Samvinnan - 01.04.1970, Page 58

Góri, en þar er stór og mikil stytta af Stalín.
Það fór ekki milli mála, að Georgíumenn
halda mikið upp á þennan landa sinn, sem
var þjóðarleiðtogi Sovétríkjanna um tugi ára,
eða frá því skömmu eftlr að Lenín féll frá
árið 1924 og þar til Stalín lézt árið 1953.
Prá Górí var haldið vestur á bóginn, og
brátt var ekið upp í fjöllin. í Súramí-skarði,
sem er í um 1800 metra hæð, var snæddur
hádegisverður í nýju samvinnuveitingahúsi.
Náttúrufegurð var hér mikil. Pjöllin skógi
klædd og á ýmsan h.átt ólík f jöllunum í aust-
urhluta landsins, sem við sáum i gær. Þau
voru víða ber og gróðurlítil.
Að loknum hádegisverði var haldið niður
fjallsíhlíðarnar, og lá vegurinn eftir giljum.
Hér var mjög bratt og hrikalegt, þótt hlíðarn-
ar væru að mestu skógi vaxnar. Vegirnir voru
malbikaðir. Hinir georgísku bifreiðarstjórar
óku mjög hratt niður fjöllin, þótt beygjur
væru krappar og vegurinn mjór. Það ískraði
í hjólum á beygjunum og fai'þegarnir hentust
til, ef þeir héldu ekki dauðahaldi í handföng
eða aðra fasta hluti. Oftar en einu sinni lá
við stór-árekstri á blindbeygjum. Þess skal
getið, að bifreiðarnar voru af Volga-gerð.
Ég spurði hana Natösju, hvort hún væri
ekki smeyk, eins og við Guðröður, en hún
kvað nei við og sagði, að georgískir bifreiðar-
stjórar væru frægir í Sovétríkjunum fyrir
hvað þeir væru góðir bílstjórar. Bifreiðar-
stjórinn okkar hefði t. d. verið einkabílstjóri
hjá rússneskum hershöföingja í stríðinu.
Ferðin niður fjallið gekk þó slysalaust. Við
komum í bæ einn í dalverpi og komum þar
í kaupfélagsbúðir. Nú var hitinn kominn í
35 stig. Það var gott að fá ölkelduvatn að
drekka í kaupfélaginu.
Um klukkan 17.00 komum við til borgarinn-
ar Kútaísí, en þar átti að gista næstu nótt.
Þetta er næststærsta borg Georgíu, íbúaf jöld-
inn um 200 þúsund. í borginni hefur verið
byggður upp allmikill iðnaður. Var okkur
sagt, að um 100 meirihiáttar verksmiðjur væru
í borginni. Áin Ríon rennur um borgina, er
virkjuð og framleiðir orku fyrir verksmiðj-
urnar og borgina. í Kútaísí er m. a. stór
bifreiðaverksmiðja, vefnaðarverksmiðjur, sút-
unarverksmiðja, skóverksmiðja, fataverk-
smiðjur, niðursuðuverksmiðjur og húsgagna-
verksmiðja.
Við ókum fyrst í verksmiðju sovézka sam-
vinnusambandsins, en þar er vin tappað á
flöskur og soðið niður ávaxtamauk. Það vakti
nokkra athygli, að vísir að dýragarði var á
verksmiðj ulóðinni.
Síðan var ekið á hótel, sem var í miðri
borginni, og fengum við 40 mínútur til að
koma okkur fyrir og skipta um föt. Það var
hressandi að fá sér bað eftir ferðalagið i
hitanum. En nú skyldi snæða kvöldverð.
Ég varð fyrir því óhappi að gleyma sól-
gleraugunum minum í kaupfélagsbúðinni þar
sem við höfðum viðdvöl, eftir að við komum
niður úr fjöllunum fyrr um daginn. Þegar
ég kom niður í hótelanddyrið beið sendiboði
með gleraugun. Á milli staðanna er a. m. k.
þriggja klukkustunda akstur.
Til kvöldverðar var ekið upp í fjöllin við
Kútaísí. Þar er náttúrufegurð mjög mikil.
Áður en skyggja tók, komum við að hinni
frægu Gelatí-kirkju. Kirkja þessi var byggð
á dögum Davíðs konungs (Davíðs byggjara,
eins og hann var nefndur) en hann var uppi
1089—1122. Davíð var konungur Georgíu, og
á hans tíma átti sér stað mikil uppbygging
í landinu. Gelatí-kirkjan er ein af mörgum
frægum kirkjum í Georgíu, en lokið var við
að reisa hana árið 1106. Gelatí-kirkjan er
m. a. fræg fyrir mósaík-helgimyndir, er teljast
til hinna mestu listaverka sinnar tegundar.
