Tímarit Máls og menningar - 01.06.1960, Blaðsíða 14

TÍMARIT MÁLS OG MENNINGAR
að sem þægindin eru, segir Morgun-
blaðið, en hefur Morgunblaðið rétt
fyrir sér? .. . Já, sannarlega er auð-
veldara á þessum tíma að iðka brosið
sitt, að ganga um með battinn sinn,
að sá um sig bröndurunum sínum, en
að segja nei, en að telja sig ekki hafa
lært allt um manninn, en að hafa
sannfæringu (og þó eru hattur, bros
og brandarar fyllilega samþýðanleg
þessum hlutum!) En við eigum stöð-
ugt á hættu að brandararnir okkar
gangi til þurrðar. Og ef við týnum
bröndurunum okkar niður verðum
við að taka hattinn okkar ofan ■— og
skallinn okkar er nakinn.
Þá verður seint að fara að skipta í
miðju!
Hraðinn, þetta nýja skurðgoð, hef-
ur klofið okkur á dularfullan hátt frá
fortíð okkar. En hættum nú að drúpa
höfðinu í þögn. Fortíðin kemur ekki
aftur, og henni verður ekki breytt.
Hér erum við stödd, við getum ekki
annað. Veruleikinn umhverfis okkur
og í okkur — þetta ókannaða land.
Fræin eru ekki farin að spíra, en þau
hafa bólgnað upp.
Hann hefur aldrei tekið okkur nein-
um vettlingatökum. Hann opnast ekki
nema sérstakt komi til. Lengi munum
við ekki skilja merkingu hans, en lif-
um hann samt! Við höfum lengi ekki
skilið merkingu hans, en það er á-
stæðulaust að æðrast. Við erum það
sem verður. Orð mannanna, orð bók-
anna, orð útvarpsins, orð dagblað-
anna villtu áreiðanlega um fyrir okk-
ur. Við trúðum þeim, við vildum geta
flokkað þau. Við vildum geta sagt,
satt eða ósatt. En öll þessi orð, lam-
andi eða uppörfandi, eru líka partar
þessa veruleika. Þau eru hvorki fylli-
lega sönn, eða fyllilega ósönn. Ef best
lætur benda þau til sannleika. I þeim
eru ólíkir sannleikar.
Þessi tími á sína fegurð, hún er ó-
uppgötvuð.
En í landi okkar herðast tök hinnar
nýju nýlendustefnu. Athafnamálaráð-
herrann hneigir hvítkollinn sinn. Og
biskupinn hneigir lika svartkollinn
sinn. Þó þá greini á um margt eru þeir
sammála um þetta. Hvernig getum
við játað þessum tíma? Ef við leggj-
um hönd á plóginn munum við ánetj-
ast. Og ef við eignumst engan plóg
mun hönd okkar visna.
Þá skaltu plægja akur góðlátleik-
ans. Sannaðu með fyndni þinni að líf
okkar sé gott, að hætti Wilders. Láttu
skína í að spillingin sé ekki spilling,
heldur fjörbrot nýrra tíma, fylgifisk-
ur framfaranna, sjálf siðmenningin.
Komdu þér vel við fólkið sem sækir
þangað sem þægindin eru. The true
romances semur það sjálft (þó annar
haldi um pennann). The true roman-
ces vill það einkum lesa. Nú skaltu
semja true romances fyrir fólkið. Þú
þarft að búa til ringulreið í miðið til
að skapa æsingu, en í lokin verður allt
156