Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.10.1954, Blaðsíða 33

Náttúrufræðingurinn - 01.10.1954, Blaðsíða 33
Finnur Guð'mundsson: fslenzkir fuglar X Svartbakur (Laius maiinus L.) Svartbakurinn eða veiðibjallan, eins og hann er oftast kallaður sunnanlands, er stærstur allra íslenzkra máfa. Hann er auk þess al- gengasti stórmáfurinn hér á landi og sá þeirra, sem hefur mesta og jafnasta útbreiðslu. Svartbakurinn er fagur og föngulegur fugl, en hann er ekki að sama skapi vinsæll og hann er glæsilegur. Valda þar mestu um lífshættir hans, en hann er eins og kunnugt er einn hinn versti eggja- og ungaræningi og er því hinn mesti vágestur í fugla- byggðum. Fullorðnir svartbakar vega oftast 1 y%—2 kg. Litarmunur eftir kyn- ferði er enginn, en stærðarmunur er hins vegar allmikill. Eru kven- fuglarnir mun minni og allt að því þriðjungi léttari en karlfuglarnir. Á sumrin eru fullorðnir svartbakar svartir á baki, herðum og vængj- um, að undanskildu því, að flugfjaðrirnar eru hvítyddar. Að öðru leyti er fuglinn drifhvítur. Nefið er ljósgult, horngrátt í oddinn. Sinn hvorum megin á neðra skolti framanverðum (um hnéð) eru fagur- rauðir blettir. Munnvik eru rauðgul. Fæturnir eru blágráhvítir, stund- um með svolítið rauðgulleitum blæ á tám og fitjum. Lithimna augans er silfurgrá- eða gulgráírótt. Á veturna er svartbakurinn eins á lit og á sumrin, nema hvað mjóar, móleitar rákir eru á kolli niður að augum og aftan á hnakka og á hnakkahliðum. Dúnungar eru ljós- gráir með meira eða minna greinilegum dökkum dílum eða írum á höfði, baki og vængjum. Ungfuglar á 1. vetri eru skolhvítir með þétt- um, móbrúnum dílum og rákum að ofanverðu og á höfði og hálsi, en að neðanverðu eru dilarnir og rákirnar miklu strjálli og daufari. Flug- fjaðrirnar eru brúnsvartar. Nefið er grásvart, lítið eitt ljósara við rótina, einkum á neðra skolti. Fæturnir eru ljósgrábrúnir. Ungfugl- arnir breyta smám saman um lit, unz þeir ná kynþroskaaldri, þegar þeir eru 3—4 ára gamlir. Varpheimkynni svartbaksins eru við norðanvert Atlantshaf og ná- læga hluta Norður-Ishafsins, bæði vestan hafs og austan. Svartbakur- 12

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.