Fréttablaðið - 04.05.2013, Blaðsíða 26

4. maí 2013 LAUGARDAGUR| HELGIN | 26
Nálgun Rúnars og Stefáns
Halls er óvenjuleg að því leyti
að það sem þeir reyndu fyrst og
fremst að gera sér grein fyrir var
hvað vakti fyrir rannsóknarmönn-
um málsins. „Þegar við fórum að
vinna þessa systematísku rann-
sóknarvinnu breyttust allar mínar
hugmyndir um þetta verk. Ég
hafði hugsað mér eitthvert fang-
elsisdrama, sálfræðilegar afleið-
ingar einangrunar og svona en
við lesturinn fór ég að fá miklu
meiri áhuga á rannsóknaraðilun-
um. Hver var þeirra ásetningur og
hvað knúði þá áfram? Og hvernig
gat þetta eiginlega gerst? Dómur-
inn er alfarið byggður á játningum
sem margoft voru dregnar til baka
og breyttust endalaust. Það liggur
ekki einu sinni fyrir að morð hafi
verið framin. Það eru engin lífsýni,
engin tengsl, engin mótív, þetta er
allt eins og samsærisplott í bíó-
mynd. Eða mörgum bíómyndum,
réttara sagt, það eru svo margar
útgáfur af því sem á að hafa gerst.
Okkar tök á þessu máli má eigin-
lega súmmera upp í spurningunni:
Hvað gerist þegar lögreglumenn
ætla að gerast skáld?“
Hefðu getað verið Jón og Gunna
Rúnar segist ekki vera að fella
neinn dóm um sekt eða sakleysi
í verkinu, en það sé þó augljóst
að málsatvik geti alls ekki hafa
verið þau sem greint er frá í dómn-
um. „Þetta er enn óleyst gáta, eitt
stærsta sakamál Íslandssögunnar
sem í voru felldir þyngstu dómar á
lýðveldistímanum. Það er það sem
gerir þetta svo spennandi að kafa
í.“
Ein leikkonan er dóttir eins hinna
grunuðu í málinu, er það ekkert
skrítin staða? „Alls ekki. Það sýnir
bara hvað þetta mál snerti marga
í þjóðfélaginu, það var alls konar
fólk sem dróst inn í þetta. En það
er rétt að undirstrika það að þetta
verk er skáldskapur. Allir karl-
kyns sakborningarnir heita Jón og
stúlkan heitir Guðrún til að draga
fram þá staðreynd að það hefðu
hvaða Jón og Gunna í samfélaginu
getað lent í þessu. Við erum ekkert
að reyna að elta veruleikann beint,
enda er hann mjög loðinn í þessu
máli, en þó er nánast allt sem fólk
tekur sér í munn tekið beint upp úr
skýrslum og staðreyndum er haldið
til haga. Engu að síður er þetta leik-
hús sem lýtur sínum eigin lögmál-
um og þetta eru allt leikpersónur.“
Að deyja úr sviðsskrekk
Rúnar ber öll einkenni heltekins
manns, hann er nánast óstöðvandi
í útskýringum og bollaleggingum
um þennan tíma, þetta mál og tíðar-
andann. Enda kemur í ljós að fyrsta
sagan sem hann skrifaði um málið
er jafngömul því. „Ég var í mennta-
skóla þegar þetta gerðist og í einum
íslenskutímanum fengum við það
verkefni að skrifa ritgerð sem héti
Mannshvarf í Keflavík. Ég gekk þá
með skáld í maganum og skrifaði
ægilega smarta smásögu sem gekk
út á það að maðurinn hefði bara
forðað sér af skerinu og sæti í vel-
lystingum einhvers staðar í Suður-
Ameríku.“
Gekkst með skáld í maganum
þá? Er það horfið? „Það varð nú
bara einhvers konar leikskáld á
endanum. Leiklistin varð ofan á
og strax eftir menntaskóla kom ég
mér til Kaupmannahafnar og fór
fljótlega að starfa með framsækn-
um leikhópum þeirra ára þar. Ætl-
aði reyndar fyrst að verða leikari
en komst svo að því að þótt mér
fyndist æfingaferlið og líkamlega
þjálfunin skemmtileg þá fékk ég
ekkert út úr því að standa á sviði.