Davíð konungur er grafinn í kirkju þessari.
Gelatí varð frægt klaustur og starfaði fram
á þessa öld. Þar var áður fyrr eins konar
háskóli, og voru þar sérstakir kennarar til
þess að kenna prófessorunum. Bftir bylting-
una 1917 var klaustrið lagt niður.
Á miðöldum var slegin mynt í Gelatí, sem
fræg er. Þar var og gerð hin fræga helgimynd
af Maríu guðsmóður úr skíra gulli og sett
eðalsteinum. Sagt er að gullið í dýrgrip þenn-
an hafi vegið 10 kg.
Við byrjuðum á því að skoða hina frægu
kirkju. Hún virtist hafa drabbazt nokkuð
niður á undanförnum árum, enda hefur hún
ekki verið notuð í meira en hálfa öld. Við-
gerð á kirkjunni er nú 'hafin. Vörður klaust-
ursins skýrði frá sögu kirkjunnar og útskýrði
helgimyndir.
Síðan skoðuðum við hinn forna klaustur-
skóla. Það vakti athygli, að ekkert þak var á
þeirri byggingu.
í klausturgarðinum hafði verið komið fyrir
veizluborði einu miklu og var svæðið upplýst,
en nú var rökkvað. Veðrið var dásamlegt,
lcgn, heiður himinn og hitinn hæfilegur.
Boi-garstjórinn í Kútaísí var veizlustjóri. Mik-
ill matur var fram borinn, en fjöldi kvenna
annaðist matseld í húsi nokkru í klaustur-
garðinum. Hér voru margar ræður fluttar og
skálað á georgíska vísu. Horn voru fram borin
og gengu milli manna. Varð hver að tæma
hornið, þegar að honum var rétt. Dansflokk-
ur og hljómlistarmenn komu og skemmtu
veizlugestum.
Þetta varð eftirminnilegt kvöld, sem skildi
eftir góðar endurminningar. Við komum á
hótelið fyrir miðnætti.
Kútaísí — Moskva
Þriðjudagur 26. ágúst. Við byrjuðum á því
kl. 9 að skoða markaðinn í Kútaísí. Hann er
í miðri borginni í sérstökum byggingum. Segja
má að þrír aðilar stundi sölustarfsemi á
markaðinum:
a. Ríkisverzlanir 1 Hafa fagt yerð & vörum
b. Samvinnufélög
c. Einstaklingar
Einstaklingarnir selja vörur, sem þeir hafa
framleitt. Á ríkisbúum og samyrkjubúum fá
bændur litla lóðarspildu við íbúðarhús sin.
Þessa bletti mega þeir rækta og nýta fyrir
sjálfa sig. Sagt er að ótrúlega mikil fram-
leiðsla komi þannig frá bændafólkinu sjálfu,
sem það stundar í einskonar aukavinnu.
Það var mjög fróðlegt að koma á markað-
inn. Þar sem einstaklingar buðu fram vörur
(ávexti, osta, smjör, kjöt o. fl.) var verðið
samningsatriði. Það þurfti að prútta eins
og gerist á austurlenzkum mörkuðum.
Okkur var tjáð, að fast verð hjá samvinnu-
félögunum myndi koma í veg fyrir, að ein-
staklingarnir, er seldu vörur sínar á markað-
inum, fengju of hátt verð.
Eftir að við höfðum skoðað markaðinn var
ekið upp á hæðir í borginni, en þar er
skemmtigarður. Var þar borinn fram morgun-
matur úti í skógarrjóðri. Mat- og drykkjar-
föng voru mikil og margbreytileg.
Að loknum morgunverði var ekið í heilsu-
hælisbæinn Tsjaltúbó, sem er um 25 km frá
Kútaisí. Þar eru heilsulindir (Spa). Sovézka
samvinnusambandið rekur þar stórt heilsu-
hæli. Við skoðuðum samvinnuverzlunarhús í
bænum og var það nýtízkulegt; þar var meira
vöruval að sjá en í öðrum samvinnuverzlun-
um, sem við höfðum skoðað. Tsjaltúbó er ekki
aðeins bær heilsulinda, heldur er þar fjöldi
hótela og hvíldarheimila. Fjöldi fólks sækir
heim bæ þennan og eyðir þar sumar- og
vetrarleyfum sinum.
Heilsuhæli sovézka samvinnusambandsins
er í stórhýsi og minnir á stóra höll frá 19.
öld, en er þó byggt fyrir ekki ýkja mörgum
árum.
Við áttum fund með forstjóra, læknum og
hjúkrunarkonum heilsuhælisins, þar sem
skýrt var frá starfseminni. Starfsmenn sam-
vinnuféiaganna fá aðgang að heiísuhæiinú.
