Læknablaðið

Árgangur

Læknablaðið - 15.10.1995, Blaðsíða 37

Læknablaðið - 15.10.1995, Blaðsíða 37
LÆKNABLAÐIÐ 1995; 81 729 í 59% tilvika. Þrjátíu og einn stofn var sendur til Streptococcal Reference Laboratory, Cent- ral Public Health Laboratory í Lundúnum, til greiningar á M-prótínum. Allir stofnar sem sendir voru til Bretlands til ákvörðunar á M- prótínum, höfðu hliðstæð T-prótín (Mx=Tx; My=Ty og svo framvegis) nema einn. Breyt- ingar á fjölda ræktana milli ára, virðast tengjast sveiflum á algengi einstakra stofngerða. Inngangur Þegar í frumbernsku bakteríufræðinnar, í lok síðustu aldar, varð ljóst að keðjukokkar (Streptococcus sp.) væru meðal algengustu og alvarlegustu orsaka bakteríusýkinga, einkum tegundin Streptococcus pyogenes (Lancefield group A). Aukin þekking á bakteríu- og far- aldsfræði hennar hafði fljótt umtalsverð áhrif á lækningar, ekki síst skurðlækningar og fæðing- arfræði. Sýkingar af hennar völdum voru þó áfram mikið vandamál, meðal annars vegna bólfestu á sjúkrastofnunum. Með tilkomu súlfalyfja um 1935 og penisillíns í lok síðari heimsstyrjaldarinnar varð þó bylting þar á. Fram yfir miðjan níunda áratuginn fór sýking- um af völdum S. pyogenes fækkandi á Vestur- löndum, dánartíðni lækkaði og alvarlegum fylgikvillum svo sem gigtsótt (febris rheuma- tica) og gauklabólgu (glomerulonephritis) fækkaði einnig. S. pyogenes var þó áfram ein algengasta og útbreiddasta meinvaldandi bakterían í mönnum (1). Um og eftir 1987 varð meira vart við alvarlegar sýkingar af völdum S. pyogenes bæði í Evrópu og Bandaríkjunum og tíðni síðbúinna fylgikvilla jókst einnig (2). Ým- islegt, svo sem fjölgun jákvæðra ræktana á sýklafræðideild Landspítalans, bendir til þess að tíðni slfkra sýkinga hafi einnig aukist á Is- landi (3). Vitað er um tengsl ýmissa efna á yfirborði bakteríunnar við meinvirkni hennar og varnir líkamans gegn henni (2,4). Svokölluð M-pró- tín leika þar stórt hlutverk og þekktar eru fleiri en 80 gerðir (serotypes) þeirra. Greining M- prótína er tæknilega erfið og flókin og tekst ekki alltaf, vegna þess að stofnarnir hafa engin eða óþekkt M-prótín. Ýmsa þá stofna sem ekki er unnt að greina í M-prótín gerðir er hægt að flokka með mótefnum gegn yfirborðsprótín- um, svo sem R- og T-prótínum. Ekki er vitað um bein tengsl T-prótína við meinvirkni. Greining í T-prótíngerðir er tiltölulega einföld og góð fylgni er milli einstakra M- og T- pró- tíngerða (5) og því hefur aðferðin verið mikið notuð við athuganir á faraldsfræði S. pyogenes. Markmið rannsóknarinnar var að kanna fjölda S. pyogenes greininga árin 1986-1993, greina stofna sem ræktuðust á afmörkuðum tímabil- um í T-prótíngerðir auk þess að kanna sam- svörun milli T- og M-prótíngerða. Rannsóknin var að nokkru unnin sem hluti af fjórða árs verkefni við læknadeild Háskóla íslands (6,7). Efniviður og aðferðir Fjöldi sýna sem S. pyogenes ræktaðist úr var kannaður með því að telja greiningar í rann- sóknarbókum sýklafræðideildar Landspítal- ans, sem framkvæmdar voru frá 1. janúar 1986 til 31. desember 1993. Kannað var hversu oft þessi baktería ræktaðist úr hverri sýnistegund, öðrum en liðvökva-, mænuvökva-, saur- og þvagsýnum, þar sem S. pyogenes ræktast sjald- an úr slíkum sýnum. Greiningar voru fram- kvæmdar með sama hætti allt tímabilið. At- hugað var hvort stofnar, sem ollu 8-blóðkorn- arofi (B-hemolysis) á hestablóðsagar væru næmir fyrir bacitracini og var Streptex-próf (Wellcome) notað til staðfestingar. Flestir S. pyogenes stofn- ar sem greindust á sýklafræðideild Landspítalans frá og með 1989 voru frystir í broði (með 20% glyceroli) og geymdir við -20°C. Eftirfarandi stofnar voru stofngreindir með T-mótefnum: Hluti stofna (valdir af handa- hófi) sem ræktuðust úr hálsstrokum frá 19. des- ember 1988 til 11. apríl 1989, alls 212, en einnig voru greindir í T-prótínflokka 165 stofnar frá árinu 1991,99 stofnar frá 1992 og 120 stofnar frá 1993. Nálægt helmingur stofna sem greindust í febrúar og allir S. pyogenes sem ræktuðust í ágúst þessi ár voru stofngreindir. Þessir mán- uðir voru valdir með tilliti til þess að tíðni jákvæðra ræktana var hæst í febrúar en lægst í ágúst. Auk þess voru allir stofnar sem til voru og ræktuðust úr blóði á árunum 1989-1993, stofngreindir. Stofnunum var sáð í Todd- Hewitt broð með 0,6% trypsíni og þeir hafðir í hitaskáp við 33°C í 16-24 klukkustundir. Með því að rækta S. pyogenes í trypsíni má breyta yfirborði bakteríanna þannig að mótefnin komist betur að T-prótínunum. Kekkjunar- próf voru gerð eftir forskrift Efstratious (8). Notuð voru T-prótínmótefni frá Institute of Sera and Vaccines, Chemapol í Prag. Við kekkjunarprófin var notuð 21 gerð mótefna. Valin voru mótefni gegn þeim T-prótíngerðum sem algengust voru í nágrannalöndunum. Mót-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Læknablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Læknablaðið
https://timarit.is/publication/986

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.