Er of mikill perfeksjónisti og var
alltaf að rífa mig niður, fannst ég
ómögulegur og var að deyja úr
sviðsskrekk. Þannig að smátt og
smátt þróaðist ég yfir í leikstjórn
og kennslu sem ég hef unnið við
meira og minna allar götur síðan.
Ég vann auðvitað eitthvað annað
meðfram leiklistinni lengi framan
af, fór á sjóinn á meðan ég nennti
því, kenndi í grunn- og framhalds-
skólum og fleira en tengslin við
leikhúsið rofnuðu aldrei, það var
alltaf númer eitt.“
Eftir að hafa verið það sem hann
sjálfur kallar „farandleikstjóri“
árum saman tók Rúnar sig upp árið
sem hann varð fertugur og hélt til
Englands í mastersnám í leikstjórn
og leiklistarfræðum. „Ætlaði fyrst
bara að taka masterinn en hélt svo
áfram og tók M.Phil./Ph.D. – eins
og Sigmundur Davíð fór í – sem er
svona lengri leiðin að doktorsnám-
inu. Nokkrum árum áður en ég fór
hafði ég ásamt öðrum stofnað leik-
hópinn Lab-Loka sem átti eiginlega
aðallega að vera nokkurs konar
endurmenntunarhópur fyrir leik-
ara með áherslu á líkamlegu tján-
inguna, en við vorum svo beðin að
setja upp sýningar hér og þar og
þetta vatt smám saman upp á sig.
Lab-Loki lifði áfram góðu lífi þessi
fimm ár sem ég var í Englandi og
við settum upp ýmsar sýningar þar,
oftast í samvinnu við háskólaleik-
hópa.“
Aftur á þrítugsaldurinn
Ástæðan fyrir því að Rúnar sneri
heim frá Englandi var að honum
var boðin staða við nýstofnaða
leiklistardeild LHÍ og varð í kjöl-
farið fyrsti prófessorinn í leiktúlk-
un við nýstofnaða leiklistardeild
LHÍ. Því starfi gegndi hann í fimm
ár en hefur síðan „verið að harka
þetta frílans á gamals aldri“ eins
og hann orðar það sjálfur.
Hann er reyndar eiginlega aftur
kominn í stöðu manns á þrítugs-
aldri bæði í starfinu og einkalíf-
inu því hann á líka þrjú börn undir
þriggja ára aldri með sambýliskonu
sinni, Birnu Hafstein leikkonu.
„Já, það er svo hentugt að láta líða
svona langt á milli barna, þá eru
þau eldri komin á barnapíualdur,“
segir hann glottandi. „Reyndar
eru börnin mín sex í allt, sú elsta
tuttugu og níu ára og þær yngstu
tvíburar á öðru ári. Þar á milli eru
tuttugu og eins árs dóttir, nítján ára
sonur og þriggja ára sonur. En ég á
engin barnabörn enn þá.“
Fjölskyldan býr í Sundunum, á
æskuheimili Rúnars sem faðir hans
byggði og foreldrar hans fluttu
inn í nokkrum mánuðum áður en
hann fæddist. Birna hefur tekið
þátt í öllum sýningum Lab-Loka
síðan þau Rúnar kynntust og hann
segir verkaskiptinguna sem þau
hafa komið sér upp henta sér mjög
vel. „Við rekum þetta saman. Hún
er meiri framkvæmdastjóri en ég
og fjármálakona, sem er ákaflega
hentugt. Við erum alveg ágætis
teymi.“
FRÉTTABLAÐIÐ/VILHELM
Höfundar: Rúnar Guðbrandsson, Sjón, Stefán Hallur
Stefánsson og leikhópurinn.
Leikstjórn: Rúnar Guðbrandsson.
Leikmynd og búningar: Eva Signý Berger.
Tónlist og hljóðhönnun: Guðni Franzson.
Leikarar: Arnar Jónsson, Árni Pétur Guðjónsson,
Birna Hafstein, Friðrik Friðriksson, Stefán
Hallur Stefánsson, Magnús Jónsson, Hilmir
Jensson, Svandís Dóra Einarsdóttir,
Þorsteinn Backman.
Hvörf er samstarfsverkefni Lab Loka og Þjóðleikhússins
AÐSTANDENDUR HVARFA