Morgunblaðið - 22.09.2002, Blaðsíða 11

að þýða eða staðfæra umræddan
bækling. Þá er vísað til þeirrar
samhljóða niðurstöðu nefndar-
manna í auglýsinganefnd, sem er
samkeppnisráði til ráðgjafar, að
ekki sé talin ástæða til að setja
frekari reglur um börn og auglýs-
ingar en þær sem fram komi í sam-
keppnislögum og öðrum lögum um
auglýsingar. „Með hliðsjón af fram-
angreindum niðurstöðum Sam-
keppnisstofnunar þá telur ráðu-
neytið að svo stöddu ekki
nauðsynlegt að það hlutist til um
að nánari reglur, s.s. leiðbeining-
arreglur o.s.frv. verði settar um
auglýsingar sem beint er að börn-
um og unglingum.“
Þórhildur Líndal, umboðsmaður
barna, var mjög ósátt við þessa nið-
urstöðu, sem fékkst 21 mánuði eftir
að hún hóf fyrst bréfaskipti við
ráðuneytið. „Viðbrögð iðnaðar- og
viðskiptaráðuneytisins ollu mér
miklum vonbrigðum og get ég ekki
varist þeirri hugsun að verið sé að
draga taum auglýsenda í stað þess
að hugsa um hagsmuni barnanna,“
segir umboðsmaður og heitir að
vinna áfram að málinu til að
tryggja börnum lágmarksvernd
gegn auglýsingum og markaðssetn-
ingu hvers konar.
Tollskoðun
og geðheilbrigði
Eitt málanna sem nefnt er í árs-
skýrslu umboðsmanns barna varð-
ar réttarstöðu barna við fram-
kvæmd tollskoðunar þegar þau
koma til landsins án fylgdar for-
sjáraðila. Umboðsmaður fundaði
með sýslumanninum á Keflavíkur-
flugvelli og varð niðurstaðan sú að
sýslumaður myndi, í samráði við
barnaverndarnefnd, semja reglur
um framkvæmd tollskoðana hjá
börnum. Þær reglur hafa nú litið
dagsins ljós, en þar segir m.a. að
gefa skuli fulltrúa barnaverndar-
nefndar kost á að vera viðstaddur
tollleit á börnum yngri en 18 ára og
líkamsleit á börnum skuli ekki gera
nema til þess séu ríkar ástæður.
Málefni barna með geðræn
vandamál eru Þórhildi Líndal sér-
staklega hugleikin og fjallar hún
töluvert um þau í ársskýrslu sinni.
Hún hefur lagt áherslu á að mótuð
verði skýr opinber heildarstefna í
geðheilbrigðismálum barna og ung-
linga og að gerð verði samræmd
áætlun ríkis og sveitarfélaga til
nokkurra ára um það hvernig
stefnumarkmiðum verði náð. Í kjöl-
far skýrslu starfshóps, sem heil-
brigðisráðherra skipaði, um stefnu-
mótun í málefnum geðsjúkra óskaði
umboðsmaður barna upplýsinga
um framkvæmd á tillögunum sem
þar voru lagðar fram og spurði
hvort framkvæmdaáætlun hefði
verið gerð.
Heilbrigðisráðuneytið benti á að
ráðherra hefði lagt skýrsluna til
grundvallar við ákvarðanatöku í
mörgum málum, en sumar tillög-
urnar hefðu ekki verið samþykktar
eða talist framkvæmanlegar, m.a.
vegna kostnaðar.
Heilbrigðisráðuneytið sagði hins
vegar að m.a. í tilefni fyrirspurnar
umboðsmanns barna yrði tekin
saman greinargerð um þróun geð-
heilbrigðisþjónustu við börn og
unglinga og þau áform sem nú
væru uppi varðandi málaflokkinn.
„Ætlunin er að greinargerðin verði
tilbúin um miðjan febrúar og verð-
ur umboðsmanni þá kynnt hún,“
sagði ráðuneytið.
