norrænum rithöf- undum á borð við Oivind Hanes, Leenu Lander, Ib Michael og Rich- ard Swartz. Upplestur Einars Más var vel sóttur og stemmningin góð. Einar las kaflann úr „Englum al- heimsins“ sem gerist á Grillinu á Hótel Sögu og margir gestanna könnuðust við atburðinn eftir að hafa lesið bókina, sem kom út í þýskri þýðingu hjá Hanser 1998, eða séð mynd Friðriks Þórs Friðrikssonar sem var nýlega í þýskum kvik- myndahúsum. Bráðum gefst þýskum bókmenntaunnendum síðan kostur á því að sjá heimildamynd um rithöf- undinn sem þýsk sjónvarpsstöð er að vinna um þessar mundir. Ítölskuvæðing íslenskra bókmennta Berlínarbúar og ferðamenn sem sóttu hátíðina áttu kost á því að ganga á milli 137 bása á torginu sem voru á vegum bókaforlaga, bóka- og fornbókaverslana. Í boði var allt frá klassískum þýskum bókmenntum og ljóðabókum ungra skálda til met- sölubóka þekktra höfunda og rita um samskipti kynjanna. Í einum básnum voru meira að segja til sölu litlar bókastyttur af þýska Nóbelsverð- launaskáldinu Günter Grass. Í stóra bókmenntatjaldinu var kynntur nýr höfundur á klukkutíma fresti og á undan Kristínu Marju Baldursdóttur var vinsælasti stjórnmálamaður Berlínar, Gregor Gysi, að kynna póli- tíska ævisögu sína. Aðsókn var svo mikil að þeir sem ekki komust að gægðust í gegnum rifur á tjaldinu til þess sjá borgarstjóraframbjóðand- ann. Þótt ástandið hafa ekki verið svo slæmt þegar Kristín las komu þó vel yfir hundrað manns til að sjá rit- höfundinn lesa úr þýskri þýðingu „Mávahláturs“. Í kynningu sinni greindi Peter Urban-Halle m.a. frá því að Kristín væri fyrrverandi þýskukennari, en hún kenndi þýsku í Ölduselsskóla. Hann sagði Kristínu hafa starfað sem blaðamann á Morg- unblaðinu í átta ár og tók sérstaklega fram að Kristín hafi verið gift „einum og sama manninum“ í 31 ár og ætti þrjár dætur. Aðspurð hvernig það hafi komið út að vera í senn blaða- maður og rithöfundur svaraði Krist- ín því til að það hafi gengið ágætlega. Þegar hún hafi komið heim úr starf- inu sem blaðamaður hafi hún þurft að koma sér í annan gír til að geta skrifað bók á kvöldin. Aðspurð hvort „Mávahlátur“ gerðist í heimabæ hennar Hafnarfirði sagði Krístin það ekki vera tilfellið en að hún hefði þó „stolið“ hafnfirska landslaginu sem sé með því fallegasta sem fyrirfinnist á Íslandi. Urban-Halle spurði einnig út í þá staðreynd að sögupersónunni er líkt við kókflösku. Kristín skýrði fyrir viðstöddum að átt væri við gömlu kókflöskuna, og að á árum áð- ur hafi verið sagt um íslenskar konur sem þóttu flottar í vextinum að þær væru í laginu eins og kókflöskur. Eftir að kynnirinn hafði vitnað í gagnrýni sem líkti Kristínu við Isa- bel Allende og Einar Kárason, túlk- aði hann bók Kristínar sem „ítölsku- væðingu“ íslenskra bókmennta á þeirri forsendu að í bókinni væri mikið um óreiðu, læti og sterkar mæður. Álfar og kjallaraíbúðir Kristín las síðan úr þýsku þýðing- unni sem kemur út í Þýsklandi 20. ágúst hjá forlaginu Krüger. Hún las m.a. kaflann um frumsýningu leik- ritsins Ólafur Liljurós og greindi við- stöddum frá því að leikritið fjallaði um álfa. Í framhaldi af því varpaði Urban-Halle fram hinni sígildu álfaspurningu og áhorfendur hlógu dátt þegar Kristín greindi frá því að íslenskir álfar væru gjörólíkir þýsk- um álfum þar sem þeir litu út eins og venjulegt fólk. Kynnirinn sagði að í Berlínarheimsókn sinni hafi Vigdís Grímsdóttir svarað spurningunni um álfa með því að staðhæfa að það væri álfur í salnum. Kristín sagði að það kæmi henni ekki á óvart ef það væri álfur í tjaldinu. Hún sagði bæði móð- ur sína og ömmu hafa trúað á álfa, og að móðir hennar heiti í höfuðið á álfa- konu sem hafi birst ömmunni í draumi. Kynnirinn sagði ekki bara álfa heldur einnig kjallaraíbúðir áberandi í íslenskum bókmenntum, og hefur Urban-Halle