Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.10.1954, Blaðsíða 5

Náttúrufræðingurinn - 01.10.1954, Blaðsíða 5
VÍRUSARNIR OG FRUMGRÓÐUR JARÐARINNAR 149 framleiða má við útfellingu á hreinum eggjahvítuefnum. Tökum t. d. vírusinn, sem orsakar tíglaveiki tóbaksplöntunnar. Úr sýktum tóbaks- blöðum er pressaður safinn, hann síaður gegnum gerilþétta síu, en síðan hreinsaður og greindur í sundur með venjulegum efnafræðileg- um aðferðum, eins og þegar aðskilin eru og hreinsuð eggjahvítuefni. Þannig tekst að vinna hreinan tíglaveiki-vírus, efni, sem myndar staf- laga kristalla með sérkennandi ljósfræðilegum eiginleikum, eins og gerist um kristalla. Með því að botnfella efni þetta í mjög hraðgeng- um skilvindum, og með hjálp rafeindasmásjárinnar, má svo ganga úr skugga um, að þessir kristallar eru allir sömu stærðar og hafa sömu lögun, alveg eins og venjulega hreint kristallað eggjahvituefni. Mólekúl-þunga þessa kristallaða efnis hafa menn lika fundið, og reyndist hann vera um 43.000.000. Til samanburðar má geta þess, að blóðlitarefnið, hemóglóbín, er talið hafa mólekúl-þungann 69.000. Einasti mimurinn, sem hægt er að finna á þessu efni, þ. e. tíglaveiki- vírusnum, og venjulegu eggjahvítusambandi, er sá, að sé örlitlu af vírusnum dreift á heilbrigð blöð tóbaksplöntu, þá sýkist plantan af tíglaveiki, sem svo berst óðara á aðrar tóbaksplöntur, ef fyrir hendi eru, og sýkir þær á sama hátt. Hérna höfum við nú fengið i hendurnar efni, sem álitamál er, hvort heldur á að telja dautt eða lifandi. Það er að vísu lífrænt, eins og hvert annað eggjahvítuefni, og þolir því t. d. ekki hita, sterkar sýrur eða sterka basa, frekar en ýmis önnur eggjahvítuefni, en það verða ekki séð nein einkenni þess, að það sé lifandi, fyrr en það kem- ur á blöð tóbaksplöntunnar, þá tekur það að vaxa, kristöllunum fjölg- ar og tegundin breiðist út, eins og um gerilfrumur væri að ræða. Hér má og benda á dálítið svipað tilfelli í hinum ólífræna, dauða heimi. Dæmið er alþekkt í efnafræðinni. Ef við höfum saltupplausn, lítið eitt yfirmettaða, þá getur hún verið í þannig jafnvægi, að engir kristallar myndist í henni af sjálfsdáðum, og saltið haldist allt í upp- lausn. Sé nú einn einasti örlítill kristall af sams konar salti látinn detta niður í upplausnina, þá myndast þar í skjótri svipan aragrúi af kristöllum, alveg af sömu gerð og sá, er við settum í. Þarna höfum við fyrir augum það merkilega atvik i ríki náttúrunnar, að einn hlut- ur myndar annan hlut sams konar úr myndlausu efni umhverfisins. Þannig myndar einn kristall annan kristal nákvæmlega eins, úr við- eigandi upplausn, og svo báðir þessir kristallar tvo aðra, og svo koll af kolli, meðan efni er fyrir hendi. Má vera, að vírusunum fjölgi á sama hátt. Ein vírusögn myndi aðra sams konar vírusögn í viðeig-

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.