Ritmennt - 01.01.2002, Síða 80

Ritmennt - 01.01.2002, Síða 80
ARNI BERGMANN RITMENNT Illtcaiejiii 3anyMajicn y cBoero paGo'iero crojia. .Ile- pefl iinm Gjiokhotm, iiojnibie 3anHceii, naGpocwn njiaiia, nicrbiii jiiict GyMant, na kotopom eiue ne DbrBeneno aajue ii 3arjiaane. Ka« iia'iaTb Kimry n dto Dto GyaeT 3a iipoii3Beaeniie? H bot oii na'iaji niicarb: I^.B. Iloncnoll 201) „Skald s daljokogo fjorda", upphaf kafla úr minningum rithöfundarins Polevojs. Halldór Laxness kemur inn í sovéskan bókaheim í senn sem pólitískur samherji og rómantísk fígúra: „Skáld úr fjarlægum firði." höfundurinn Boris Polevoj og fyrsti þýðandi verka Halldórs á rússnesku, Nína Krymova, taka það öll skýrt fram í formálum og eftir- málum að Atómstöðinni og Sjálfstæðu fólki árið 1954 að Halldór eigi það beinlínis inni hjá sovétmönnum að þeir gefi út verk hans. Öll vitna þau í fræg inngangsorð Halldórs að Gerska ævintýrinu. En þar segir hann á þá leið, að ef hann eftir Rússlandsdvöl skrifi hrikalega lýsingu á eymd og kúgun í Sovét- ríkjunum og eigin vonbrigðum með komm- únismann, þá verði sú bók þýdd á ótal þjóð- tungur og muni hún færa honum auð og frægð og greiða fyrir útgáfu skáldsagna hans um allan heim. En nú ætli hann að skrifa bók sem lýsi samúð með hinni sovésku þjóðfélagstilraun og muni hún síst verða sér til framdráttar. Meðmælendur Halldórs láta að því liggja bæði á fyrsta útgáfuári hans í Moskvu og oft síðar, að þessi íslenski höf- undur hafi ýmsu fórnað fyrir Sovétvináttu sína og það beri að meta að verðleikum. „Hans hjarta, hans heiðarlega hjarta slær með oss" - eins þótt hann hafi nú fengið Nóbelsverðlaun, segir Boris Polevoj síðar.10 í annan stað er vitnað til þess að Halldór sé nú þegar í góðum félagsskap í heimsbók- menntunum, hann sé náinn andlegur ætt- ingi Martins Andersens Nexö (en Nína Krymova var einmitt helsti þýðandi Nexö á rússnesku) og Nexö hafi sjálfur látið í ljós hrifningu af hinum íslenska byltingarsinna í bókmenntum. Með fylgir að Halldór hafi snúið baki við skaðlegum borgaralegum við- horfum til bókmennta og lista. Polevoj segir í formála sínum að Sjálfstæðu fóllci sem ber fyrirsögnina „Vinur okkar Halldór Laxness": Braut rithöfundarins var hvorki bein né greið ... Hann var um skeið haldinn expressjónisma, súr- realisma og fleiri formalískum tísku-„ismum" ... en heilbrigð skynsemi sonar verkamanns, sem frá bernsku þekkti stritið á bóndabæjunum, hjálpaði honum til að losa sig smám sainan við aðflutt fánýti og beindi honum á braut raunsæis, inn á þá ágætu og einu réttu braut sem gengið hafði á undan honum hinn mikli rithöfundur Norðurlanda nútímans, Martin Andersen Nexö.11 10 Boris Polevoj. Vstretsji na perekrjostkakh. Moskva 1962, bls. 225. 11 Boris Polevoj: Nash drúg Halldor Laxness. Formáli að Samostojatelnyje ljúdi. Moskva 1954, bls. 6. 76
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198
Síða 199
Síða 200

x

Ritmennt

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ritmennt
https://timarit.is/publication/859

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.