Í september 2001 bólaði enn ekki
á greinargerðinni. Í október barst
umboðsmanni bréf frá ráðuneytinu
þar sem segir m.a.: „Verið er að
leggja lokahönd á skýrslu þessa og
er ætlunin að óska eftir að umboðs-
maður barna komi á fund ráðherra
heilbrigðis- og tryggingamála til að
fá skýrsluna afhenta og til þess að
ræða ýmis hagsmunamál barna er
heyra undir verksvið þessa ráðu-
neytis.“
Umræddur fundur hefur enn
ekki verið haldinn, þrátt fyrir óskir
umboðsmanns barna.
Heildarstefna
í burðarliðnum
Eitt af því, sem umboðsmaður
fagnar sérstaklega í ársskýrslu
sinni, er boðuð heildarstefnumótun
í málefnum barna og unglinga.
„Allt frá stofnun embættis umboðs-
manns barna fyrir sjö árum, hef ég
lagt ríka áherslu á og hvatt til þess,
að mótuð yrði opinber heildar-
stefna í málefnum barna og ung-
linga yngri en 18 ára og á grund-
velli þeirrar stefnumótunar yrði
gerð framkvæmdaáætlun til nokk-
urra ára. Það var mér því mikið
fagnaðarefni þegar þingmenn úr
öllum flokkum, er sæti eiga á Al-
þingi, lögðu fram tillögu til þings-
ályktunar um þetta málefni,“ segir
Þórhildur Líndal.
Umrædd tillaga hljóðar svo: „Al-
þingi ályktar að fela ríkisstjórninni
að útbúa heildstæða og samræmda
opinbera stefnu í málefnum barna
og unglinga.
Markmið stefnumótunar verði að
tryggja hag og velferð barna og
unglinga á öllum sviðum þjóðlífsins
og búa þeim sem best og jöfnust
skilyrði til uppvaxtar og þroska. Í
því skyni verði skipuð nefnd með
aðild forsætisráðuneytis, félags-
málaráðuneytis, heilbrigðis- og
tryggingamálaráðuneytis, dóms-
málaráðuneytis, menntamálaráðu-
neytis, umhverfisráðuneytis og
Sambands íslenskra sveitarfélaga.
Á grundvelli stefnumótunar
framangreindra aðila verði gerð
fimm ára framkvæmdaáætlun í
samráði við opinberar stofnanir og
félagasamtök sem vinna að mál-
efnum barna og unglinga, þ.m.t. fé-
lagasamtök unglinga.
Framkvæmdaáætlunin verði lögð
fyrir Alþingi til staðfestingar eigi
síðar en á haustþingi 2002.“
ráðuneyta og stofnana
Morgunblaðið/RAX
MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 22. SEPTEMBER 2002 11
FRÍTT
ÓTRÚLEGT EN SATT!
Verslunin Kjötborg, Ásvallagötu 19
Kjöthöllin, Háaleitisbraut 58-60 • Pétursbúð, Ránargötu 15
Kaupfélag Borgfirðinga • Garðs Apótek • Nesapótek
Apótekið Ólafsfirði • Apótek Sauðárkróks
Kosmeta
Síðumúla 17 • 108 Reykjavík
Sími: 588 3630 • Fax: 588 3731
Netfang: kosmeta@islandia.is
CITTRÉ SHINE, amerísku, ódýru, úrvals hárvörurnar með lauf-
létta ávaxtailminum, hafa slegið í gegn á Íslandi. Þær eru búnar
að skjóta rótum á stuttum tíma og ekki að ástæðulausu.
Drjúgar, ferskar, frábærar!
Gefa hárinu skínandi glans, lifandi og heilbrigt útlit.
Tilboðið fæst á flestum sölustöðum, takmarkaðar birgðir!
Sjampó 400 ml / hárnæring 225 ml
saman í pakka og hárnæringin kostar
… nákvæmlega
EKKI NEITT!!!