eflaust verið að hugsa um síðustu Berlínarheimsókn Guð- bergs Bergssonar. Hann bað Krist- ínu að útskýra stigveldið í íslenskum húsnæðismálum. Kristín greindi frá því að meðal-Íslendingurinn byrji í kjallaraíbúð, fari síðan í aðra kjall- araíbúð, flytji síðan á hæð í fjölbýlis- húsi, síðan í raðhús og kaupi að lok- um einbýlishús. Þetta vakti næstum því jafnmikla lukku áhorfenda og sögur af íslenska álfinum. Kynnirinn spurði þá um stöðu fjölskyldunnar á Íslandi og Kristín sagði hana gegna mikilvægu hlutverki í íslensku sam- félagi. Hún hafi stundum velt því fyr- ir sér að það væri varla gott að vera einhleypur á Íslandi. Kristín sagði ís- lensku fjölskylduna stóra og að það væri eðlilegt að eignast eitt til fimm börn. Kynnirinn spurði þá hvort hin- um 260.000 íbúum fjölgaði ekki ört og Kristín kitlaði hláturtaugar við- staddra þegar hún þóttist móðguð, leiðrétti Urban-Halle og sagði töluna löngu komna upp í 280.000. Kynnirinn spurði Kristínu hvort það væri hefnd í garð nýlenduherr- anna að hafa þjónustustúlkuna í bók- inni danska. Kristín sagðist hafa not- ið þess að hafa Dana í þessu hlutverki og aftur var mikið hlegið. Aðspurð um sögupersónuna Öggu sagðist Kristín þekkja hana vel þar sem að hún hafi sjálf njósnað þegar hún var yngri, falið sig á bak við gardínur og undir sófa til þess að heyra um hvað fullorðna fólkið var að tala. Að lokum er Kristín orðin heim- spekileg og svarar spurningum um Freyju með nýjum spurningum á borð við: „Hver er Freyja? Er hún álfadrottning, hetja úr fornsögunum eða ástargyðja?“ „Það er víst verk- efni lesandans að komast að því,“ segir Urban Halle, þakkar Kristínu fyrir komuna og áhorfendur þakka fyrir sig með þéttu lófataki. Eflaust eiga margir þeirra eftir að sjá kvik- myndina „Mávahlátur“ sem Ágúst Guðmundsson leikstýrir og verður að öllum líkindum frumsýnd á Ís- landi í haust. Áður en myndin kemur í þýsk kvikmyndahús þarf þó að tal- setja raddir Margrétar Vilhjálms- dóttir, Uglu Egilsdóttur, Hilmis Snæs Guðnasonar, Kristbjargar Kjeld og Eiríks Erlingssonar. Bókmenntahátíð Berl- ínar 2001 var haldin um síðustu helgi á Bebel- torgi. Davíð Kristinsson segir frá hátíðinni en þrír íslenskir rithöf- undar komu við sögu. Morgunblaðið/Davíð Kristín Marja Baldursdóttir les úr Mávahlátri á Bókmenntahátíð Berlínarborgar. Peter Urban-Halle kynnir. Stal hafnfirska landslaginu WISCONSIN-HÁSKÓLI í Ma- dison, Wisconsin, í Miðvestur- Bandaríkjunum, heldur úti á Net- inu öflugum vef um Jónas Hallgrímsson. Það er prófessor Dick Ringler sem hefur um- sjón með vefnum og hefur hann sjálfur þýtt ýmsa texta Jónasar sem þar birtast. Vefur- inn er flokkaður í sex þætti: inngang; ævi- ágrip Jónasar; umfjöll- un um formgerð og einkenni kveðskapar hans; texta og skýring- ar; Íslandskort þar sem merktir eru inn á viðkomustaðir Jónasar í lífi og ljóði, og síðasti þátturinn er bókaskrá. Um 50 verk Jónasar eru birt á vefnum, bæði á íslensku og ensku, og fylgja ítarlegir skýringartextar. Textarnir eru flokkaðir eftir tíma- bilum í lífi Jónasar. Mörgum text- anna fylgja hljóðskrár, þannig að bæði er hægt að hlusta á ljóð og sögur í flutningi ís- lenskra og enskumæl- andi upplesara, en einnig eru nokkur tón- dæmi með lögum við ljóð Jónasar. Upplýs- ingar fylgja einnig um handrit hvers texta, staðsetningu, útgáfur og fleira. Vefurinn um Jónas er uppspretta fróðleiks um kveðskap Jónasar Hallgríms- sonar og gæti nýst vel þeim sem hvort heldur vilja njóta hans með því að lesa, hlusta á eða rannsaka enn frekar verk lista- skáldsins góða. Sjálfs- mynd af Jónasi prýðir forsíðu vefsins. Slóðin er: http:// www.library.wisc.edu/etext/Jo- nas/Jonas.html. Vefur um Jónas Hall- grímsson á Netinu Jónas Hall- grímsson, sjálfs- mynd frá 1845.

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.