Eimreiðin


Eimreiðin - 01.04.1974, Blaðsíða 22

Eimreiðin - 01.04.1974, Blaðsíða 22
EIMREIÐIN 114 bólgan 77% á þessum fjórum árum; ef þjóðartekjur eru um- reiknaðar eftir þessari verðlagsbreytingu, jafngilti aukning þeirra 151% (þ.e. raunveruleg aukning 42% auk verðlagsaukn- ingar 77%). Þótt samband peningamagns og þjóðartekna sé mjög flókið, sýnir hin svipaða aukning þessara tveggja stærða, bversu mislekizt hefur að beita fjármálastefnu í viðureigninni við verðbólguvandann. Taka verður þó fram, að fjármálastefna ein sér megnar ekki að varna verðbólgu á Islandi. Ef ekki koma til breytingar á félagslegum og stjórnmálalegum þáttum, þ.m.t. gerð kjarasamn- inga, þá myndi sú fjármálastefna, sem duga kynni til að koma i veg fyrir vei'ðbólgu, án vafa leiða til atvinnuleysis, sem ekki yrði við unað. Hins vegar, þegar komizt hefði verið fyrir hinar kerfisbundnu orsakir verðbólgu, myndi fjármálastefna vera mikilvægt tæki til að tryggja stöðugt verðlag án teljandi at- vinnuleysis. — En hvert er hlutverk fjármálastofnana annarra en Seðla- hankans? — Á það var minnst áður, að þær þjóna þörfum atvinnu- lífsins, undir yfirstjórn fjármálayfirvalda. Þar af leiðir, að starfsemi almennra fjármálastofnana er ekki upphafleg orsök verðbólgu, þótt aðgerðir þeirra auki oft verðbólguþrýsting í hagkerfinu. Hins vegar gegnir starfsemi viðskiptabankanna og hinna opinberu lánasjóða miklu hlutverki við dreifingu fjár- magns til fjárfestinga og annarra þarfa. Margt bendir til þess, að þessi dreifing sé verulega óbagkvæm, en ekki yrði erfitt að ráða hér bót á; innleiðsla raunhæfra vaxta myndi fljótlega hafa þær afleiðingar. Nú er almennt viðuikennt, að viðskiptabankarnir og hinir opinberu lánasjóðir eru lykilstofnanir í islenzka hagkerfinu. Hitt er e.t.v. ekki jafnaugljóst, að sjálft verðbólgukerfið hefur dregið úr fjárhagslegu sjálfstæði atvinnufyrirtækja, og hefur því verið orsök samþjöppunar fjármagns í höndum hins opin- bera a kostnað atvinnufyrirtækja einstaklinga og annarra. Fyrir þessu eru tvær meginástæður: (i) fjármálastofnanir einar geta útvegað rekstrarfé og fjármagn til fjárfestinga á neikvæðum raunvöxtum; og (ii) verðlagsákvæði og ofsköttun hafa grafið svo undan fjárhagsstöðu margra íslenzkra fyrirtækja, að þau lurfa neyðzt til að styðjast um of við lánsfjármagn. Á undanförnum árum hafa ekki verið uppi háværar kröfur um gagngerar endurbætur á fjármálastofnunum og starfsemi þeirra. Áslæðurnar eru augljósar. Lántakendur hafa ekki að- gang að öðrum umtalsvei^ðum sjóðum, og hinir neikvæðu raun-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68