Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.10.1954, Blaðsíða 28

Náttúrufræðingurinn - 01.10.1954, Blaðsíða 28
172 NÁTTURUFRÆÐINGURINN nákvæmni, þótt hann, að vísu, geri sér ekki grein fyrir því, að um svepp er að ræða. Er athyglisverðast, að hann veit, að melskiturinn er mjög óhollur til átu, og eitrun hans geti valdið „innvortis mein- læti". Og hann aðvarar fólk um að hreinsa kornið tæpum 100 árum áður en reglugerðin um kornhreinsun er sett i Noregi. En Sæmvmdur Hólm minnist ekki á neinn sérstakan, sem hafi sýkzt af neyzlu hins skemmda korns. Sveinn Pálsson læknir (1945), sem ferðaðist um Suðurlandsundir- lendið eftir Skaftáreldana, lýsir einnig meldrjólum og eitrun þeirra, þó ekki geri hann það eins nákvæmlega og Sæmundur Hólm. Notar hann þar orðið „melskít" eða „melaskít" ýmist um sjúkdóminn á mönnum og ofvóxtinn á melnum og jafnvel yfir sveppinn sjálfan eftir því, sem Þorvaldur Thoroddsen (1920) hefur eftir honum, í sambandi við heilbrigði melsins á Möðrudalsöræfum.1) Sveinn telur hins vegar, að eitrunin sé útbreidd. „Undarlegt er þó," skrifar hann, ,,að menn hafa síðan [eftir eldgosin 1783], einkum í Landbroti, þjáðst mjög af hinum svonefnda melskít. Svo er mál með vexti, að kjarninn eða fræið á melnum breytist í nokkurs konar dökkbrúnt, hornkennt og allt að því tveggja þumlunga langt æxli, sem þykir valda iðrakvefi, niðurgangi og öðrum kvillum, er það kemur í mat- inn." Sveinn minnist enn á hið sama, er hann gagnrýnir rit Magn- úsar Stephensens (1785) um Skaftárelda, þótt Magnús virðist hvergi geta meldrjóla. Segir Sveinn, að menn telji melinn sýkjast fyrst í Skaftáreldunum, sem ekki var óeðlileg skoðun á þeim tíma, þegar allt virtist vera óheilnæmt í jörðu og á, pestarkjötið, jarðargróðurinn allur, drykkjarvatnið og jafnvel loftið sjálft. Vafasöm er þessi stað- hæfing þó, og öllu sennilega, að Skaftfellingar hafi þá fyrst neyðzt til þess að leggja sér korndrjóla til munns í hallærisárunum eftir gosin, en slikt hafi verið forðazt áður, enda er lýsing Sæmundar Hólm á melskítnum einnig sönnun þess, að meldrjólarnir voru þekkt- ir fyrir Skaftareldana. Enda þótt Sveinn telji sjúkdóminn algengan, minnist hann ekki frekar en Sæmundur á nókkurn sérstakan, sem hafi sýkzt af neyzlu meldrjólanna, og lýsing Sveins á iðrakvefi, nið- urgangi og vindverkjum sem afleiðingum melskítsneyzlu, er ekki sér- staklega einkennandi fyrir korndrjólaeitrun. — Gat eitrun meldrjól- anna þá aðeins valdið magakrömpum í verstu tilfellum, en ekki drepi 1) Þessa tilvitnun hcf ég þá ckki getað íundið, og er liklcgt, að Þorvnldur hafi þetta úr bréfi Magnúsar til Tordals amtmanns.

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.