Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.10.1954, Blaðsíða 24

Náttúrufræðingurinn - 01.10.1954, Blaðsíða 24
168 NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN hvarvetna átt við heimakomu, en ekkert bendir þó til, að þar sé ekki eins verið að gefa ráð við korndrjólaeitrun á byrjunarstigi. Þannig or ráðlegt að nota „meldi" [Atriplex sp.J í plástur og slíkt talið „gott við þeim illa eldi", súra [Rumex acetosa] þykir einnig „góð við mat- leiða, og eltir burt hinn illa eld", og um „Coroandum" [Coriandrum sativum] segir enn fremur, að blandi „maður hennar lög með ediki og hveiti kruma [hvíta hluta brauðsins], þá er hún góð við þann illa eld og hvers kyns heita þrota". Um „sicuta" [líklega Cicuta maculata] segir, að hún „dugir vel að leggjast við augna sund og eld hinn illa"1) og „brassica" [B. sylvestris?] skal „stappa við ystur fornt, og binda við náristil [þ. e. ristil] og allan þrota. Við ignem sacrum: stappa við súrt vín og salt og leggja við þar er verkjar".2) Enn segir þar um svefngras [Papaver sp.], að það sé „gott að leggja við kverka- sótt og við hinn illa eld", og um salurt [Malva sylvestris], að hún sé „góð við drepi, og því, sem brennt er og illum eldi". Ráð þessi mundu nú á tímum virðast koma að litlu gagni, einkan- lega þegar ætla má, að sjúklingurinn neytti jafnframt hins sýkta korns, en nokkra fróun kunna þau að hafa veitt. Hér að framan hefur að nokkru verið getið korndrjólaeitrana fyrri alda og ráða gegn þeim. Ber í því sambandi að athuga, að hinar ís- lenzku heimildir byggja þar eingöngu á erlendri þekkingu á sjúk- dóminum. Er heimilda Maríu sögu að leita í latneskum ritum, en auk þess hefur ritari hennar aukið hana með nýrri sögnum. Er í framangreindum jarteiknum jómfrúr Maríu meðal annars vitnað í korndrjólaeitursfaraldur þann, sem geisaði víða í héruðum Frakk- lands árin 1128—1129. Lækningabækurnar virðast einnig að miklu leyti byggðar á erlendri þekkingu, enda ganga mörg læknisráðin í gegn um allar helztu lækningabækur Evrópu á þessum tíma. Það er því engin sönnun, þótt minnzt sé á illan eld í slíkum ritum, að sjúk- dómur þessi hafi gert vart við sig á Islandi. er listi jurta ásamt lækningamætti þeirra. Safn þetta er gefið út af Molbech (1826) og M. Kristensen (1908). Megnið af heilræðum þessum byggist á latneskum skrif- um Macers, De virtutibus [viribus] herbarum, og Constantinusar Africanus, De gradibus simplicium. Harpestræng var til í norskri uppskrift, en á henni eru hin islenzku handrit 23D43, A.M. 194 og A.M. 434 að nokkru leyti byggð. 1) Sbr. úr broti af Henrik Harpestræng, A.M. 696, stendur: „Hennar blóð og lögur stappaður dugar vel að leggjast við augnabrár og eld hinn illa". 2) Hér er gerður greinarmunur á ignis sacer og naristli, sem S. Blöndal þýðir ranglega með Helvedesild, eins og gert er í flestum dönskum orðabókum.

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.