Morgunblaðið - 01.04.2004, Qupperneq 4

FRÉTTIR
4 FIMMTUDAGUR 1. APRÍL 2004 MORGUNBLAÐIÐ
DAVÍÐ Oddsson forsætisráðherra sagði í ávarpi á
ráðstefnu í gær að ástæða gæti verið til að huga að
stofnun stjórnsýsludómstóls hér á landi, samhliða
úttekt sem gerð verður á framkvæmd stjórnsýslu-
laga síðasta áratuginn.
Forsætisráðherra lét þessi ummæli falla við
upphaf ráðstefnu sem forsætisráðuneytið, Félag
forstöðumanna ríkisstofnana og Stofnun stjórn-
sýslufræða og stjórnmála við Háskóla Íslands
efndu til á Grand hóteli í gær undir yfirskriftinni:
Stjórnsýslulögin í áratug – áhrif þeirra og árangur.
Davíð fjallaði um reynsluna af stjórnsýslulög-
unum í ávarpi sínu og sagði síðan undir lok þess:
„Hér á landi höfum við sparað við okkur að koma
upp sérstökum stjórnsýsludómstól til eftirlits með
störfum stjórnvalda eins og tíðkast víða annars
staðar. Af því leiðir að almennu
dómstólarnir þurfa ekki síður
en stjórnsýslan sjálf að tileinka
sér víðtæka þekkingu á þeim
réttarreglum, sem um starf-
semi hennar gilda. Án þess að
efast um getu þeirra í því skyni,
er mér þó stundum nær að
halda að dómstóla skorti meira
en annað tilskilda þjálfun og
færni í að glíma við reglur á
þessu sviði til að geta beitt þeim af sæmilegu ör-
yggi. Stappar þá stundum nærri að dómstólar
bregði á það ráð að yfirfæra réttarfarsreglur úr
eigin ranni á stjórnsýsluna, sem oftast gera þó
miklum mun strangari kröfur til málsmeðferðar
þeirra en stjórnskipulag í stjórnsýslu ríkisins ræð-
ur almennt við. Þegar svo ber undir má því segja að
sparnaður af því að koma ekki upp sérhæfðum
dómstól á þessu sviði sé orðinn nokkuð dýru verði
keyptur.
Þetta kýs ég að nefna hér í lokin sem innlegg í þá
umræðu sem hér á eftir að fara fram. Þörf á stofn-
un sérstaks stjórnsýsludómstóls var á sínum tíma
meðal þeirra atriða sem ég taldi ástæðu til að
kanna samhliða setningu stjórnsýslulaga. Hún var
á þeim tíma ekki talin vera í takt við þær réttar-
farsbreytingar sem þá stóðu yfir. Ástæða kann
hins vegar að vera til, samhliða því sem úttekt
verður gerð á framkvæmd stjórnsýslulaga síðasta
áratuginn, að huga að þessum þætti jafnframt,“
sagði Davíð.
Forsætisráðherra á ráðstefnu um áhrif og árangur stjórnsýslulaganna
Telur að huga mætti að
stofnun stjórnsýsludómstóls
Davíð Oddsson
TVÆR tíu ára stelpur úr Garð-
inum, Kolfinna Jóna Baldursdóttir
og Sigrún Guðbjörg Magnúsdóttir,
voru í gær útnefndar skyndihjálp-
armenn ársins 2003 af Rauða krossi
Íslands. Titilinn hljóta þær fyrir þá
hetjulund sem þær sýndu þegar sex
ára bróðir Kolfinnu, Atli Reynir,
skarst svo illa á handlegg að slagæð
fór í sundur. Þær stöllur hringdu
umsvifalaust í Neyðarlínuna 112,
vöfðu handklæði um sár Atla Reyn-
is, létu hann setjast niður og þrýstu
svo á sárið þar til sjúkrabíll kom.
Þetta er í fjórða sinn sem skyndi-
hjálparmaður ársins er valinn en
tilgangurinn er að hvetja almenn-
ing til að læra skyndihjálp. Verð-
launin hljóta aðeins þeir sem hafa
bjargað mannslífi, en að sögn Vig-
dísar Agnarsdóttur verkefnastjóra
sýndu stelpurnar frækilega
frammistöðu og brugðust hárrétt
við. Atla Reyni hefði getað blætt út
á skömmum tíma, hugsanlega örfá-
um mínútum, hefðu stúlkurnar ekki
brugðist jafn fljótt og rétt við.
