Peningamál - 01.11.2007, Qupperneq 39

ÞRÓUN OG HORFUR
Í EFNAHAGS- OG PENINGAMÁLUM
P
E
N
I
N
G
A
M
Á
L

2
0
0
7
•
3
39
Horfur á að útgjöld aukist
Miðað við grunnspá Seðlabankans sem birt er í þessu hefti Peningamála
munu útgjöld hins opinbera aukast um 5½% árið 2007 og 3½% árið
2008 og hækka úr 44½% af landsframleiðslu 2007 í 47% 2008. Eftir
það hægir á vexti útgjalda, einmitt þegar dregur úr hagvexti.
Undanfarin ár hefur samneysla vaxið nokkuð umfram fjárlaga-
áform. Ef svo verður áfram og með svipuðu móti, stefnir í að afgangur
á rekstri hins opinbera verði um 4½% af landsframleiðslu á þessu
ári. Það er tveimur prósentum minna en 2006 en svipað og reiknað
var með í síðustu Peningamálum. Eins og síðast eru horfur á versn-
andi afkomu árin 2008 og 2009, en stærsti afturkippurinn kemur ári
seinna en þá var talið eða 2009. Það má rekja til þess að samkvæmt
nýrri þjóðhagsspá verður samdrátturinn nokkru seinna á ferðinni en í
júlíspánni.
Litlar breytingar á sveifluleiðréttri afkomu
Samanburður á sveifluleiðréttri afkomu hins opinbera miðað við nýj-
ustu spá Seðlabankans annars vegar og spá sem birtist í síðasta hefti
Peningamála hins vegar sýnir áþekka þróun, þótt toppurinn árið 2006
hafi reynst hærri en búist var við (sjá mynd V-3). Leiðréttingar af þessu
tagi eru að mestu gerðar annars vegar með því að áætla hvernig skatt-
tekjur hins opinbera breytast með skattstofnum og hins vegar með því
að meta hvernig skattstofnarnir bregðast við hagsveiflunni, eins og hún
er mæld með breytingum á framleiðsluspennu. Sterkar vísbendingar
eru um að hér á landi sé erfitt að skýra hreyfingar opinberra tekna og
Ma.kr. Meðalhækkun Hækkun
2006 2003-2006 (%) 2006 (%)
Raunhækkun tekna
Hið opinbera 567 10,6 7,7
Ríki og almannatryggingar 414 9,8 4,9
Beinir skattar 167 11,8 8,7
Óbeinir skattar 200 9,3 2,6
Sveitarfélög 166 12,4 15,5
Útsvar 86 6,3 6,0
Óbeinir skattar 32 26,0 40,8
Raunhækkun gjalda án vaxta
Hið opinbera 461 3,2 3,8
Samneysla 285 3,8 4,2
Fjármunamyndun 46 8,7 32,1
Tilfærslur 73 -0,4 -1,7
Ríki og almannatryggingar 362 2,5 2,0
Samneysla 187 3,2 2,4
Fjármunamyndun 16 -8,9 8,6
Tilfærslur 76 0,3 0,4
Sveitarfélög 150 8,0 11,7
Samneysla 99 4,4 7,6
Fjármunamyndun 30 26,4 49,8
Tilfærslur 10 2,6 -1,3
1. Raunvirt með vegnu verði útgjaldaþátta hins opinbera nema vaxta.
Heimildir: Hagstofa Íslands, Seðlabanki Íslands.
Tafl a V-1 Raunhækkun tekna og gjalda 2003-20061
Mynd V-3
Sveifluleiðréttur jöfnuður hins opinbera
2000-20101
% af VLF
1. Grunnspá Seðlabankans 2007-2010.
Heimildir: Hagstofa Íslands, Seðlabanki Íslands.
-8
-6
-4
-2
0
2
4
6
8
‘10‘09‘08‘07‘06‘05‘04‘03‘02‘01‘00
Sveifluleiðréttur jöfnuður PM 2007/3
Sveifluleiðréttur jöfnuður PM 2007/2
Jöfnuður PM 2007/3
Jöfnuður PM 2007/2
Mynd V-4
Sveifluleiðréttur jöfnuður fyrir Þýskaland
og Bandaríkin 1989-2005
% af VLF
Heimild: OECD.
-6
-5
-4
-3
-2
-1
0
1
2
‘05‘03‘01‘99‘97‘95‘93‘91‘89
Þýskaland
Þýskaland, leiðréttur jöfnuður
Bandaríkin
Bandaríkin, leiðréttur jöfnuður