Fréttablaðið - 04.05.2013, Blaðsíða 24

4. maí 2013 LAUGARDAGUR| HELGIN | 24
Gamla dómshúsið við Lindargötu hefur geng-ið í endurnýjun lífdaga. Það var á sínum mekt-ardögum vettvangur stærsta dómsmorðs
sem framið hefur verið í Íslands-
sögunni en nú er það æfingasvæði
leikhópsins Lab-Loka sem endur-
gerir söguna af Guðmundar- og
Geirfinnsmálinu á sinn hátt undir
leikstjórn Rúnars Guðbrandssonar,
sem gengið hefur með söguna og
útfærslu hennar í nítján ár. Málið
hafði reyndar verið honum hug-
leikið alveg frá því að atburðirn-
ir gerðust en það var ekki fyrr en
hann kynntist Sævari Ciesielski, þá
nýsloppnum úr fangelsi, að hann
varð sannfærður um að hann yrði
að gera leikrit upp úr málsatvikum.
„Árið 1994 setti ég upp Og þeir
settu handjárn á blómin eftir Arra-
bal hjá Leiksmiðju Reykjavík-
ur. Verkið er fangelsisdrama og á
æfingatímanum rakst ég á Sævar
og spurði hvort hann vildi koma og
deila reynslu sinni af einangrunar-
vist með leikhópnum. Hann tók vel
í það, mætti og fór á þvílíkt flug.
Það var bara eins og hann væri sér-
fræðingur í Arrabal, hann var svo
fljótur að setja sig inn í allt og sagði
okkur frá svo mörgu sem hann
hafði lent í. Þá kviknaði þessi hug-
mynd að leikverki. Ég tók upp nokk-
ur myndbönd af Sævari og mótaði
hugmyndina í grófum dráttum en
svo fór þetta bara í pækil. Ég bjó í
fimm ár í Bretlandi og var að vinna
að allt öðrum hlutum, en þetta mál
var alltaf aftast í höfðinu, enda
hefur það náttúrulega fylgt manni
alla tíð. Þessir krakkar sem voru
sakborningar voru því sem næst
jafnaldrar mínir og ég kannaðist
við þau úr bænum. Maður upplifði
þetta svo sterkt á sínum tíma þótt
maður vissi þá ekkert hvað sneri
upp eða niður í málinu. Ég bara gat
ekki losnað við þetta úr huganum.“
Þúsundir blaðsíðna
Rúnar bjó erlendis á meðan dóms-
málið sjálft stóð yfir og kynntist
þar meðal annars Guðjóni Skarp-
héðinssyni, einum sakborninga.
Þegar hann kom heim fór hann að
vinna á Landsbókasafninu, lagðist
í lestur á dómskjölum og áhuginn
blossaði upp aftur. Fyrir tveim-
ur árum fór hann fyrir alvöru að
vinna að gerð leikverksins Hvörf
og í fyrrasumar lagði hann ásamt
Stefáni Halli Stefánssyni leikara
undir sig herbergi dómara í gamla
dómshúsinu, sem nú er yfirfullt
af gögnum um málið og veggirnir
þaktir tímalínum og útfærslum á
málsatvikum og hinum ýmsu sam-
særiskenningum. „Við byrjuðum
á því að lesa allar skýrslurnar og
málskjölin, tuttugu og sex bækur,
síðan kemur dómurinn upp á 627
blaðsíður og svo öll málsskjölin úr
endurupptökunni. Þetta eru þús-
undir blaðsíðna.“
MÁLIÐ Í STÓRUM DRÁTTUM
Friðrika
Benónýsdóttir
fridrikab@frettabladid.is
Lögreglumenn gerast skáld
Hvörf eru nýtt íslenskt leikverk sem frumsýnt verður í Kúlunni í köld. Leikstjóri verksins og einn höfunda er Rúnar Guð-
brandsson, sem fékk hugmyndina eftir samskipti við Sævar Ciesielski fyrir nítján árum. Verkið hefur tekið miklum breyt-
ingum á meðgöngunni og nú beinist kastljósið í auknum mæli að rannsóknarmönnunum og ásetningi þeirra.