Kolfinna Jóna og Sigrún Guð-
björg, sem báðar eru í 5. bekk í
Gerðaskóla, lærðu skyndihjálp í
gegnum skátastarf og lærðu um
Neyðarlínuna í skólanum. Þær
svara „já“ í kór spurðar að því
hvort allir krakkar ættu að læra
skyndihjálp. „Við höfðum verið að
læra að stoppa blæðingu og svoleið-
is í skátunum. Hefðum við staðið
þarna og öskrað eða falið okkur
inni í skáp þá hefði hann bara verið
þarna og dáið,“ segir Sigrún Guð-
björg.
Verðlaunin í gær eru ekki þau
einu sem þær vinkonur hafa fengið
fyrir björgunarafrekið. „Frá skát-
unum fengum við bronskross sem
enginn hefur fengið lengi og frá
Rauða krossinum í Keflavík feng-
um við 25 þúsund krónur hvor,“
segir Kolfinna Jóna.
Samkvæmt myndrænum lýs-
ingum stelpnanna varð slysið með
þeim hætti að Atli Reynir kýldi í
gegnum rúðu í ærslagangi í leik
sem þau þrjú voru í.
„Þau byrjuðu að kasta kodda í
hvert annað. Svo endaði með því að
hún [Kolfinna Jóna] fór bak við
svona hurð með gleri á. Svo var
svona langur gangur og hann fór
alveg út á enda og kom svo bara á
fullri ferð beint í glerið og fékk
risastórt sár,“ segir Sigrún Guð-
björg. „Svo hringdi ég á sjúkrabíl
og hún [Sigrún Guðbjörg] vafði
handklæði um sárið á meðan,“ seg-
ir Kolfinna Jóna.
Morgunblaðið/Golli
Kolfinna Jóna, Atli Reynir og Sigrún Guðbjörg voru sæl á svip þegar stelp-
urnar tóku við verðlaununum í gær. Þær hlutu viðurkenningarskjal,
skyndihjálparbók og stærðarinnar sjúkrakassa að launum fyrir afrekið.
Börn ættu að kunna skyndihjálp
Tvær stúlkur
úr Garðinum
útnefndar skyndi-
hjálparmenn
ársins 2003
„ÞAÐ kemur mér á óvart og mér
þykir miður að Helga Kress skuli
lauma einhverri óbirtri skýrslu um
mig í fjölmiðla, áður en hún kynnir
mér hana sjálf. Þetta er líklega brot á
siðareglum háskólans,“ segir Hannes
Hólmsteinn Gissurarson, prófessor
við Háskóla Íslands, um greinargerð
sem Helga Kress, prófessor við HÍ,
hefur unnið um vinnubrögð Hannes-
ar við ritun fyrsta bindis ævisögu
Halldórs Laxness.
,,Ég hef hins vegar í dag lesið
þessa skýrslu og hún bætir engu nýju
við það sem áður hefur komið fram og
svör mín við gagnrýni Helgu áður
standa enn,“ segir hann.
„Hitt er annað mál að það er virð-
ingarvert af Helgu að skrifa 220 blað-
síðna bók um mig og legg ég til að
hún fái fyrir það doktorsnafnbót við
heimspekideild, enda er hún held ég
eini prófessor háskólans, sem ekki
hefur lokið doktorsprófi. Jafnframt
finnst mér eðlilegt að bókmennta-
fræðingar gefi þetta verk Helgu út,
vegna þess að ég held að þetta séu
góðar leiðbeiningar um það hvernig
eigi að skrifa ævisögur,“ segir hann.
Hannes kveðst hafa nýtt sér
fjöldann allan af textum þegar hann
ritaði ævisögu Halldórs Laxness.
„Helga ræðst t.d. á mig fyrir að nota
mér lýsingu dansks manns, sem var
samtímis Halldóri Kiljan Laxness í
klaustrinu í Clervaux í Lúxemborg.
Ég hafði upp á þessari bók og notaði
mér hana. Ég pantaði hana frá Dan-
mörku, fór í klaustrið, talaði við
munkana og breytti textum eftir
þeirra upplýsingum. En það var kost-
ur á minni bók en ekki galli, að ég
fann þarna lýsingu á klausturlífinu á
dögum Halldórs og notaði hana.
