Morgunblaðið - 21.11.2001, Blaðsíða 33

MINNINGAR
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 21. NÓVEMBER 2001 33
Það eru ekki allir sem eiga þess
kost að geta drukkið 90 ára afmæl-
iskaffið sitt á dyrahellu fæðingarbæj-
ar síns, en það gerði Sigga þó að hún
þyrfti talsvert fyrir því að hafa. Hún
fór með rútu til Hólmavíkur og þang-
að sótti frændi hennar hana og kom
henni fram í Fremri-Arnardal. Þar
drakk hún sitt afmæliskaffi, enda þótt
hún þyrfti að ganga í ófærð síðasta
spölinn. Þannig var Sigga ekki á því
að gefast upp ef hún beit eitthvað í
sig. Upp á 95 ára afmælið hélt hún
með veglegri veislu á Hótel Sögu. Þar
hélt hún ræðu og þakkaði fyrir sig.
Það var ekki fyrr en síðasta ár sem
hún var farin að kröftum og treysti
sér ekki út nema í brýnustu nauðsyn.
Við ætluðum að fara saman allt síð-
asta ár og skoða gamla vestfirska
kvikmynd í vörslu Íslenska kvik-
myndasafnsins, en það fórst fyrir og
nú er það orðið of seint. Sama var
með fjölskylduboðin síðasta árið.
Þangað treysti hún sér ekki þótt hana
langaði mikið til.
Sigga mín. Hafðu þökk fyrir öll
elskulegheitin og væntumþykju við
mig og fjölskyldu mína gegnum árin.
Við munum ætíð minnast þín með
þakklæti og virðingu.
Þín frænka,
Guðríður Hannibalsdóttir
frá Hanhóli.
Þær voru systradætur móðir okkar
og Sigríður Valdemarsdóttir sem nú
er kvödd. Þær báru báðar nafn ömmu
sinnar Sigríðar Arnórsdóttur frá
Vatnsfirði við Ísafjarðardjúp. Nöfn-
urnar voru nær jafnaldra og slitu
barnsskónum undir hlíðum vest-
firskra fjalla, báðar í stórum systk-
inahópi. Ungar að aldri urðu þær
nánar vinkonur og þótt oft yrði vík
milli vina hélst vinátta þeirra og
tryggð til hinstu stundar. Móðir okk-
ar lést árið 1983 og nú á haustdögum
þegar frænka hennar lá banaleguna
var það síðasta sem hún sagði við
okkur: „Við mamma ykkar vorum
alltaf eins og systur, alla tíð“. Þær
áttu báðar sína framtíðardrauma
frænkurnar, en mikil breyting varð á
högum þeirra beggja þegar Sigríður,
ung að árum, missti föður sinn og
móðir okkar báða foreldra sína með
stuttu millibili. Framtíðardraumur
Sigríðar um áframhaldandi nám eftir
þriggja ára dvöl í Gagnfræðaskóla
Akureyrar rættist ekki. Hún fór vest-
ur á Ísafjörð til móður sinnar, réð sig í
fiskvinnu, kaupavinnu inni í Djúpi og
síðar sem símritari á Ísafirði. Sjálf
sagði hún í blaðaviðtali fyrir fáeinum
árum: „Draumar mínir um framtíð-
aráform voru jarðaðir með pabba.“
Við systur eigum ljúfar æskuminn-
ingar um Siggu, eins og hún var ávallt
kölluð. Hún kom oft í heimsókn til
Akureyrar eða þangað sem fjölskyld-
an dvaldist á sumrin; á Varðgjá, Sval-
barði eða í Bjarkalundi í Vaglaskógi.
Hún sagði okkur sögur og gaf okkur
gjafir. Við gleymum aldrei stóru
brúðunum sem hún gaf okkur og við
lékum okkur með í mörg ár. Þær voru
svo fínar og fallegar að þær voru sett-
ar upp í hillu og við máttum aðeins
horfa á þær til að byrja með. Seinna
fréttum við að hún hefði keypt tólf
brúður og látið senda sér frá Bret-
landi með skipi, svo eflaust hafa fleiri
frænkur notið góðs af.
