Læknablaðið

Árgangur

Læknablaðið - 15.10.1995, Blaðsíða 17

Læknablaðið - 15.10.1995, Blaðsíða 17
LÆKNABLAÐIÐ 1995; 81 711 skuli varið sem þær hafa fengið úthlutað. Með þessu orðalagi mætti lýsa fyrrgreindu skækla- togi heilbrigðisstarfsmanna og stjórnvalda þannig að starfsmennirnir vilji fækka mfkró- ákvörðunum er leggja ábyrgðina á herðar þeirra sem einstaklinga; stjórnvöld bandi hins vegar ábyrgðinni jafnharðan frá sér með því að sníða makróákvörðunum sínum sem almenna- stan stakk, beita til að mynda flötum niður- skurði og láta fólkinu á vettvangi eftir að hrinda honum í framkvæmd. Rétt er að taka fram, áður en lengra er hald- ið, að makróákvörðun um opinbera forgangs- röðun þyrfti ekki endilega að felast í reglum um útdeilingu til allra þeirra sem nú eiga rétt á ríkisrekinni heilbrigðisþjónustu; hún gæti einnig kveðið á um að einhverjum hópum, stórum eða smáum, yrði algjörlega ýtt út af þjónustusviðinu. Á slíka aðferð er komin tölu- verð reynsla í Bandarfkjunum þar sem aðeins tveir hópar fólks hafa átt rétt á opinberri að- stoð við greiðslu sjúkrakostnaðar; þeir sem eru 65 ára og eldri (Medicare) eða undir ákveðnum lágmarkstekjumörkum (Medicaid). Treyst er á að aðrir séu tryggðir af atvinnu- rekanda sínum eða kaupi sér sjúkratryggingar sjálfir. Þetta kerfi hefur sætt vaxandi andstöðu á síðustu árum, þó ekki væri nema vegna þess að það hefur skilið um 15% Bandaríkjamanna (37 milljónir) eftir úti á gaddinum, ótryggða. Er þar meðal annars um að ræða stóran hóp fólks sem er yfir lágmarkstekjumörkum fyrir Medicaid en samt undir fátækramörkum alrík- isstjórnarinnar og hefur ekki ráð á að tryggja sig sjálft. Fyrrnefndu mörkin eru raunar mjög lág. Einstæð tveggja barna móðir með 467 doll- ara tekjur á mánuði fellur til dæmis utan þeirra þó að hún teljist undir almennu fátækramörk- unum þar til tekjur hennar hafa náð 928 dollur- um á mánuði (18). Ný heilbrigðisstefna for- setahjónanna bandarísku átti að brúa þetta bil en hana dagaði uppi í þingi sem kunnugt er. Segja má að Oregon-áætlunin, sem greint verður frá í kaflanum Forgangskvarðarnir, sé önnur tilraun til að berja í bresti sama kerfis, kerfis er skilur með svo harðhnjóskulegum hætti milli verðugra og óverðugra fátæklinga. Vissulega má deila um kosti og galla hinnar bandarísku aðferðar. Hún á sér ýmsar máls- bætur, að minnsta kosti eftir að verstu agn- úarnir hafa verið sorfnir af henni. Hitt er jafn- ljóst að ekki er pólitískur vilji fyrir því á ís- landi, eða í nágrannaríkjum okkar sem búa við ríkisrekið heilbrigðiskerfi, að taka hana eða aðra útilokunaraðferð upp að sinni. Meirihlut- inn virðist vilja að allir eigi lögformlegan að- gang að opinberri heilbrigðisþjónustu; spurn- ingin er aðeins ;' hvaða röð. Ég hlýt enn og aftur að taka undir það sjón- armið að slík röð þurfi að eiga sér stoð í makró- ákvörðunum, opinberri stefnumótun. Þar er ekki aðeins sálarheill einstaklinga í húfi, sem kikna undan því að fjárhagsleg ábyrgð á lífi og limum skjólstæðinga þeirra bætist ofan á hina faglegu, heldur ætti eldri reynsla af míkró- ákvörðunum í heilbrigðiskerfinu þegar að vera orðin okkur víti til varnaðar. Nægir þar að minna á glundroðann er skapaðist á sjöunda áratugnum í Bandaríkjunum eftir að fyrstu gervinýrun komu til sögunnar og áður en alrík- isstjórnin ákvað að taka kostnaðinn af rekstri þeirra á sínar herðar (1972). Einstök sjúkrahús komu sér þá niður á reglur um forgangsröðun sem á endanum reyndust jafnmargar og ólíkar og sjúkrahúsin. Það gat skipt máli í hvaða borgarhverfi nýrnasjúklingurinn átti heima, hvort nefndin sem ákvað forgangsröðina á hverjum stað var skipuð lærðum eða leikum og hvaða lausnarorð henni hafði flogið í hug: happdrætti, tímaröð umsókna, félagslegt fram- lag umsækjenda, ellegar eitthvað enn annað. Frægt er að á ákveðinni sjúkrastofnun í Seattle taldist umsækjendum helst til tekna að vera skátaforingjar eða Rauða kross starfsmenn (19). Vart eru nema skóbótaskipti á þessari óreiðu og því ástandi sem nú ríkir í Bretlandi en þar er þegjandi samkomulag í gildi á flestum sjúkrastofnunum er meinar sjúklingum eldri en 65 ára um aðgang að gervinýrum. í Banda- ríkjunum eru um 30% þeirra sem gagn hafa af slíkum búnaði yfir þessum aldursmörkum (20). Hvergi er þó hægt að ganga að neinum rök- stuðningi vísum fyrir slíku þegjandi samkomu- lagi né finna skriflega staðfestingu þess, og raunar brjóta um 20% breskra sjúkrastofnana það þegar svo ber undir (21). Læknum sem uppálagt er að fylgja þessari eða hinni óskráðu reglunni, án þess að geta sýnt sjúklingum hana svarta á hvítu, verður svo oft svarafátt þegar skjólstæðingarnir krefja þá réttlætingar á höfn- un meðferðar. Þrautalending sumra getur jafn- vel orðið að grípa til lyga um líklegan árangur; gera minna úr honum en ástæða væri til (22). Hér stendur einmitt hnífurinn í kúnni: Míkróákvarðanirnar skapa ókyrrð og öryggis-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Læknablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Læknablaðið
https://timarit.is/publication/986

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.