Morgunblaðið - 08.07.2001, Blaðsíða 21

Morgunblaðið - 08.07.2001, Blaðsíða 21
allir“ MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 8. JÚLÍ 2001 21 ÖMMU minni, Þóru MörtuStefánsdóttur, kennara ogrithöfundi, var mjög annt um Jón Sigurðsson frænda sinn og var dyggur aðdáandi hans. Það hékk stór ljósmynd af þeim hjónum Jóni og Ingibjörgu Einarsdóttur í stofunni heima hjá ömmu og afa og man ég eftir því hvað hún var í fal- legum útskornum ramma,“ segir Elín Hirst, fréttamaður á Sjónvarp- inu, en amma hennar, Þóra Marta, var jafnskyld þeim hjónum Jóni og Ingibjörgu sem voru systkinabörn ásamt Jóni Benediktssyni, f. 1793, langafa Þóru Mörtu og presti á Hrafnseyri. Jón Benediktsson er sonur Helgu, f. 1772, Jón Sigurðs- son er sonur Sigurðar prófasts, f. 1777, og Ingibjörg er dóttir Einars, f. 1775, sem aftur eru börn Jóns Sigurðssonar, prests á Hrafnseyri sem fæddur var árið 1740 og er þar af leiðandi afi Jóns forseta, Ingi- bjargar og Jóns Benediktssonar. „Amma talaði mjög oft um Jón forseta við okkur krakkana. Við blikkuðum stundum hvort annað þegar hún byrjaði enda hafði mað- urinn verið dáinn í 90 ár þegar þetta var. En Jón Sigurðsson var ömmu svo ofarlega í huga að það var eins og þau hefðu talast við í síma daginn áður um næstu skref í baráttunni. Amma sagði okkur með stolti frá því að Jón Sig- urðsson, frændi hennar, hefði verið leiðtogi okkar Íslend- inga þegar við börðumst fyrir sjálfstæði okkar frá Dönum og einhver mesta hetja okkar fyrr og síðar. Þetta fannst okkur auðvitað mjög merki- legt. Okkur fannst hinsvegar skrýt- ið að Jón hefði trúlofast náfrænku sinni og að hún hefði þurft að bíða eftir Jóni kærasta sínum á Íslandi í tólf ár á meðan hann var að læra í Kaupmannahöfn. Þetta fannst okk- ur nú ekki góð framkoma af Jóns hálfu. Amma varði frænda sinn auð- vitað fram í rauðan dauðann og sagði að hann hefði haft um mik- ilvægari hluti að hugsa en kær- ustuna.“ Elín Hirst. Amma mín var dyggur aðdáandi Þóra Marta Stefánsdóttir og Karl Albertsson Hirst og synirnir Stefán Hirst, faðir Elínar, og Karl Jóhann Már Hirst. Sigríður Jafetsdóttir orðin ekkja með börnunum sínum ellefu. Efsta röð: Einar, Guðlaug, Anna, Einar og Nikólína. Miðröð: Þorbjörg Bergmann, Jafet, móðirin Sigríður og Sigurður. Neðsta röð: Gyða, Gróa og Guðrún. sem hann tók sér fyrir hendur á lífs- leiðinni. Það er í sjálfu sér með ólík- indum hvernig honum hefur tekist að halda sér uppi án þess að vera í hinu daglega brauðstriti. Alltaf fínn og flottur í tauinu og barst töluvert á, örlátur á fé við samlanda, opnaði heimili sitt fyrir stúdentum og hélt mjög skemmtilegar veislur. Hann var hrókur alls fagnaðar þegar sá gállinn var á honum. Jón var mikill eldhugi.“ Jafet segir að einu sinni hafi sér verið líkt við Jón Sigurðs- son í útliti enda ekki leiðum að líkj- ast. Í nokkur ár hafi hann ásamt ömmu sinni og afa, Gruðrúnu Krist- insdóttur og Jafet Sigurðssyni, haft það fyrir sið að morgni 17. júní að mæta í kirkjugarðinn við Suðurgötu þar sem frelsishetjan hvílir. ÓHÆTT er að segja að frænd-garðurinn sé stór þótt sjálf-ur hafi Jón forseti ekki eignast beina afkomendur,“ segir Guðrún Nordal, íslenskufræðingur og dóttir Jóhannesar Nordal, fyrr- verandi seðlabankastjóra, en Jón Sigurðsson er langafabróðir bræðr- anna Jóhannesar og Jóns Nordal. Jens Sigurðsson, bróðir Jóns for- seta, er langafi þeirra og Jón Jens- son, yfirdómari í Reykjavík, sem giftur var Sigríði Hjaltadóttur, afi þeirra. Jón og Sigríður eignuðust fjögur börn, Guðlaugu, Berg, Sess- elju og Ólöfu, sem var móðir Jó- hannesar og Jóns Nordal. Jens Sigurðsson og Ólöf Björns- dóttir eignuðust níu börn, fimm syni og fjórar dætur, og bjuggu þau lengst af við Aðalstræti í Reykjavík. Þórdís, prófastsfrú á Ísafirði, var elst, fædd 1849, og næstir komu Björn kennari, Sigurður prófastur í Flatey, Jón yfirdómari í Reykjavík, Bjarni læknir á Breiðabólstað á Síðu og síðar landlæknisritari, Ragnheiður ógift, Ingibjörg, lækn- isfrú í Stykkishólmi, Þórður stjórn- arráðsritari og yngst var Guðlaug, fædd 1878, sýslumannsfrú í Stykk- ishólmi, sem gift var Sigurði, fóst- ursyni Jóns Sigurðssonar. Bræð- urnir fóru allir utan til náms og