Sjálf tók Sigga á móti gestum af
mikilli gestrisni. Hún bjó með móður
sinni á Njálsgötu áður en þær fluttu á
Birkimel. Það var mikill friður yfir
Elínu ömmusystur okkar þar sem
hún sat í stólnum sínum og prjónaði,
milli þess sem hún reiddi fram góð-
gjörðir. Ekki stóð á Siggu að
skemmta ættingjum utan af landi.
Stundum var farið í kvikmyndahús,
kannski til Hafnarfjarðar í strætis-
vagni, eða í leikhús, en það var áhuga-
mál hennar alla tíð. Það sópaði að
henni þegar hún hraðaði sér til vinnu
sinnar í Landssímahúsinu af Njáls-
götu niður Skólavörðustíg. Hún var
að sjálfsögðu í íslenskum búningi í
svartri síðri kápu, þvengmjó í mittið
með ljósar þykkar fléttur, langt niður
á bak.
Minnisstæð er ferð með Siggu
frænku og fleiri ættingjum á lýðveld-
ishátíðina á Þingvöllum 17. júní 1944.
Það rigndi mikið en reynt var að
fylgjast með því sem fram fór. Mest-
ur tími hjá henni fór í að láta stimpla
frímerki dagsins og skrifa utan á um-
slög til vina og ættingja. Þessarar
ferðar minntist hún síðast eftir að
hún lagðist banaleguna.
Sigga aðstoðaði aðra okkar við að
komast í skóla í útlöndum og lánaði
henni íslenskan búning til að hafa
með sér. Um jólaleytið barst þungt
umslag frá henni, fullt af járnteinum
og harðort bréf með. Á myndum, sem
hún hafði fengið af námsmeyjum í
þjóðbúningum á skólaskemmtun,
hafði upphluturinn á frænku hennar
ekki farið nógu vel í bakið, að hennar
mati, og þetta átti að laga strax.
Hún var ákaflega vel af guði gerð,
bæði til munns og handa. Hún lét sig
ekki muna um að endursauma ís-
lenskan búning handa okkur systr-
um, sem móðir okkar kom sér upp
fyrir Alþingishátíðina 1930. Þetta fal-
lega handverk eigum við og afkom-
endur okkar til minningar um hana.
Oft dáðumst við að einstöku minni
Siggu og ósjaldan leituðum við til
hennar þegar visku vantaði og minni
þraut. Allt fram undir það síðasta
hafði hún svör á reiðum höndum við
spurningum okkar.
Tilvera hennar hefur alla tíð verið
samofin fjölskyldu okkar allri. Á
stórum stundum svo sem í afmælum,
brúðkaupum, skírnum eða öðrum
samverustundum var hún aufúsu-
gestur og hrókur alls fagnaðar. Oft-
ast kvaddi hún sér hljóðs og hélt
stuttar eða langar ræður, eftir því
sem við átti, en mæltist ávallt vel.
Fyrir réttu ári kom hún í afmæli í
stórfjölskyldunni, þá 96 ára, með
fangið fullt af blómum, eins og alltaf.
Við stöndum í mikilli þakkarskuld
við frænku okkar. Fyrir ótrúlega um-
hyggju og áhuga fyrir velferð okkar
systra og fjölskyldna okkar. Fyrir
góðar gjafir bæði fyrr og síðar. Fyrir
frábærar greinar sem hún skráði um
frændfólkið, m.a. um ömmu okkar
Guðríði Hannibalsdóttur og afa Guð-
mund Steinsson frá Ytri Búðum í Bol-
ungarvík. Fyrir að heiðra minningu
foreldra okkar og systur með falleg-
um eftirmælum og ógleymanlegri
minningargjöf.
Til hafs sól hraðar sér,
hallar út degi,
eitt skeiðrúm endast hér
á lífsins vegi.
Þannig byrjar kvöldsálmur langafa
Sigríðar Valdemarsdóttur sr. Arnórs
Jónssonar, prófasts í Vatnsfirði.
Þessi sálmur var henni ætíð hugstæð-
ur. Með honum kveðjum við mikil-
hæfa konu með virðingu og þökk fyrir
hönd fjölskyldna okkar og Birnu syst-
ur okkar.
Guðrún og Erla Björnsdætur.
