Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.10.1954, Blaðsíða 36

Náttúrufræðingurinn - 01.10.1954, Blaðsíða 36
180 NÁTTURUFRÆÐINGURINN Af svartbaksungum, sem merktir hafa verið hér á landi, hafa þannig C> náðst aftur erlendis að vetrarlagi, þar af 4 í Færeyjum, 1 i Suður- eyjum (Hebrideseyjum) og 1 á Norðurírlandi. Allt voru þetta ung- fuglar á 1.—2. vetri. Á veturna heldur svartbakurinn sig við strönd- ina, en auk þess einnig lítið eitt við ár og vötn, sem ís festir ekki á. Það er venjulega ekki fyrr en í apríl, að hann fer að leita til varp- stöðva í uppsveitum, fjarri sjó. Yfirleitt má segja, að svartbakurinn sé allan ársins hring stranda- og grunnsævisfugl, sem sjaldan sést langt til hafs. Fæða svartbaksins er mjög margvísleg og getur auk þess verið mjög breytileg eftir landshlutum og árstiðum. Hann lifir þó fyrst og fremst á alls konar fæðu úr dýraríkinu, og tekur þá jöfnum höndum bæði lifandi dýr og dauð. Á vorin og sumrin tekur hann mikið af eggjum og ungum og gerir þá oft mikinn usla í æðarvörpum og öðrum fugla- byggðum. Á fullorðna fugla ræðst hann þó sjaldan, nema þeir séu særðir eða ósjálfbjarga. Stundum leggst hann þó á aðra sundfugla og rænir þá æti sinu, er þeir koma úr kafi. Hef ég fleirum sinnum séð hann ræna æðarfugla og toppendur æti sínu á þennan hátt. Á vorin tekur hann einnig talsvert af hrognkelsum í sjávarlónum og á grunnsævi, og lax og silung tekur hann á grynningum í ám og vötn- um, eða þar sem mikið útfiri er út frá árósum. Einnig tekur hann ýmsa smærri sjávarfiska, sem hann nær í við j'firborð, svo sem loðnu, síld, sandsíli, smáufsa o. fl. Rottur og mýs mun svartbakurinn taka, ef svo ber úndir, og í uppsveitum, þar sem lítið er um annað æti, leggst hann stundum á unglömb. Þá eru enn ótalin alls konar lægri sjávardýr, svo sem krabbadýr, lindýr, skrápdýr (ígulker) og ormar, sem oft eru allþýðingarmikill liður í fæðu svartbaksins. Lindýr, sem hann vinnur ekki á, brýtur hann með því að fljúga með þau upp í loftið og láta þau síðan falla til jarðar. Sömu aðferð beitir hann við stór og skurnþykk egg, svo sem gæsaregg. Alls konar hræ, fiskslor, sláturhúsaúrgangur og matarúrgangur í sorphaugum og við sorpræsa- afrennsli hafa einnig mjög mikla þýðingu sem fæða fyrir svartbak- inn. Á öskuhaugum Reykjavíkur safnast svartbakar saman, svo að þúsundum skiptir, á veturna og hafast þar við þangað til í márz, er loðna fer að ganga á grunnmið við SV. land til hrygningar. Þá hverfa þeir venjulega frá öskuhaugunum og snúa sér að loðnunni. Svipuð svartbakager safnast einnig saman við sorphauga og sorpræsaafrennsli í öðrum borgum og bæjum hér á landi, svo og í vérstöðvum, þar sem mikið fellur til af fiskslori.

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.