SÖLUSTAÐIR:
Njarðvík
G
A
U
K
U
R
–
G
U
T
E
N
B
E
R
G
CITRÉ SHINE
TILBOÐ!
Og hárið glampar og glansar!
Dæmi um símaerindi frá börn-
um, sem bárust umboðsmanni
barna 2001
 Ung stúlka hringir og vill ráða
hjá hvoru foreldra sinna hún
býr eftir skilnað.
 Unglingur hringir og vill fá að
flytja til forsjárlauss föður
síns, en móðir neitar.
 Ungur drengur hringir og
kvartar yfir trúnaðarbresti
milli sín og bankastofnunar,
sem hann átti viðskipti við.
 Miklir erfiðleikar unglings sem
hefur margsinnis farið í með-
ferð og er nú úthýst af for-
eldrum sínum og segist
hvergi eiga höfði sínu að halla.
 Hringt og kvartað yfir slæmri
meðferð og miklu virðing-
arleysi á meðferðarheimili.
 Nokkrir ungir drengir hringja
og kvarta yfir virðingarleysi
fullorðinna gagnvart þeim.
 Unglingur hringir og segir frá
miklu ofbeldi á heimili sínu.
 Hringt er vegna sam-
skiptaörðugleika á heimili.
 Unglingar sem flutt eða flúið
hafa að heiman vegna ýmissa
vandamála hringja.
 Unglingur hringir og spyr hvar
hægt sé að fá námsstyrk í
framhaldsskóla, mikil fátækt á
heimili hans.
 Kvartað er yfir ströngum skil-
yrðum til þess að fá að halda
skemmtanir í framhaldsskól-
um.
 Umboðsmaður barna hefur
heimasíðuna www.barn.is og er
henni ætlað að tryggja milli-
liðalaust samband umboðs-
manns við börn og unglinga,
sem geta kynnt sér starfsemi
embættisins og sent tölvupóst
um hvaðeina sem þau vilja
koma á framfæri.
 Á heimasíðunni er Litlu lög-
bókina – lögbók barnanna að
finna, en í henni er að finna
helstu lagaákvæði sem snerta
börn og unglinga hér á landi.
Lagaákvæðin eru sett fram á
aðgengilegan hátt, þannig að
yngri lesendur skilji efni þeirra.
 Þá hefur umboðsmaður barna
þann sið að spyrja Spurningar
mánaðarins á heimasíðunni og
hafa undirtektir verið ágætar.
Sem dæmi um slíka spurningu
má nefna „Hvernig er aðbún-
aður í skólanum þínum?“ Svör-
in voru af ýmsum toga:
 Svar frá 12 ára stúlku: „Loftið í
skólanum er fínt. Bæta mætti
bakið á stólunum. Skólalóðin er
fín og snyrtiaðstaða fín. Leik-
fimiaðstaða: Vantar trampólín
og boxpúða. Maturinn er góður
og góður salur og svo fram-
vegis. Skólinn er fínn en nem-
endur mættu bæta hegðun
sína stundum.“
 Svar frá 14 ára stúlku: „Mér
finnst skólinn minn fremur vel
búinn en myndi vilja bæta
snyrtiaðstöðuna, t.d. hafa kló-
settin betur þrifin. Það mætti
líka bæta hollustu matarins
sem er seldur í skólanum, því
ekki eru allir með sama mat-
arsmekk og sumir vilja borða
hollari mat en aðrir. Að öðru
leyti finnst mér gaman í skól-
anum og í framtíðinni stefni ég
á nám erlendis.“
 Svar frá 11 ára stúlku: „Í skól-
anum mínum eru engin sápu-
hylki á klósettunum út af því
að strákarnir pissuðu í þau. Ef
maður vill þvo hendurnar verð-
ur maður að labba upp í skóla-
stofuna með skítugar hendur.
Ég skil ekki af hverju þau setja
ekki bara venjulega sápu, það
þarf ekkert að vera sápa í íláti.“
Litla lögbókin