Ég dey og ég veit nær dauðann að ber,
ég dey, þegar komin er stundin
ég dey, þegar ábati dauðinn er mér,
ég dey, þegar lausnin mér hentust er
og eilífs lífs uppspretta er fundin.
(Stefán Thorarensen.)
Þegar andlát kjarnakonunnar Sig-
ríðar Valdemarsdóttur barst okkur
hjónum þar sem við vorum stödd á
Sólheimum í Grímsnesi komu þessar
ljóðlínur í hugann. Alltaf er það svo
þegar manneskja yfirgefur þetta
jarðneska líf að minningarnar steyma
fram enda þótt dauðinn komi sem
líknandi hönd. Sigríður hafði lifað
langa og farsæla ævi, brotist áfram af
dugnaði og skynsemi og komið mörg-
um góðum málum í höfn. Hún hafði
eins og þeir sem fæddir eru í byrjun
síðustu aldar lifað svo stórstígar
breytingar á íslensku samfélagi að
vart er hægt að skilja slíkt.
Sigríður var glæsileg kona, dugn-
aðarforkur, skarpgreind, stálminnug
og víðlesin heimskona sem hafði
skoðanir á málefnum líðandi stundar
og lét þær gjarnan í ljós. Sigríður
hlaut góða menntun á æskuheimili
sínu og í lífsins skóla en oft kom fram
hjá henni hversu löngun hennar var
rík að ganga menntaveginn. Aðstæð-
ur alþýðustelpunnar, fæddrar í byrj-
un síðustu aldar, skópu henni einfald-
lega ekki þau örlög. Þetta sýndi
Sigríður í verki með því að styðja
mörg ungmenni til mennta, veitti
þeim fæði og húsaskjól og með því að
stofna Menningarsjóð vestfirskrar
æsku í lok sjöunda áratugar síðustu
aldar. Tilgangur sjóðsins er að
styrkja vestfirsk ungmenni til náms.
Úr þessum sjóði hefur margur nem-
andinn fengið stuðning á liðnum ár-
um. Sigríður var fróð um ættir og
hafði mörgu að miðla frá fyrri tíð.
Slíkar spjallstundir voru oft langar,
skemmtilegar og fræðandi. Hún hafði
ríka tilfinningu fyrir íslenskri tungu.
Henni var óskiljanlegt hvernig eitt-
hvað gat verið „ógeðslega gott“ eða
„hryllilega fallegt“.
Sigríður var mjög frændrækin og
var ótrúlega minnug á hagi og nöfn
frændfólksins. Hún átti fastan sess í
fjölskylduboðum okkar og lét sig
sjaldan vanta þar til á þessu ári að
hún var farin að kröftum. Sigríði lét
illa að vera þurfandi. Hún vildi vera
sjálfstæð og sjálfbjarga, halda reisn
og hafa hlutverk. Hún hafði lokið
hlutverkum þessa jarðneska lífs og
var ferðbúin. Við kveðjum Sigríði
Valdemarsdóttur með virðingu og
þökk fyrir allt sem hún hefur verið
okkur og börnunum okkar og vonum
að henni hafi auðnast að finna upp-
sprettu eilífs lífs.
Aðstandendum vottum við samúð.
Blessuð sé minning Sigríðar Valde-
marsdóttur.
Haukur Hannibalsson,
Sigurbjörg Björgvinsdóttir.
Við fráfall og útför frænku minnar,
Sigríðar Valdemarsdóttur, Birkimel
8B í Reykjavík, koma mér í hug ljúfar
minningar um hana og fólkið hennar,
sem flest hið eldra er nú látið.
Sigríður hafði mikið baráttuþrek
og lífsvilja og barðist heils hugar fyrir
þeim málum, sem voru hennar hjart-
ans mál.
Ég minnist sérstaklega heimsókna
hennar og móður hennar, Elínar
Hannibalsdóttur, á heimili mitt á
Hvanná, þá ungur ég var.
Trygglyndi mæðgnanna við
Hvannárheimilið var einstakt og
þangað leituðu þær sér félagsskapar
við þá ættingja sína, sem mest vinátta
var við.
Sigríður stofnaði Menningar- og
minningarsjóð vestfirskrar æsku til
minningar um foreldra sína og móð-
ursystur, Matthildi Hannibalsdóttur.
