Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1949, Blaðsíða 22

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1949, Blaðsíða 22
22 NATTURUFRÆBINGURINN Vissulega benti þessi endurlífgun Geysis til þess, að hitinn í sjálfri pípunni réði mestu um gosin, eins og ég hafði haldið. En nú var fengið tækfæri til að rannsaka Geysi ýtarlegar en áður, og ég gerði því allt, sem mér gat hugkvæmzt, til þess að komast að hinni sönnu orsök gosanna. Og ég taldi mig meðal annars ganga úr skugga um tvennt: I, Eng- in veruleg holrúm voru til utan pípunnar. 2. Loft var svo óverulegt í Geysisvatni, að rnér tókst aldrei að safna minnsta votti af því, óg virtist þá óhugsandi, að það gæti valdið nokkru um gosin. Niðurstöður af hitamælingum mínum voru hins vegar svipaðar niðurstöðum Bunsens. Þó fann ég um miðja pípuna hita, er var alveg um suðumark. í lokaályktunum mínum hélt ég fast við þá skoðun Bunsens, að meginorsök gossms lægi í pípunni sjálfri og það af fleiri en einni ástæðu og væri raunvérulega suða í miðri pípunni — en þó frábrugð- in því, sem Bunsen hafði lraldið. Það var að mínum dómi ekki nægi- legt, að liitinn næði suðumarki, heldnr taldi ég. að hann hlyti að hlaupa talsvert upp fyrir það, áður en suðan byrjaði. Slík suða er vel þekkt fyrirbrigði. Hún er snögg eins og sprenging og annars og meira megnug í þessu sambandi en venjulég suða, sem byrjað hefur við sjálft suðumarkið. Yfirhitun vatnsins yfir suðumark varð þannig niðurstaðan hjá mér og þungamiðjan í skýringu gosanna. Sú skýring virtist mér bein afleiðing af hinum ýmsu athugunum, sem ég studdist við, og ég átti ekki á öðru von en aðrir, sem kynntu sér málið, litu á það sömu augum. En það £ór á annan veg. Þessi skýring gekk illa í flesta eða alla, sem áhuga höfðu á Geysi, og gáfu sig ýmsir fram til þess að benda á, hve mikil firra litin væri. Þeirra á meðat jafnvel dýrafræðingur einn úti í Danmörku, sem skrifaði langa ritgerð til þess að sýna, hve ósýnt mér væri um að draga réttar ályktanir um eðlisfræðilegt fyrirbrigði. Þessi ágæti maður kom því næst með sína skýringu á hlutimum. En ekki mundi af veita, að eitthvert furðudýr væri niðri í Geysi til að stjórna svo gangi gossins, að það gerðist á þann hátt, sem honum þótti skiljanlegast.* Það er annars ekki ætlunin að rekja hér þær aðfinnslur, sem skýr- * S. L. Tuxen: Bemerkungen uber die erneuerte Aktivitiit des grossen Geysir in Haukadalur. Vísindafélag íslendinga 1938.

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.