Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.10.1954, Blaðsíða 30

Náttúrufræðingurinn - 01.10.1954, Blaðsíða 30
174 NÁTTURUFRÆÐINGURINN yrði upplýst, hvort stúlka þessi hefði búið við sérstaklega þröngan kost og því getað veikzt af úrgangskorni, eða hvort hún hefði veikzt að haustinu til eftir uppskerutíð melkornsins. Þetta fór þó á annan veg, því að í leitirnar hefur komið lýsing á veikindum stúlku nokk- urrar í Ministerialbók Meðallandsþinga (1783—1817) eftir þáver- andi sóknarprest, Jón Jónsson, köggul (f. 1736, d. 1839). Vilmundur Jónsson, landlæknir, vakti athygli mína á þessari frásögn, sem reynd- ist vera af stúlku þeirri, sem hér um ræðir. Þar sem lýsing þessi hefur ekki áður birzt á prenti, læt ég hana fylgja hér í heild: i Anno 1789. Þann ll.Aprilis deyði Guðleiv Bjarnadóttir 17 ára coníirmeraður niðursetningur frá Leiðvelli. Hún hraktist héðan i eldsneyðinni ásamt foreldrum sinum suður á Álftanes, hvar þau bæði dóu í vesöld. Kom siðan barnið með álnum sínum undir umsjón prófasts síra Markúsar Magnússonar í Görðum, er kom því siðan til leiðar hiá kammerherra og stiftamtmanni Levetzov, að þar þess erfðu álnir áttu að vera allar uppeyddar, að það var veturinn 1786 látið í tugthúsið, undir um- sjón og uppfræðing Bruna. Kennslan var öll sú að henni var tvisvar sinnum skipað að lesa faðirvor. Forsorgunin lítið af fiski, vatnsgrautur og þá brúkanleg grútar- lóðavigt, en þjónustan engin og ekkert frelsi þar til. Næsta sumar þar eftir var hún hér til sveitar rekin horuð, búin öldungis að týna þeim rudimentis síns Kristin- dóms, er hennar sálugu foreldrar höfðu hjá henni niður sáð, ber og nakin með geitum og ótukt mestu. En þar þessi fagra forvaltning var af yfirmanna ráði, lét kammerherrann henni fylgja til forlags af collectu peningum 10 rd., svo hrepp- stjórinn snr. Ólafur Jónsson á Leiðvelli veitti henni þar með móttöku og gekk henni í góðs föður stað, svo að hún á næsta misseri var haldin sú efnilegasta manneskja, og með því hún var næm og skörp til munns og handa, varð hún á næsta vori 1787 vel hæf til confimationar, er hún þá og öðlaðist. Fyrir utan Pontoppidans spurningar vel kunnandi messusöng og marga aðra sálma. Þá úthallaði þessu sumri 1787 tók hún að missa afl og tilfinning í allri hægrj hliðinni, hvar við sansarnir veiktust, mál og minni tók að þverra. Svoleiðis lifði hún með litilfjörlegri gangvist til næstliðinna veturnótta, þá þessi sjúkdómur fór svo i vöxt, að um adventutíma var hún orðin mállaus án minnstu hreyfingar og tilfinningar. Um jólin varð hún sjónlaus og á þorra tók til að koma gat á höfuð- skelina, en fúasár á likamann, en þá svo var komið, fékk hún aftur nokkurt mal og sérdeilis guðhrædda þanka svo hún varð .... að sacram coenam aðmissa 25. Martii. Lifði síðan [1] staðfastri trú og þolinmæði fyrir miskurm guðs og sérdeilis nákvæma umhyggju sinna guðhræddu húsbænda til þess tiltekins laugardags morg- uns, að hún með fullri rænu og vel skiljanlegu máli í Guði útaf sofnaði en var grafin 13. aprilis. (L.D. in æt). Um anstaltir sumra mætti fleira skrifa við þennan aumingja öði'um til viðvör- unar, nokkrum af þeim til smánar, en nokkrum til æru, meðan bók þessi varir, en ég skirrist þar við. Sannleikurinn hér um verður öllum opinber þá hverjum sem einum verður endurgoldið eftir sinum verkum svo Levetzov og Bruna sem mér. Þá er að athuga, hvað frásögn þessi hefur fram að færa um hag siúlkunnar, og hvort hún gefur frekara tilefni til að ætla, að veikindi

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.