Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.10.1954, Blaðsíða 7

Náttúrufræðingurinn - 01.10.1954, Blaðsíða 7
VÍRUSARNIR OG FRUMGRÖÐUR JARÐARINNAR 151 Marmor tabaci, orsakar tíglaveiki á tóbaki. Marmor solani, orsakar tíglaveiki á kartöflum. Borreliota variolae, bólusóttar-vírus. Briareus morbillorum, mislinga-vírus. Hostis pecoris, gin- og klaufaveikí-vírus. Tarpeia premens, kvef-vírus. Það er eitt einkenni þeirra vírusa, er sýkja menn eða skepnur, að þeir gera þann sýkta, þ. e. hýsilinn, ónæman fyrir sjúkdómnum um lengri eða skemmri tíma á eftir. Þennan eiginleika finnum við líka hjá gerlunum. En það er líka alkunnugt, að framandi eggjahvíta or- sakar myndun móteiturs i blóði manns, hests, kanínu eða annars slíks tilraunadýrs, sé hún gefin því í æð. Þessi eiginleiki vírusanna, út af fyrir sig, sannar því lítið um það, hvort telja skuli þá lifandi eða dauða. Venjulegast mun þó að telja þá vírusa, sem sýkt geta menn eða skepnur, lifandi, en láta vera, að svo stöddu, að fella úrskurð um þá virusa, er hafast við í jurtum. Gerilæturnar hafa nokkra sérstöðu, en um þær hefur margt merkilegt komið í ljós, nú á allra síðustu tímum, og skulum við nú víkja nánar að því. Gerilætur. Á árunum 1915—1917 urðu þeir Twort og d'Herelle fyrstir manna varir við gerilæturnar, en þær gerðu fyrst vart við sig á þann hátt, að í gerlagróðri á agarskálum komu fram örlitlir auðir blettir, þar sem engir gerlar uxu. Frá þessum blettum var svo hægt að smita aðr- ar agarskálar, sem á var sams konar gróður, og væri gerlagróðurinn í fljótandi næringarefni, s. s. kjötsoði, mátti fylgjast með því, hvernig gerlarnir leystust i sundur og vökvinn varð tær af völdum þessa smitefnis. Fyrst í stað gerðu menn sér miklar vonir um, að hér væri fundið hentugt vopn í baráttunni við gerlana. Ekki mundi þurfa ann- að en láta t. d. kólerusjúkling eða taugaveikisjúkling taka inn við- eigandi gerilætur, og þá væru sýklarnir i þörmum hans yfirunnir. Þessar vonir hafa algerlega brugðizt. Það kom sem sé í ljós, að geril- æturnar, sem reyndust vera virusar, gerðu gerlunum ekkert teljandi mein, ef þeir voru í blóði, greftri eða saur, en í slíku umhverfi er jafnan háð orustan við sýklana í líkömum manna og dýra. En þó að gerilæturnar yrðu ekki neinn bjargvættur í baráttunni gegn drepsóttum og rotnun, þá virðast vísindin ætla að geta haft af þeim mikið gagn. Lifnaðarhættir þessara örsmáu vírusa hafa reynzt mjög sérkennilegir, og hefur það aukið skilning manna á eðli annarra

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.