FRÉTTABLAÐIÐ/VILHELM
1974 1975 1977 1980 1997 1999 2000 2009 2011 2013
27. janúar 1974
Guðmundur
Einarsson hverfur
19. nóvember 1974
Geirfi nnur Einarsson
hverfur
20. desember 1975
Erla fyrst yfi rheyrð
vegna hvarfs Guð-
mundar
22. júní 2000
Endurupptöku-
beiðni Erlu hafnað
19. desember
1977 Dæmt í málinu í
sakadómi
Reykjavíkur
22. febrúar 1980
Dæmt í málinu í
Hæstarétti
15. júlí 1997
Fyrri endurupp-
tökubeiðni Sævars
hafnað
18. mars 1999
Seinni endurupp-
tökubeiðni Sævars
hafnað
1. maí 2009
Tryggvi Rúnar
Leifsson lést
12. júlí 2011
Sævar Marinó
Ciesielski lést
7. október 2011
Starfshópur um Guð-
mundar- og Geir-
fi nnsmál skipaður af
innanríkisráðherra
25. mars 2013
Skýrsla starfs-
hópsins kynnt
almenningi
Birna og Rúnar kynntust árið 2005 og hafa síðan verið á fullu að framleiða
börn og leiksýningar eins og hún orðar það. „Þetta hefur eiginlega haldist í
hendur. Þegar við vorum að æfa Steinar úr Djúpinu var ég ólétt að stráknum
okkar og alltaf ælandi og á æfingatímanum á Svikaranum var ég ólétt að
tvíburunum og líka alltaf ælandi. Núna æli ég ekkert en það er samt mikið
álag að vera bæði að framleiða sýninguna og leika í henni.“
Leiksýningarnar sem þau hafa unnið saman eru orðnar fjórar og börnin
sömuleiðis, en fyrsta barn þeirra fæddist andvana. Leiksýningarnar munu
verða fleiri en börnin ekki fullyrðir Birna. „Þetta er orðið ágætt. Auðvitað
var það ekki á plani að eignast tvíbura en það var óvænt ánægja og sérstakt
karma að fá tvö í einu, sérstaklega eftir þá erfiðu lífsreynslu að hafa misst
frumburðinn. Þetta er búinn að vera ansi mikill rússíbani hjá okkur. En svona
er nú lífið, það er yndislegt með öllum sínum blæbrigðum.“
Er ekki allt heimilislífið undirlagt af Hvörfum þessa dagana? „Jú, við erum
bara alltaf í vinnunni og með fjölskylduna inni á gafli til að hugsa um börnin.
En þetta lagast strax eftir frumsýningu, þá verður rólegra og við fáum meiri
tíma til að sinna þeim.“
Þú ert svo ung að þú manst væntanlega ekkert eftir Guðmundar- og
Geirfinnsmálinu? „Jú, ég man alveg eftir því. Þetta var svo stórt mál og litaði
allt þjóðfélagið að þó að ég hafi verið krakki þá heyrði ég mikið af þessu máli.
Ég var hálfsmeyk við að takast á við þessa sýningu, eiginlega bara hrædd, en
Rúnar var búinn að ganga með þessa hugmynd svo lengi og við búin að kosta
svo miklu til að það varð ekkert aftur snúið. Eftir að við fórum að æfa hvarf
hræðslan líka og verkið fór að lifa sínu eigin lífi óháð raunveruleikanum.“
Hvað tekur svo við eftir að sýningum lýkur? „Þá gefum við okkur góðan
tíma til að knúsa börnin okkar og sinna öllu því sem setið hefur á hakanum á
æfingatímabilinu. Síðan förum við bara á fullt að vinna næstu sýningu, Stóru
börnin eftir Lilju Sigurðardóttur, sem fer á fjalirnar næsta haust.“
FRAMLEIÐA BÖRN OG LEIKSÝNINGAR