Tímarit lögfræðinga


Tímarit lögfræðinga - 01.10.1983, Blaðsíða 12

Tímarit lögfræðinga - 01.10.1983, Blaðsíða 12
Garðar Gíslason: HVAÐ ER RÉTTARRlKI OG HVERJIR ERU KOSTIR ÞESS? 1. Réttarríki er vinsælt hugtak, svo vinsælt, að menn eru farnir að láta það ná yfir nánast allt sem á að vera gott og æskilegt í stjórnskipun og lögum. Þessvegna þarf að staldra við og skoða hvað eiginlega í því felst. Oft er sagt, að réttarríki sé það ástand mála þégar réttarkerfi er lagalega séð í góðu standi, heilbrigðu ásigkomulagi. Sumir nota líkingu við hníf, sem er beittur, vel brýndur. Það er góður hnífur, ástand hnífs- ins er gott, auðvelt að skera með honum. En þá er einnig auðvelt að nota hann til illverka. Á þá samlíkingin við um lögin? Við þurfum að byrja á nokkrum grundvallarhugtökum, og skýra þau, til þess að nálgast viðf angsef nið: ríki, stjórnskipun, þvingunarvald, lög og réttur, réttarkerfi. Segja má að ríki verði til þegar menn á tilteknu landsvæði hafa komið sér saman um aðferð til þess að taka ákvarðanir í málum sem varða samfélagið allt, heildina, og setja niður deilur manna, og ákveðið enn- fremur að gefa slíkum ákvörðunum vald með sérstöku þvingunarvaldi. Þannig séð er ríkið stjórnunarstofnun samfélágs, á svipaðan hátt og venjuleg félög hafa stjórnir og aðalfundi. Ríkið er stofnað þegar á- kveðnar eru grundvallarreglur um stjórn samfélagsins og skipulag, og þessar grundvallarreglur kallast einu nafni stjórnskipun ríkisins. Þær segja til um hverjir fari með æðsta vald í málefnum ríkisins, hvernig þeir öðlist vald sitt, hver sé réttarstaða þeirra, með hverjum hætti ríkis- valdið sé skipulagsbundið, og hverjar hömlur séu settar ríkisvaldinu. Þegar litið er á ríkið sem stjórnarstofnun samfélagsins, þá er spurt hvað sé góð stjórn? Sagt er að vel sé stjórnað, og það sé góð stjórn, sem stjórni með hag samfélagsins og heildarinnar fyrir augum, og þegar menn fá notið grundvallarlífsgæða. Þetta felur í sér, að unnt sé að stjórna illa á tvennan hátt. Harðstjórn er t.d. vond stjórn ,og hún getur komið fram ýmist þegar stjórnendur arðræna í þeim skilningi, að stjórnendur mata eigin krók án tillits til annarra, eða sem öfgakennt 66
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68

x

Tímarit lögfræðinga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit lögfræðinga
https://timarit.is/publication/586

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.