Birtingur - 01.01.1968, Blaðsíða 37

fleiri beinast að atómskáldunum. Lærisveinar
atómskáldanna (eða ef menn vilja það heldur:
þeir sem bættust í hóp atómskálda) hafa ekki
þurft við neinn teljandi andróður að kljást,
sumir þeirra jafnvel fengið fljótt nokkra við-
urkenningu. En hlutur atómskáldanna upp-
haflegu hefur verið með öðrum hætti. Hannes
Sigfússon og fleiri gáfu út bækur sínar sjálfir
og dreifðu þeim til áskrifenda, vegna þess að
útgefendur brugðust (helzt hafði verið treyst
á Iíristin E. Andrésson). Bækur þessar voru
að sjálfsögðu ekki auglýstar og munu fæstar
Vera til nema í örfáum bókasöfnum utan
Keykjavíkur. Það stóð hinsvegar ekki á
skömmum, narti og hnútum í garð nýju skáld-
anna. Og brátt hafði almenningur á takteinum
oýtt orð sem það gat notað um skáldin sem
áttu að vera með alskegg og hár niður á herð-
ar: atómskáld. Orðið var tekið úr bók eftir
Laxness, Atómstöðinni, en þar segir höfundur
frá nokkrum afkáralegum skáldum sem hann
gefur heitið atómskáld. Orðið fékk smám sam-
3h sömu merklngu og leirskáld og þó aðra
hierkingu jaínframt, því að atómskáldin voru
verri en ieirskáld, þau voru þjóðhættuleg,
höfðu gcrt tilræði við íslenzka tungu og menn-
ingu. Engum þykir taka því að amast við því
á nokkurn hátt, hvað þá skrifa skammargrein-
ar í blöðin, þótt leirskáld birti eftir sig kvæði
1 blöðum eða tímaritum. En atómskáldin þóttu
svo hættuleg að síðan þau komu fram hefur
grein eftir grein verið skrifuð í blöð og tíma-
rit og prestar jafnvel lagt sitt lið í helgidóm-
inum til að vara þjóðina við þessum ófögnuði.
Það var því tæpast við því að búast að þau
næðu til almennings? Þjóðin smitaðist öll af
andróðrinum gegn þeim. Atómskáldin í bók
Laxness þjónuðu ákveðnu hlutverki í sög-
unni, en voru ekki frá höfundarins hendi
nein spegilmynd af þeim ungu skáldum sem
voru að kveðja sér hljóðs meðal þjóðarinnar.
Engu að síður hélt almenningur að þarna
væru tengsl á milli. Halldór leiðrétti þenn-
an misskilning löngu síðar, en sú leiðrétting
kom vitanlega helzt til seint. Þeir sem betur
vissu en almenningur eða höfðu að minnsta
kosti betri skilyrði til að kynna sér hvað um
var að vera, gerðust ekki málsvarar þeirra
skálda sem voru að reyna að endurnýja ís-
lenzka ljóðagerð, heldur dekruðu við stirðn-
aða hefð.
Vonlaust er að nokkur skilningur geti orðið
á skáldskap, ef menn nálgast hann með því
hugarfari að alls ekki geti verið um skáld-
skap að ræða, en þannig hefur margur maður-
inn einmitt nálgazt svo nefnd atómljóð. Það
hefur verið kennt á fslandi að stuðlar og höf-
uðstafir (flestir vilja jú hafa rím líka) ákvarði
hvað sé ljóð á íslenzku. Með nýju ljóðlistinni
er þetta orðið að lokleysu (hefði fyrr mátt
®IRTINGUR
35