Tímarit Máls og menningar - 01.06.1960, Blaðsíða 75

STYRJALDIR OG VIÐSKIPTAFRELSI
en ný hætta steðjaði að: frekari drátt-
ur á því að semja um frið gat leitt til
byltingar. Þá fyrst, þegar yfirstéttin
fann jörðina gliðna undir fótum sér,
lét hún verða af því, samkvæmt ein-
dregnum tilmælum Bandaríkjanna,
að leggja algjört viðskiptabann á
Þýzkaland. Þýzka stjórnin gerði sér
jafnskjótt ljóst að nú dró til úrslita.
Hún lét herinn hefja örvæntingarfulla
lokasókn, og gafst upp.
Allt í einu flýði Vilhjálmur keisari
til Amerongen, Karl keisari til Lau-
sanne og krónprinsinn til Wieringen.
Tyrkneski soldáninn hafði þegar forð-
að sér og kvennabúri sínu á öruggan
stað á Eyjahafi, og Ferdinand Búlg-
aríukonungur vrarð á seinustu stundu
gripinn óstjórnlegri löngun til að fara
á fiðrildaveiðar í skógum Lichten-
steins. Hershöfðingjarnir tóku af sér
heiðursmerkin. Ludendorff gerði sig
óþekkjanlegan með því að setja upp
falskt skegg og svört gleraugu. Rúss-
neski aðallinn byrjaði að þvo leirtau
í Konstantinópel. Englandsbanki var
troðfullur af fjölskylduskartgripum,
sem dauðskelkaðir erkihertogar, sigr-
aðir hershöfðingjar og alþjóðlegir
fjárplógsmenn höfðu komið þar fyrir
til geymslu. 1 Sieges Allee í Berlín
blöktu kröfuborðar fólksins, og axla-
skrautið var slitið af herðum júnkar-
anna. Stytta Bismarcks var krýnd með
jakobínahúfu. í Bayern var þingið
leyst upp og myndað alþýðuráð. Mún-
chenbúar sungu „la Carmagnole“.
Berlínarsinfóníuhljómsveitin tók und-
ir og lék franska byltingarsönginn við
styttu Friðriks mikla. Hermennirnir
á vígstöðvunum fleygðu rifflunum og
brutu vélbyssurnar. Hundrað og þrjá-
tíu franskar herdeildir voru í þann
vekinn að yfirgefa vígstöðvarnar og
halda fylktu liði til Parísar.
Þá var loks samið um vopnahlé.
Það mátti ekki seinna vera. Ef því
hefði verið frestað um þrjá mánuði
til viðbótar, hefði Sovét-Frakkland
rétt hinni frjálsu þýzku þjóð bróður-
hönd sína. Hinar ráðandi stéttir Evr-
ópu höfðu sameiginlega komið auga
á hættuna, og það var ekki nauðsyn-
legt að hefja tímafrekar samninga-
umleitanir til að binda enda á styrj-
öldina. Eðlisskynið réð gerðum
þeirra. Strax eftir að fundum þeirra
Fochs og Hindenburgs bar saman í
skóginum við Rethondes urðu þeir
ásáttir um að hafa 100 kílómetra
mannlaust belti milli hinna víkjandi
þýzku herja og sigurvegaranna til að
koma í veg fyrir að vinsamleg sam-
skipti tækjust milli hermannanna.
Prússneska járnherdeildin, sem ein-
göngu var skipuð júnkurum, var
kvödd heim frá Eystrasaltsvígstöðvun-
um til að halda uppi lögum og reglu í
Berlín. Clemenceau lagði til að band-
arísku herjunum yrði dreift um allt
Frakkland „til að halda byltingaröfl-
unum í skefjum“. Áður en þýzku her-
sveitirnar höfðu hörfað yfir Rín kom
fram sú tillaga í frönskum blöðum, að
217