Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1949, Blaðsíða 39

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1949, Blaðsíða 39
UM ALDUR GEYSIS 39 sniði, enda hef'ur áður verið sýnt fram á, að Geysir liggur alveg við vesturmörk þess öskulags. ; Bæði í Skallakots- og Geysis-sniðinu er að finna þrjú ljós lög frá forsögulegri tíð, nl'l. VIIb og þau tvö lög, sem hér eru nei'nd X og Y. Lagið X er ljósgult að lit. í Skallakotssniðinu er þetta lag mjög grói't, stærstu kögglar þess 3—4 cm í þvermál. I Geysissniðinu er þvermál stærstu kornanna 0,4 cm. Neðsta ljösa lagið, Y, er gráhvítt að lit. Við Skallakot er það grófsöndugt, en við Geysi l'ínsöndugt — meðal- söndugt. 5 cm undir lagi X er í Geysissniðinu lag al' kísilhrúðri. Þykkt þessa lags hefur ekki verið mæld, en vart mun það mjög þykkt. Mætti gizka á, að það væri um metra á þykkt. Ég grói' 30 cm niður í þetta lag. Þar skiptast á lög ai' óumbreyttu kísilhrúðri og lög af eins konar leirmold, rauðleitri. Hér virðist því einnig hafa skipzt á rennsli af súru og basísku vatni. Ef saman er borið sn'ð mitt við Geysi og snið það, sem Barth mældi í Geysisskálinni, er auðsætt, að vikurlagið í sniði Barths er hið sama og lag X í mínu sniði. Ég hef borið saman vikurinn í báð- um þessum sniðum. Litur og kornstærð hans er hin sama í báðum. Hins vegar kemur ekki til greina, að vikuiiagið í sniði Barths sé hið sama og Vllb eða Y í mínu sniði, því að þau lög eru bæði miklu fín- kornóttari. Það er því öruggt, að vikurlagið í sniði Barths, sem liggur undir hinni eiginlegu keilu Geysis, er ekki myndað í sambandi við Heklugos 1294, það er myndað löngu fyrir landnámsöld. Mín ákveðna skoðun er og, að Hekla hafi alls ekki gosið 1294 og skulu hér leidd nokkur rök að þeirri staðhæfingu. Goss í Heklu 1294 er að- eins getið í eimim annál, Oddverja annál. Þessi annáll er varðveittur í pappírshandriti frá síðari hluta 16. aldar (AM 417 4to) og er talið líklegt, að það sé handrit þess manns, er tók saman annálinn. í annál þessum segir um árið 1294 m. a.: „Eldur hinn fimmti í Heklufelli með svo miklum mætti og landskjálfta. að víða í Fljótshlíð og Rang- árvöllum og svo fyrir utan Þjórsá sprakk jörð og mörg hús féllu af jarðskjálftanum og týndust menn. Ganga mátti þurrum fæti yfir Rangá af vikrar falli. Víða í lónum og þar, sem af kastaði straumn- um í Þjórsá var svo þykk-t vikurin, að fal ána. Svo sögðu og kaup- menn, sem hingað komu um sumarið el'tir, að þessu megin Færeyja voru víða svartir liákar á sjónum af vikrinni. í Eyjarfjalli hjá Hauka- dal komu upp hverir stórir; en sumir hurfu þeir, sem áður voru. Á

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.