Listin að lifa - 01.10.2002, Side 47

Frá rá&stefnu um öldrun á vegum Sameinubu þjóbanna:
Ríkisstjórnir
breyti stefnu sinni!
Efnahagsdeild Sameinuðu þjóðanna innan Evrópu stóð fyrir ráðstefnu
um öldrun í Berlín 11.-13. september s.l. Ráðstefnan var skipulögð í
samvinnu við þýska félagsmálaráðuneytið, eldri borgara og æsku Þýska-
lands. Yfir 500 fulltrúar voru þátttakendur. Helgi Hjálmsson, varafor-
maður LEB og formaður blaðstjórnar LL, sótti ráðstefnuna og greinir hér
frá því markverðasta sem kom fram.
Birgitta Scmögnerová, framkvæmda-
stjóri UNECE, lagði áherslu á, að öldr-
un væri skilgreind sem mikilvægur
þáttur til lýðfræðilegra breytinga. Að
mikil vandamál fylgdu aukinni öldr-
un, en jafnframt opnuðust margir
möguleikar. Áskorun til samfélagsins
er að aðlagast þessum breytingum.
Fundarstjóri var dr. Christine Berg-
man, ráðherra fjölskyldumála, eldri
borgara, kvenna og æsku Þýskalands.
Hún tók undir að lýðfræðilegar breyt-
ingar innan Evrópulanda, einkum auk-
ið langlífi, leiddi til djúpstæðra form-
breytinga. „Samstarf okkar og stefna
þarf að hvíla á heilbrigðum grunni
sem ræður við þessa breytingu. Að-
eins þannig er hægt að skapa þjóðfé-
lag, svo að allar kynslóðir verði jafnar
og fullkomlega samhæfðar.”
Alþjóðlegir fulltrúar frá stofnunum
Sameinuðu þjóðanna sátu fyrir svör-
um og yfirskrift pallborðsumræðna
fyrri daginn var:
Lýðfræðileg umskipti og vinnu-
markaðurinn - hvert er vandamál-
ið?
Rætt var um, að fjölgun aldraðra og
sívaxandi kostnaður hins opinbera af
ellilífeyri samhliða síminnkandi
vinnukrafti, undirstriki nauðsyn á
lengri vinnuævi. Meðalaldur vinnandi
fólks færi lækkandi. Ungt fólk sækti
meira í menntun og frestaði komu
sinni inn á vinnumarkað. Og vaxandi
fjöldi eldra fólks léti af störfum löngu
fyrir lögboðin aldursmörk. í mörgum
löndum væri vinna eftir 65 ára aldur
orðin undantekning, innan við 5% 65
og eldri stunduðu vinnu. Jafnvel hjá
fólki 45-55 ára væri vinnuþátttaka að
fara undir 50%. Samhliða fjölgun ævi-
ára hefði eftirlaunaaldur lækkað. Tutt-
ugu plús starfslokaár væru ekki óal-
gen|.
Ahersla var lögð á, að núverandi
tryggingakerfi gæti ekki staðist til
lengdar með auknu langlífi og fækkun
þeirra sem bera það uppi. Nauðsynlegt
væri að hvetja fólk til lengri þátttöku í
virku starfi. Sumir töldu of dýrt að
ráða eldra fólk til starfa, að engin
haldbær rök væru fyrir því að eldri
verkamenn væru „dýrari” en þeir
yngri. Mörgum fannst „falin niður-
greiðsla” í starfslokum, þar sem þau
hvetja vinnandi fólk til að yfirgefa
vinnumarkaðinn fyrr. Ekki væri held-
ur víst að starfslok sem tekin eru of
snemma, sköpuðu ný störf fyrir nýtt
fólk. Rætt var um að hvetja eldra fólk
til sjálfboðastarfa.
Lýðfræðileg umskipti, tækifæri og
takmarkanir á samstöðu kynslóð-
anna
Undir þessum lið var rætt um mikil-
vægi heimaþjónustu og bent á að um
nýja þjónustu væri að ræða, sem hefði
þróast verulega s.l. 10-12 ár. Mikil á-
hersla var lögð á að eldra fólk gæti
búið sem lengst heima, það væri þjóð-
hagslega miklu hagkvæmara en að
flytja fólk á stofnanir löngu áður en
heilsufar og aðstæður krefðust þess.
Framleiðni og athafnasöm öldrun
var yfirskrift eins fyrirlestrar sem
haldin var samhliða pallborðsumræð-
um. Fyrirlesari lagði áherslu á mikil-
vægi breytilegs eftirlaunaaldurs og
taldi að lífeyriskerfið þyrfti að vera
vinnuvænt hvað varðar laun, skatta og
gjöld. Hann benti á fjársjóði reynslu
og þekkingar hjá eldra fólki og mikil-
vægi þess að nýta þá. Að kjörorðið sé:
að bæta lífi við árin - athafnasemi og
virkni í starfi og leik. Fræðsla og
þjálfun á alltaf að vera til staðar, svo
að ný tækni valdi því ekki að fólk láti
af störfum fyrr en ella.
„Aðalboðskapur ráðstefnunnar er
að ríkisstjórnir verða að breyta stefnu
sinni svo að allir njóti lágmarks lífeyr-
is og öll mismunun verði aflögð,” seg-
ir Helgi.
47