Peningamál - 01.06.2005, Qupperneq 4

INNGANGUR
P
E
N
I
N
G
A
M
Á
L

2
0
0
5
•
2
4
atburðir raska verulega jafnvægi í þjóðarbúskapnum, eins og
uppbygging áliðnaðarins og kerfisbreytingar á fjármálakerfinu um
þessar mundir, er ógerlegt að fínstilla aðgerðir í peningamálum svo vel
að koma megi í veg fyrir sveiflur eða tímabundna erfiðleika í atvinnu-
lífinu. Mikilvægast er að beitt sé eins faglegum og kerfisbundnum að-
ferðum og frekast er kostur til að meta verðbólguhorfur og að
Seðlabankinn missi ekki sjónar á langtímamarkmiði sínu um stöðugt
verðlag.
Framkvæmd framsýnnar peningastefnu er venju fremur
vandasöm um þessar mundir. Vandinn felst ekki síst í því að þegar
ójafnvægi myndast í þjóðarbúskapnum og ýmsar hagstærðir víkja
langt frá því sem ætla má að samrýmist langtímajafnvægi ræðst fram-
vindan mjög af því hvenær og hversu hröð aðlögun að langtímajafn-
vægi verður. Þetta á meðal annars við um eignaverð, gengi krónunnar
og viðskiptahalla. Afar erfitt er hins vegar að tímasetja hvenær og við
hvaða skilyrði óhjákvæmileg aðlögun muni eiga sér stað.
Eignaverð og gengi krónunnar virðist nú hærra og viðskiptahalli
og útlánavöxtur meiri en staðist fær til lengdar, jafnvel að teknu tilliti
til fjárfestingar í ál- og orkuverum. Til langs tíma litið virðist einsýnt að
fasteignaverð muni lækka, a.m.k. að raungildi, gengi krónunnar
lækka og viðskiptahallinn minnka. Slík aðlögun mun hafa umtalsverð
áhrif á hagvöxt og verðlag. Hugsanlegt er að fyrirsjáanlegur samdrátt-
ur fjárfestingar kalli fram víðtæka aðlögun í þjóðarbúskapnum eftir
tvö til þrjú ár, þótt ekki sé víst að hún verði eins hröð og stundum
hefur verið haldið fram í opinberri umræðu. Aðhaldssöm peninga-
stefna nú getur stuðlað að mildari aðlögun síðar með því að draga
tímanlega úr umsvifum í efnahagslífinu. Nokkuð virðist enn ógert í
þeim efnum.
Bankastjórn Seðlabanka Íslands hefur því ákveðið að hækka
stýrivexti bankans um 0,5 prósentur frá og með 7. júní. Frekari að-
haldsaðgerða kann að vera þörf til þess að halda verðbólgu í skefjum
og mun Seðlabankinn sem fyrr fylgjast náið með framvindu hagvísa
til þess að meta þörfina fyrir frekari aðgerðir.