Margvíslegar lækningar eru stundaðar á hæl-
inu, fyrst og fremst böð og ljóslækningar. Var
okkur sagt, að vatnið í heilsulindunum væri
mjög ríkt af ýmiskonar efnum, sem gerði það
mjög gott til lækninga.
Þá bauð forstjórinn til hádegisverðar, þótt
aðeins væri liðin klukkustund frá þvi við
borðuðum hinn mikla morgunverð í Kútaísí.
Hófust nú ræðuhöld með viðeigandi skálum.
Að loknum hádegisverði var okkur sýnt
aðalbaðhús bæjarins, en hin ýmsu heilsu-
hæli senda sjúklinga sína þangað. Við fengum
að sjá stóra baðlaug í sérstökum sal hússins.
Var okkur tjáð, að Jósef Stalin hefði skömmu
áður en hann lézt stundað böð í sal þessum.
Þá hefði Nasser verið þar til lækninga á sl.
ári.
Sólin var nú orðin brennandi heit og óþægi-
legt að dvelja utan dyra, nema þá í skugga.
Nú fór að styttast í að við færum á flug-
völlinn í Kútaísí og legðum á stað til Moskvu.
Var ekið áleiðis til flugvallarins, en eftir var
þó að snæða kveðjumáltíð. Kl. um 14.00 var
komið að samvinnuveitingahúsi úti í sveit og
þar beið uppdekkað veizluborð.
Hófst nú máltíð á ný, sú þriðja í röðinni
frá því kl. 10 um morguninn. Ræður voru
fluttar, kveðjur og þakkir fyrir dvölina í
Georgíu. Ég afhenti frá okkur íslendingum
minjagripi sem gjöf til gestgjafa okkar.
Nódarí Kabadze, varaforseti samvinnusam-
bandsins í Georgíu hafði verið með okkur
allan tímann í Georgíu. Honum færðum við
sérstakar þakkir.
Að lokinni máltíð var ekið til flugvallarins.
Hitinn var nú mjög mikill, og við vorum fegin
að komast í þotuna og fá von bráðar svala.
Við lögðum af stað kl. 15.45 og komum til
Moskvu eftir tveggja og y4 tíma flug. Þá var
klukkan þar um 17.00. Við seinkuðum klukk-
unni um einn tíma.
Við ihöfðum góðar endurminningar um dvöl-
ina í hinni fögru Georgíu. Tíminn þar var
alltof stuttur. Það hefði t. d. verið gaman að
koma að Svartahafinu, en slíkt varð að bíða
betri tíma. Gestrisnin í Georgíu var meiri en
orð fá lýst. Pólkið sem við hittum var
skemmtilegt, hafði ákveðnar skoðanir og
sterkan persónuleika. Hann Sergei og hún
Natasja voru framúrskarandi góðir ferða-
félagar og við berum sérstaklega hlýjan hug
til þeirra fyrir samveruna.
Við vorum tvo daga í Moskvu. Þar fór tim-
inn m. a. í viðræður við sovézka samvinnu-
sambandið um viðskipti, og var undirritað
samkomulag um gagnkvæm viðskipti milli
Sambands ísl. samvinnufélaga og Centrosoyus.
íslenzku sendiherrahjónin, dr. Oddur og
frú Liselotte. Guðjónsson, sýndu okkur sér-
staka gestrisni og buðu okkur og ýmsum sov-
ézkum viðskiptavinum til móttöku í sendi-
herrabústaðinn. Sigurður Hafstað sendiráðs-
fulltrúi greiddi og götu okkar á margan hátt.
Við islenzku ferðafélagarnir erum þakklát
fyrir ferðina til Sovétríkjanna, sem var að
mörgu leyti ævintýri líkust. Við metum kynni
okkar við fólkið í Sovétríkjunum, en persónu-
leg kynni greiða bezt fyrir viðskiptum og góð-
um samskiptum þjóða í milli. Sovétríkin eru
þýðingarmikill markaður fyrir íslenzkar af-
urðir. Þau ráða yfir geysistórum markaði, og
það er æskilegt fyrir íslendinga að eiga að-
gang að þessum markaði.
Við þökkum vinum okkar i Centrosoyus
fyrir heimboðið og þá fyrst og fremst A. P.
Sklímov, forseta sambandsins; hann og ég
höfum þekkzt í þrjá áratugi í starfi Alþjóða-
samvinnusambandsins.
Sendinefnd frá Centrosoyus hefur verið
boðið að heimsækja ísland næsta sumar, og
þá munum við reyna að endurgjalda á ís-
lenzka vísu þá gestrisni, sem sendinefndinni
frá Sambandi ísl. samvinnufélaga var sýnd
í Sovétríkjunum sumarið 1969. 4
58