Markmið sjóðsins var að veita vest-
firskum ungmennum frá fátækum
heimilum styrki til náms. Hún var
einnig áhugasöm um málefni Vest-
firðinga og það svo, að hún var for-
maður Vestfirðingafélagsins um ára-
bil.
Ýmsir erfiðleikar mættu henni og
fólkinu hennar á langri ævi, en þó
held ég að bruni heimilisins hennar
og foreldra hennar að Bakka árið
1912 hafi verið eitt hið mesta áfall í lífi
hennar.
Þá voru öll börn hjónanna Valde-
mars Jónssonar og Elínar Hannibals-
dóttur fædd, sex að tölu. Nærri má
geta, hversu raunalegt það var fyrir
hjón með svo mörg ung börn, að tak-
ast á við hús- og heimilismissi.
Sigríður mat mikils systkini sín,
enda mesta menningar- og myndar-
fólk, hvert á sinn hátt. Ég gat vel skil-
ið það, að Sigríði þætti gott að mega
hverfa frá skarkala borgarlífsins á
sumrin og heimsækja fólkið í sveit-
inni, sem var fólkið hennar, heimilis-
fólkið á Hvanná. Og ekki vantaði það,
að þegar ég hóf nám við Háskóla Ís-
lands, þá stóð mér heimili hennar op-
ið.
Ég þakka af heilum hug trygglyndi
Sigríðar og vináttu og bið henni bless-
unar Guðs. Samúð færi ég öllum
hennar skyldmennum og vinum.
Bragi Benediktsson.
Elsku Sigga.
Nú ert þú farin til ættingja þinna
og ef ég þekki þig rétt farin að stjórna
öllu.
Síðasta skiptið sem ég hitti þig var
þegar þú varst búin að vera svo elsku-
leg við Jennifer McCormack og Brian
Sweeney að leyfa þeim að leigja kjall-
araíbúðina á Njálsgötu 20. Pabbi og
ég komum að sækja þig og þú fórst
með okkur í íbúðina að hitta þau. Þeg-
ar við keyrðum þig heim réttirðu mér
1000 krónur og sagðir: Hérna elskan,
láttu þetta í sparibyssuna þína.
Margir höfðu sagt mér að þú værir
piparjómka og þess vegna mjög
stjórnsöm og svolítið frek! En við mig
varstu svo elskuleg og blíð að í raun-
inni varstu eins og amma mín. Þú
bauðst okkur inn í kaffi og komst með
konfekt á borðið!
Við kvöddum þig síðan en mig
grunaði ekki að það væri í síðasta
sinn sem ég kveddi þig.
Elsku Sigga mín, farðu vel með þig
og sjáumst þegar þar að kemur.
Þín frænka,
Ásdís Ólafsdóttir.
Sigríður Valdemarsdóttir hefur nú
fengið hvíld eftir langa ævi. Sigga
frænka eins og hún var alltaf kölluð í
okkar fjölskyldu var börnum mínum
nokkurs konar önnur amma. Hún var
alltaf með okkur þegar fjölskyldan
kom saman og var þátttakandi í lífi
okkar Valdimars fyrst, svo barnanna
og síðar barnabarnanna.
Sigríður var kjarnmikil kona, gáf-
uð og bráðmyndarleg, eljusöm og
þrautseig. Ungar stúlkur sem vildu
ganga menntaveginn á fyrri hluta síð-
ustu aldar þurftu líka að hafa bein í
nefinu. Það var líka til marks um
skapgerð hennar að vilja búa ein á
fjórðu hæð í lyftulausri blokk 97 ára
gömul. Sjálfstæð – engum háð – eng-
in byrði á öðrum.
Hún fékk að lifa tímana tvenna og
þreyttist ekki á að segja okkur frá
gömlum tímum. Þó árin færðust yfir
var Sigga var alla tíð eldklár og hafði
skoðanir á öllum hlutum í nútímanum
hvort sem um var að ræða heimsmál-
in eða það sem nær var.
Þó stundum gustaði af henni og
maður fengi heldur betur að heyra
það ef henni mislíkaði eitthvað þá var
hún hlý og tilfinningarík kona sem
bar velferð okkar fyrir brjósti. Mér
reyndist hún vel frá fyrstu tíð er ég
kom til Íslands fyrir tæpri hálfri öld.