Hvar voru þá allir Laxness-fræðing-
arnir? Hvers vegna fór þessi bók
framhjá þeim?“
Lýsir undrun á
fyrirhugaðri málsókn
Hannes lýsir undrun á fyrirhug-
aðri málsókn afkomenda Halldórs
gegn honum. „Mér leikur þá forvitni
á að vita hverjar dómkröfur séu. Ég
veit ekki til þess að ég hafi brotið nein
lög. Ef ég hef brotið einhver lög, þá
hef ég ekki gert það vísvitandi og
biðst að sjálfsögðu velvirðingar ef svo
er. Ég veit ekki um hvað málið á að
snúast, hvaða lög ég hef brotið eða
hvaða kröfur eru gerðar í máli gegn
mér. Ég get ekki annað en yppt öxl-
um og lýst undrun minni,“ sagði hann
og telur að málið sé liður í því að
þagga niður í sér og hræða sig frá því
að halda verki sínu áfram en hann
kveðst nú vinna að öðru bindinu um
Halldór Laxness.
Bætir engu við
það sem áður
hefur komið fram
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
AFKOMENDUR Halldórs Kiljan
Laxness undirbúa málsókn gegn
Hannesi Hólmsteini Gissurarsyni
vegna vinnubragða hans við ritun
bókar hans um skáldið. Afkomend-
urnir hafa einnig ákveðið að vísa mál-
inu til siðanefndar Háskóla Íslands
og óska eftir að siðanefndin fjalli um
vinnubrögð Hannesar við ritun bók-
arinnar og kveði upp úr um hvort Há-
skólinn fallist á þessi vinnubrögð.
Greinargerð unnin fyrir
afkomendur Halldórs Laxness
Guðný Halldórsdóttir, dóttir Hall-
dórs Laxness, staðfesti þetta í sam-
tali við Morgunblaðið í gær. Guðný
segir ljóst að um mikinn ritstuld sé
að ræða, höfundarlög gildi í landinu
og vilja þau láta á það reyna hvort
löglegt sé að stela upp úr verkum
annarra eins og gert sé í bók Hann-
esar.
Helga Kress, prófessor við Há-
skóla Íslands, hefur unnið rúmlega
200 blaðsíðna greinargerð um bók
Hannesar og gert samanburð á texta
hennar við verk Halldórs og fjöl-
margra annarra höfunda.
Að sögn Guðnýjar vann Helga
skýrsluna m.a. fyrir afkomendur
Halldórs Laxness.
Segir hún að eftir að hafa lesið
greinargerð Helgu hafi sér orðið
ljóst að Hannes taki ekki eingöngu
texta upp úr verkum Halldórs Lax-
ness og geri að sínum, heldur einnig
frá hinum ýmsu höfundum, m.a.
Thor Vilhjálmssyni, Stefan Zweig,
Helgu Kress, öldruðum munki og
taki mikið efni úr verkum Peters
Hallbergs.
Afkomendur Halldórs Kiljan Laxness
Undirbúa mál-
sókn gegn Hannesi
Hólmsteini
RÍKISSAKSÓKNARI hefur gefið út
ákæru á hendur fertugum karlmanni
fyrir aðild hans að Skeljungsráninu í
Lækjargötu árið 1995. Málið var
þingfest fyrir héraðsdómi á mánudag
og neitaði ákærði sök.
Sakborningi er gefið að sök að hafa
ásamt félaga sínum veist að tveimur
starfskonum Skeljungs sem voru á
leið í Íslandsbanka til að leggja inn
fjármuni í eigu Skeljungs. Er ákærði
sakaður um að hafa slegið aðra kon-
una í höfuð með slökkvitæki þannig
að hún féll í götuna, hrifsað af henni
tösku sem í voru 6 milljónir króna og
haft á brott. Félagarnir hurfu síðan á
brott í bifreið sem þriðji félaginn ók.
Allt að 16 ára fangelsi liggur við
ránum sem skapa sérstaka hættu. Þá
er lögð fram 5,7 milljóna króna bóta-
krafa frá Sjóvá-Almennum trygging-
um.
Ákærður fyr-
ir Skeljungs-
ránið 1995