Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1949, Blaðsíða 24

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1949, Blaðsíða 24
24 NATTURUFRÆBINGURINN því aðeins treysta, að mikillar varúðar sé gætt og sífelld prófun höfð um hönd. Að Barth mælir lækkaði hita frá miðju til botns, sýnir blátt áfram, að tækið var ekki í lagi, þegar tekið er tillit til hinna óhrekjanlegu mælinga með kvikasilfursmælunum. En svo var annað að tæki Barths. Það þurfti um 2 mínútur til að taka við sér og sýna fullan liita. Þegar mælt er með svona tæki þar, sem liitinn er ört breytilegur, fæst alls ekki fram hæstur hiti, heldur visst meðaltal lægsta og hæsta hita. Mælingar Barths voru því greinileg afturför. Sumarið 1947 komu hingað tveir prófessorar frá Harvard liáskóla, jarðfræðingur'nn Graton og eðlisfræðingurinn Birch, og voru þeir að kynna sér jarðhitann, en Graton hafði fengizt við athuganir á flestum lielztu jarðhitasvæðum jarðarinnar. Við Steinþór heitinn Sigurðsson leiðbeindum þeim og sögðum þeim meðal annars, livern- ig sakirnar stæðu um Geysi. Þeir fengu þá áhuga á málinu og vörðu annarri viku dvalarinnar hér til rannsókna á Geysi. Steinþór vann með þeim að þeim rannsóknum, sem aðallega voru fólgnar í hita- mælingum. Þeir höiðu bæði venjulega kvikasilfursmæla og rafmagnshitamæli. Þeir staðfestu iyrri mælingar á því, að hitinn fer vaxandi frá miðju til botns og getur nálgazt suðumark um miðja pípu. En ekki tókst þeim að mæla yfirhitun. Þeim var þó vel ljóst, að ástæðan gat verið sú, að rafmagnsmæh'r þeirra var jafntregur og sá, er Barth hafði notað, þurfti um 2 mínútur til að sýna fullan hita. Mér skildist þó á Bircli, að liann liefði sannfærzt um, að yfirhitun mundi valda gosunum. Þetta „hitamál" virtist ætla að verða eitt af eilífðarmálunum. En þá var það, að Þorbirni Sigurgeirssyni eðlisfræðingi tókst að leiða það til lykta. Hann fékk sér nýja tegund af rafmagnshitamæli, sem tekur við sér á sekúndu eða styttri tíma. Og nú lét Geysir ekki á sér standa! Þá var þetta mál loksins úr sögunni, því þarna dansaði hitinn um miðja pípu ýmist neðan við suðumarkið eða hann skauzt 5 og 6 gráður upp fyrir suðumark. Á því var ekki lengur minnsti vafi, að mikil yfirhitun átti sér stað í Geysi, en sveiflurnár voru svo snöggar, eins og búizt hafði verið við, að engin von var til, að yfirhitans g-ætti á eldri mælunum.

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.