Tímarit Máls og menningar - 01.06.1960, Síða 26

TÍMARIT MÁLS OG MENNINGAR
sín fyllilega og vakti mikla hrifn-
ingu.
Hjarta Chopins er geymt í Kross-
kirkjunni í Varsjá. Við komum þang-
að á sunnudagsmorgun er messa stóð
sem hæst. Kirkjan var troðfull út að
dyrum — margir stóðu í aðalgangi —
aðrir krupu við bænagjörð í afhýsum
hinnar miklu kirkju. Ég gekk að kór-
stafnum með minningartöfiunni og
lagði nokkrar rauðar rósir á stall súl-
unnar undir nafn tónskáldsins. Þar
var lárviðarsveigur fyrir, en ekki gat
ég lesið á borða hans.
Nú vorum við ekki lengur gestir
tónvísindamannafundarins heldur
þeirra er stóðu að Chopin-samkeppn-
inni. Þessvegna vorum við flutt ásamt
öðrum gestum á annað hótel — Hótel
Bristol —, en þar bjuggu dómendur.
Nú komum við í annað, fornlogra
umhverfi, skammt frá gamla borgar-
hlutanum, Nowy Swiat (Nýja-heims-
gata) og Krakowskie Przedmiescie
(Krakár-stræti); eru hvorttveggja
frægar götur og mér löngu kunnar af
myndum. Hotel Bristol stendur ská-
hallt móts við Krosskirkju. Það er
„gamaldags“ í góðum skilningi, nota-
legt að búa í því. En gamalt er það
eins og flest önnur hús aðeins í tak-
mörkuðum skilningi, því það var
endurreist eins og nær öll hús borgar-
innar önnur, þó óbreytt sé að mestu
frá fyrri tíð. Á Bristol hittum við tvo
hálflanda okkar, þá Sven Brandell
próf. frá Stokkhólmi og Reimar Rief-
ling frá Osló. Þeir voru báðir til-
kvaddir í dómnefndina.
Þegar gengið er í norður frá hótel
Bristol verður fljótt fyrir manni súla
ein mikil, er ber líkneskju Sigmundar
III, Vasa, konungs Pólverja (og um
skeið einnig Svía), sonarsonar Gust-
avs gamla Wasa. I námunda við hana
eru rústir konungshallarinnar, sem er
eitt þeirra fáu stórhýsa, sem enn hafa
ekki verið reist á ný, enda munu naz-
istar hafa lagt sig sérstaklega fram
við eyðileggingu hennar og ekkert
áhlaupaverk að koma upp jafnstóru
og íburðarmiklu skrauthýsi. Eu ef
gengið er lengra, taka við þröngar,
krókóttar götur með fornurn kirkjum,
höllum og höfðingjasetrum, listasmíð-
um, fagurlega skreyttum. Við göng-
um gegnum gömul borgarhlið og
stöndum eftir stutta stund á hinu
forna Ráðhústorgi borgarinnar. Þetta
er elzti hluti Varsjár — mörg hundr-
uð ára gamall, þ. e. a. s. allt er hér
nákvæmlega eins og það var, húsin
meir að segja eins og merkt tímans
tönn — og þó stóð ekkert þeirra uppi
árið 1945. Það er til marks um fyrir-
hyggju og framsýni menntamannanna
pólsku, að þegar á hernámsárunum,
er öllum háskólum og vísindastofnun-
um var lokað — tóku stúdentar í
húsagerðarlist sig saman og mældu
upp öll þessi gömlu hús á laun — hátt
og lágt — dulbúnir sem rafvirkjar,
málarasveinar, viðgerðarmenn, um-
boðsmenn vátryggingafélaga. Þeim er
168