Að leiðarlokum vil ég fyrir hönd
fjölskyldu minnar þakka Siggu fyrir
samfylgdina. Guð blessi minningu
hennar.
Christina Kjartansson.
Kveðjuorð frá Vestfirðinga-
félaginu í Reykjavík
Látin er í hárri elli frú Sigríður
Valdemarsdóttir Birkimel 8b í
Reykjavík. Hún var einn af kvenskör-
ungum þessa lands og mikil merkis-
kona sem bæði er vert og skylt að
minnast. Sigríður var komin af vest-
firskum kjarnaættum. Foreldrar
hennar voru sæmdarhjónin Valde-
mar Jónsson í Fremri-Arnardal,
ættaður úr Árneshreppi, og Elín
Hannibalsdóttir frá Tungu í Nauteyr-
arhreppi. Þegar verið var að kynna
Sigríði á fullorðinsárum hennar var
jafnan sagt að hún væri systir þeirra
bræðra, Finnboga Rúts og Hannibals
Valdimarssonar og þurfti þá ekki
fleiri orða við, því að þeir voru þjóð-
kunnir menn sem komust snemma til
mannaforráða. Sigríður var skarp-
greind og stálminnug og ól með sér
þann draum á unglingsárum sínum
að komast í skóla og afla sér mennt-
unar. En ekki var það auðsótt mál
fyrir fátækar stúlkur á fyrstu áratug-
um tuttugustu aldarinnar. Það var
Matthildur Hannibalsdóttir, móður-
systir Sigríðar, sem lét draum hennar
rætast. Hún bjó á Akureyri og bauð
Sigríði að dvelja hjá sér meðan á námi
hennar stæði í Gagnfræðaskólanum
þar. Var hún alla ævi þakklát frænku
sinni fyrir þann stóra greiða. Þannig
atvikaðist það, að Sigríður hóf skóla-
göngu á undan Hannibal bróður sín-
um sem var þó eldri og þótti það tíð-
indum sæta á þeim tíma.
Sigríður gerðist símastúlka og
vann fyrst á símstöðinni á Ísafirði en
síðar í Reykjavík.
Þótt hún væri flutt til höfuðborg-
arinnar bar hún alla tíð mikla tryggð
til átthaganna og gekk því brátt til
liðs við Vestfirðingafélagið í Reykja-
vík sem stofnað var árið 1940. For-
maður þess fyrstu tvö árin var Jón
Halldórsson trésmíðameistari. Síðan
var Guðlaugi Rósinkrans yfirkennara
falið embættið og hafði hann það á
hendi til ársins 1953, en það ár tók
Sigríður Valdemarsdóttir við for-
mennskunni og stjórnaði hún félag-
inu með rögg og skörungsskap í 28 ár
og þó einu ári betur því að síðar eða
1986 var hún kosin formaður á nýjan
leik eftir 5 ára hlé. Var hún þá orðin
áttatíu og tveggja ára gömul. Félagið
starfaði af miklum þrótti fyrstu ára-
tugina og beitti sér þá m.a. fyrir kvik-
myndatökum og bókaútgáfu auk
dansskemmtana. En þegar átthaga-
félögum fjölgaði í Reykjavík varð
þyngra fyrir fæti með starfsemi Vest-
firðingafélagsins enda kemur þá fram
í fundargerðum að félagið átti lengi
vel Sigríði Valdemarsdóttur tilveru
sína að þakka. Það var dugnaður
hennar og útsjónarsemi sem hélt fé-
laginu gangandi. Af þessu má sjá, að
það var ekki að ófyrirsynju að Sigríð-
ur Valdemarsdóttir var kosin heið-
ursfélagi Vestfirðingafélagsins árið
1981.
Áður hefur verið minnst á löngun
Sigríðar til skólagöngu á unglingsár-
um hennar.
