Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.10.1954, Blaðsíða 21

Náttúrufræðingurinn - 01.10.1954, Blaðsíða 21
HINN HEILAGI ELDUR 165 Er þá einnig talað um hinn ósýnilega eld, ignis invisibilis, og helvítis eld, ignis infernalis, illan eld eða jafnvel aðeins eld. Á miðöldum var korndr)ólasýkm aðallega landlæg í Evrópu. 1 Suð- ur-Evrópu geisaði hún á árunum 900—1200. Gengu þá kirkjunnar menn framarlega í því að lækna þá sjúku, og voru munkar af Anton- íusarreglunni þar einna fremstir1). Söfnuðu þeir hinum krepptu og bækluðu í klaustur sín og slökktu í þeim eldinn með messum og helgi- haldi, unz limina tók að rétta og sár að gróa. Var hinum heilögu messum vitanlega þökkuð meinabótin, en ekki hinu, að sjúklingur- inn hætti að neyta hins skemmda korns, en lifði við fjölbreyttari faiðu, og framar öllu, át nú hið hreina brauð klaustursins. Upp frá þessu var farið að kalla sjúkdóminn ignis Sancti Antonii og var hann víða þekktur undir því nafni. 1 riti sínu Ignis Sacer og Sancti Antonij rekur Ehlers (1895) sögu sjúkdómsins í Evrópu allt fram á vora daga. Lýsir hann átakanlega faröldrum i Frakklandi og hve fólkið stóð hjálparlaust gagnvart þess- ari óskaplegu plágu, sem Haggard telur í bók sinni Devils, Drugs and Doctors, að hafi verið ennþá hryllilegri en holdsveikin. Á Norður- löndum og í Mið-Evrópu virðist ignis sacer hins vegar aldrei hafa verið jafn skæður. Þannig eru danskar heimildir mjög fáorðar um hann, og telur Ehlers, að viða, þar sem hans sé getið, sé aðeins átt við heimakomu eða ristil, en ekki korndrjólasýki. Bæði Ehlers og F. Jónsson (1912) geta þó nokkurra ótvíræðra lýsinga korndrjólasýki. Nokkur mismunur virðist vera á sjúkdómseinkennum, þar sem hinn illi eldur herjar á miðöldum. Virðist drep vera algengara í Frakk- landi, Spáni og Englandi en krampinn og sinakreppan á Norður- löndum, Þýzkalandi og Rússlandi. Er ekki ólíklegt, að þessu hafi valdið mismunur á þroska sveppsins eftir breytilegu veðurfari. Reich- born-Kjennerud (1940) lýsir hinum mismunandi stigum þannig: „Á drepstiginu koma í fyrstu fram rauð útbrot og „brunablöðrur" á útlimi eða útstandandi líkamshluta, svo sem nef, eyru og kinnar. Viðkomandi limur verður kaldur, dofinn og blásvartur áður en hann visnar og fellur af. Þar sem drepinu fylgja ekki miklar blæðingar, getur hinn sjúki náð heilsu, þótt limlestur sé. Eitrunin getur einnig haft áhrif á sjónina. Á krampastiginu verður fyrst vart við fiðring i limum og viðar, og það er eins og limirnir „dofni" eða „sofi". Því 1) Rcglan er stofnuð af Urban páfa II. árið 1093, til }>oss að veita hjálp sjúk- um mönnum, þjáðum af heilögum eldi.

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.