Sveitarstjórnarmál - 01.10.1997, Blaðsíða 35

FÉLAGSMÁL
Trúnaðarskylda: Einn fyrsti úr-
skurður nefndarinnar snerist um
trúnaðarskyldu félagsmálanefndar.
Umsækjandi um fjárhagsaðstoð
kvartaði undan því að félagsmála-
nefnd hefði sent bókanir sínar til
hreppsnefndar, þar með taldar per-
sónulegar upplýsingar um kæranda.
Niðurstaða úrskurðarnefndarinnar
var á þá leið að félagsmálanefndinni
bæri að varðveita málsgögn er varða
persónulega hagi einstaklinga með
tryggilegum hætti og hafi nefndin
því í umræddu máli ekki gætt
ákvæða 62. gr. þegar hún sendi
fundargerðir sínar til hreppsnefndar.
Þannig var það álit úrskurðamefnd-
arinnar að upplýsingar um einka-
hagi manna, sem eru í varðveislu fé-
lagsmálanefndar, skuli ekki fara fyr-
ir hreppsnefnd. Hér er rétt að minna
á að þegar félagsmálanefnd tekur
t.d. ákvörðun um fjárhagsaðstoð
gerir hún það í samræmi við reglur
um fjárhagsaðstoð sem sveitarstjóm
hefur samþykkt. Félagsmálanefndin
fer með framkvæmd félagsþjónust-
unnar og ber henni að meta þörf á
fjárhagsaðstoð og afgreiða hana í
samræmi við þessar reglur. Félags-
málanefndimar þurfa því að halda
sérstaka trúnaðarbók sem geymir
upplýsingar um einkahagi manna.
Fjárhagsaðstoð til sambúðar-
fólks: Maður sem var í sambúð
kærði synjun fjárhagsaðstoðar.
Manninum var synjað um aðstoð
með þeim rökum að tekjur sambýl-
iskonu hans væm ofan við viðmið-
unarmörk reglna sveitarfélagsins
um fjárhagsaðstoð. Niðurstaða úr-
skurðamefndarinnar var á þá leið að
sambúðarfólk væri ekki framfærslu-
skylt gagnvart hvort öðru og því
bæri að meðhöndla umsókn manns-
ins um fjárhagsaðstoð án tillits til
tekna sambúðaraðila. Þessi niður-
staða leiddi hins vegar til þess að
gerð var breyting á 19. gr. laga um
félagsþjónustu sveitarfélaga þar sem
kveðið var á um að karl og kona í
sambúð eigi sama rétt til fjárhagsað-
stoðar og hjón, enda hafi sambúðin
varað í a.m.k. eitt ár.
Greiðsla fjárhagsaðstoðar aftur í
tímann: Urskurðarnefndin hefur
fengið nokkur erindi er varða rétt til
greiðslu fjárhagsaðstoðar aftur í
tímann. Nefndin hefur komist að
þeirri niðurstöðu að sveitarfélagi
beri að greiða umsækjanda fjárhags-
aðstoð aftur í tímann, þ.e.a.s. frá
þeim tíma að réttur til aðstoðar varð
til, sbr. lög um félagsþjónustu og
reglur sveitarfélagsins um fjárhags-
aðstoð. Sveitarfélög geta ekki, sbr.
úrskurð nefndarinnar, sett sér reglur
um það hversu langt aftur í tímann
beri að greiða fjárhagsaðstoð. Er því
nauðsynlegt að löggjafinn setji
tímamörk um greiðslu fjárhagsað-
stoðar aftur í tímann.
Fjárhagsaðstoð vegna meðlags-
greiðslna: Forsjárlausum föður var
synjað um fjárhagsaðstoð með þeim
rökum að tekjur hans væru ofan við
viðmiðunarmörk reglna sveitarfé-
lagsins um fjárhagsaðstoð. I reglum
sveitarfélagsins var ekki sérstök
heimild til að greiða aukna aðstoð
vegna framfærsluskyldu forsjár-
lausra foreldra. Kærandinn hafði,
þar til hann sótti um fjárhagsaðstoð,
staðið í skilum með meðlagsgreiðsl-
ur vegna bama sinna, en ekki hafði
verið tekið tillit til þess kostnaðar
við útreikning á fjárþörf. Niðurstaða
úrskurðamefndarinnar var á þá leið
að félagsmálanefndinni bæri að taka
tillit til þess kostnaðar sem með-
lagsgreiðsluskylt foreldri hefur við
greiðslu meðlags á sama hátt og tek-
ið er tillit til þess kostnaðar sem af
því leiðir að hafa bam á framfæri.
Heildarútgjöld sveitarfélaganna
til félagsþjónustu
Þegar borin eru saman gjöld
sveitarfélaganna til hinna ýmsu
málaflokka innan félagsþjónustunn-
ar kemur í ljós að höfuðborgarsvæð-
ið leggur hlutfallslega mest til fé-
lagshjálpar, en langminnst leggja
sveitarfélög með færri en 400 íbúa.
Á hitt ber einnig að líta að útgjöld
minnstu sveitarfélaganna hafa
hækkað hlutfallslega mest í krónum
á íbúa á undanfömum árum.
Lokaorð
Hér hefur verið leitast við að gefa
lesandanum ítarlegt yfirlit um fram-
kvæmd félagsþjónustu sveitarfé-
laga. I upphafi var lítillega greint frá
framfærslumálum fyrri alda. Var
það m.a. gert í þeim tilgangi að
minna á að þessi málaflokkur hefur
alla tíð verið í verkahring sveitarfé-
laganna og að framfærslumálin vom
ein helsta ástæða hreppamyndunar á
sínum tíma.
Þróun félagsþjónustu sveitarfé-
laga hefur, þrátt fyrir forna hefð,
verið hröð á undanförnum árum,
ekki síst þegar haft er í huga að
fyrstu lög um félagsþjónustu sveit-
arfélaga vom sett fyrir rúmum fimm
árum. Stærstu sveitarfélögin hafa
um langt skeið veitt skipulagða fé-
lagsþjónustu og hófust þau handa án
þess að um lagaskyldu væri að
ræða, en þau minni hafa ekki verið í
stakk búin til að takast á við mörg
þeirra verkefna sem þeim ber að
sinna lögum samkvæmt. Nú hafa
5. tafla. Rekstrargjöld alls í krónum á íbúa 1992-1995
Höfuö- Önnur sveitarfélög meö
f milljónum króna Allt landiö borgarsvæöi 400 íbúa 399 íbúa
1992 6.694 9.197 3.735 1.181
1993 8.585 12.155 4.107 1.469
1994 9.808 13.660 4.781 2.041
1995 11.491 16.061 5.323 2.360
Sveitarsjóöareikningar 1992-1995
225