Þessi menntaþrá hennar og vitund
um það hvaða gildi námið hefur fyrir
alla átti eftir að koma betur í ljós þeg-
ar hún stofnaði árið 1966 ,,Menning-
arsjóð vestfirskrar æsku“ til minn-
ingar um Matthildi Hannibalsdóttur
og foreldra sína, en þá voru liðin 100
ár frá fæðingu þeirra hjóna. Hlutverk
sjóðsins var og er að styrkja þá ung-
linga í framhaldsnámi sem áttu við
erfið kjör að búa. Tengslum Menn-
ingarsjóðsins við Vestfirðingafélagið
er þannig háttað að embættismenn
sjóðsins eru kosnir á aðalfundum fé-
lagsins. Þessi sjóðsstofnun var merki-
legt framtak sem lýsti bæði stórhug
og fórnfýsi, en jafnframt umhyggju
og átthagaást. En Sigríður gerði
meira en að stofna sjóðinn. Hún fjár-
magnaði hann líka með árlegum
tekjum af húseign sem hún átti. Og
hér var engin loftbóla á ferð sem
sprakk við fyrsta mótblástur því að
sjóðurinn hefur nú starfað undir
verndarvæng Sigríðar á fjórða ára-
tug. Og allan þennan tíma hafa þrjú
til fimm ungmenni af Vestfjarða-
kjálkanum fengið árlega umtalsverð-
an styrk til framhaldsnáms. Hann er
því orðinn stór barnahópurinn henn-
ar Sigríðar, þótt sjálf hafi hún ekki
eignast afkomendur. Nú, við vista-
skiptin, fylgja henni því áreiðanlega
margar, hlýjar kveðjur og blessunar-
óskir á ferð hennar til framtíðar-
landsins þar sem hún heldur örugg-
lega áfram ,,meira að starfa guðs um
geim“. Sjálfur er ég þakklátur fyrir
að hafa kynnst þessari mikilhæfu og
stórbrotnu konu og fyrir hönd Vest-
firðingafélagsins í Reykjavík vil ég
þakka henni það mikla starf sem hún
hefur unnið í þágu félagsins og eink-
um þó þann ómetanlega stuðning sem
hún hefur veitt vestfirsku námsfólki
með hugsjónastarfi sínu.
Líkamsleifar hinnar látnu verða
fluttar til átthaga hennar og lagðar í
vestfirska mold. Guð blessi minningu
Sigríðar Valdemarsdóttur.
Torfi Guðbrandsson,
formaður Vestfirðinga-
félagsins í Reykjavík.
Mín kynni af Sigríði Valdemars-
dóttur hófust fyrst árið 1997 þegar ég
fékk styrk til náms frá Menningar-
sjóði vestfirskrar æsku. Sigríður var
þar í forsvari og þurfti ég að sækja
styrkinn til hennar á Birkimelnum.
Ég hafði í upphafi bara ætlað rétt að
kíkja inn til Sigríðar að sækja styrk-
inn, en heimsókn mín stóð í um tvo
tíma. Mikið var spjallað um Vestfirði
og þá sérstaklega þótti henni vænt
um að vita hvernig við værum skyldar
og hófst nú mikil rannsóknarvinna.
Upp frá þessu fékk ég stundum sím-
töl frá Sigríði þar sem spjallað var um
heima og geima. Sigríði fannst
menntun vera gulls ígildi og vildi að
sem flestir fetuðu menntaveginn og
þá sérstaklega hvatti hún konur til
mennta.
Gaman var að hlusta á Sigríði segja
sögur af uppeldi sínu, ferðum til Ísa-
fjarðar og Reykjavíkur og því sem á
daga hennar hafði drifið. Sigríður var
stolt af skyldmennum sínum og var
einnig ótæmandi af sögum af námi
þeirra og velgjörðum.
Vestfirðingafélagið var eitt af
hugðarefnum Sigríðar og hafði hún
ætíð samband við mig ef eitthvað var
um að vera hjá þeim. Sigríður vildi
endilega fá meira af ungu fólki til
starfa með félaginu og bað hún mig
um að svipast eftir nýjum félögum.
Einnig fannst henni vel koma til
greina að brydda upp á nýjungum til
að laða að nýja félaga.
Ég vil þakka Sigríði fyrir þann hlý-
hug sem hún sýndi mér. Ég votta
ættingjum Sigríðar mína dýpstu sam-
úð.
Svava H. Friðgeirsdóttir.