bjuggu þá gjarnan hjá frænda sín- um Jóni í Höfn. Af dætrunum fjór- um eignaðist aðeins Þórdís eina dóttur, sem upp komst, Kristínu, sem eignaðist svo sjálf ekki börn. Bræðurnir eiga sér hins vegar allir afkomendur nema Þórður. „Ég hef alltaf vitað af þessum fjölskyldutengslum því frændsemin við Jón forseta var mjög lifandi í minningu Ólafar ömmu minnar, dóttur Jóns Jenssonar enda var hann kallaður „bróðir“ af föð- ursystkinum hennar. Það var mjög kært með þeim og Jóni, enda dvöldu Jón og Ingibjörg jafnan á heimili Jens og Ólafar þegar þau komu til Íslands og systkinin áttu hann að í Höfn. Amma skráði minningar sínar um fjölskylduna fyrir okkur afkom- endur sínar og þar er að finna mörg atvik sem lýsa örlæti hans við bróð- urbörnin. Það er í sjálfu sér óþarft að taka dæmi; þau vitna umfram allt um áhuga hans á unga fólkinu. Það er því óhætt að segja að minningin um þetta fólk hafi lifað góðu lífi allt fram á okkar dag. Ekki má gleyma því að maður eins og Jón er líka mjög fyrirferðarmikill í sögunni og minnir sömuleiðis á sig þannig. Það hlýtur öllum að finnast mikið til Jóns koma, ekki aðeins ættmennum hans. En mér hefur alltaf þótt vænt um að eiga þetta persónulega sjón- arhorn á Jón Sigurðsson; að hugsa um manninn sem afabróður ömmu fremur en um stjórnmálamanninn. Sú hlýja, sem einkennir allar fjöl- skyldusögurnar um hann segir lík- lega meira um hvern mann hann hafði að geyma en mörg hástemmd orð,“ segir Guðrún. Hann er mitt leiðarljós „Okkur er minning Jóns frænda og bróður hans Jens, sem var langa- langafi minn, afar kær og okkur þykja þeir bræður hafa verið mjög til fyrirmyndar og eftirbreytni,“ segir Jón Bragi Bjarnason, prófess- or í lífefnafræði við Háskóla Íslands, sem er að heita má jafnskyldur Jóni forseta og Nordal-systkinin, en ætt- bogi hans liggur í gegnum Bjarna lækni Jensson og Ólöfu dóttur hans, móður Bjarna Braga Jónssonar, hagfræðing og fyrrverandi aðstoð- arseðlabankastjóra og forstjóra Efnahagsstofnunarinnar, sem nú er á áttræðisaldri og er faðir Jóns Braga. „Það má segja að ég hafi í gegn- um árin haft ýmislegt af því að leið- arljósi sem Jón frændi skrifaði um í draumsýn sinni. Ég starfa nú við þann Þjóðskóla sem hann taldi nauðsyn á í ritum sínum og rektor HÍ minntist á í ræðu til útskrift- arnema fyrir skemmstu. Versl- unarfrelsi og úrbætur í atvinnulífi landsmanna voru einnig mjög of- arlega í huga Jóns og hann skrifaði um það mjög merkilega bækl- inga. Einn þeirra ber titilinn: „Ein lítil fiskibók“. Þar fjallar Jón um góða meðferð á fiskafla, vinnslu aukaafurða í fiskvinnslu og þau verðmæti, sem skapa má með þeim. Þetta í sjálfu sér hefur orðið mitt lífsstarf. Ég hef verið að vinna að rann- sóknum á ensímum úr þorski og er nú búinn að þróa tvenns konar verð- mætar afurðir þar sem ensímin eru notuð og í kringum þær hefur verið stofnað fyrirtækið Ensímtækni. Annars vegar er um að ræða afurð sem heitir pensím-áburður, sem unninn er úr þorskslógi. Farið var að selja þetta í apótekum í desember sl. og þykir einkum hafa góð áhrif á húðina, t.d. ofnæmi, psoriasis, gigt og sveppasýkingar. Hins vegar hef- ur verið þróuð vara, sem í eru bragðefni úr fiski þar sem ensím úr þorski eru notuð til þess að útbúa þessi bragðefni. Framleiðslan á þessu er í höndum fyrirtækis á Höfn í Hornafirði sem heitir Norðurís og geri ég mér vonir um að draumar Jóns frænda míns geti að einhverju leyti ræst í þessu,“ segir Jón Bragi og bætir við: „Segja má að okkar líf fléttist saman á skemmtilegan hátt enda hef ég alltaf litið á Jón sem mitt leiðarljós. Ég hef sömu- leiðis haft það fyrir venju að fara að morgni þjóðhátíðardags að leiði Jóns Sigurðssonar með litla son minn, Bjarna Braga. Fyrst og fremst geri ég það vegna þess að hann er okkar þjóðfrelsishetja, en hitt skemmir ekki að hann er Jón frændi og sumir þykjast sjá ein- hvern ættarsvip.“ Var kallaður „bróðir“ Börn Jens Sigurðssonar rektors og Ólafar Björnsdóttur. Efri röð frá vinstri: Þórður, Björn, Sigurður, Jón og Bjarni. Neðri röð frá vinstri: Ingibjörg, Guðlaug og Ragnheiður, en Þórdísi vantar. Guðrún Nordal.Jón Bragi Bjarnason.Jens Sigurðsson.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.