Peningamál - 01.11.2007, Blaðsíða 50

ÞRÓUN OG HORFUR
Í EFNAHAGS- OG PENINGAMÁLUM
P
E
N
I
N
G
A
M
Á
L

2
0
0
7
•
3
50
IX Verðbólguhorfur
Verðbólguhorfur hafa versnað frá spá Seðlabankans sem birt var
í Peningamálum í júlíbyrjun. Þá taldi bankinn líklegt að verðbólgu-
markmiðið næðist á fyrri hluta árs 2009, að því gefnu að stýrivextir
héldust óbreyttir fram á fyrri hluta næsta árs. Nú er útlit fyrir að
stýrivaxtaferillinn sem reiknað var með í júlí nægi ekki til þess að ná
verðbólgumarkmiðinu fyrr en um mitt ár 2010. Til þess að ná mark-
miðinu á þriðja ársfjórðungi 2009 þurfa stýrivextir að hækka og byrja
að lækka seinna en spáð var í júlí. Í þessum kafla er gerð grein fyrir
verðbólguspá Seðlabankans en fráviksdæmum er lýst í rammagrein
IX-2.
Verðbólguhorfur versna enn á ný
Eins og kemur fram í kafla VIII reyndist verðbólga á þriðja ársfjórð-
ungi nánast hin sama og spáð var í síðustu Peningamálum í júlí sl.
Hins vegar eru horfur á að verðbólga á fjórða ársfjórðungi verði um
4,8% eða rúmlega prósentu meiri en spáð var í júlí. Einnig er útlit fyrir
að verðbólga á fyrsta fjórðungi næsta árs verði um 5% og á bilinu
4-4½% fram á seinni hluta ársins (sjá nánar í töflu 2 í viðauka 1 á bls.
59). Verðbólguhorfur fram á þriðja fjórðung næsta árs hafa því versn-
að töluvert og er upphafsstaða verðbólguspárinnar því mun verri en
fólst í júlíspánni. Frá seinni hluta næsta árs eru horfur á að verðbólga
hjaðni nokkuð hratt og verði við markmið frá þriðja ársfjórðungi 2009
(sjá mynd IX-1).
Séu bein áhrif lækkunar neysluskatta á verðlag undanskilin er
verðbólguþróunin jafnvel enn óhagstæðari. Á þriðja ársfjórðungi
mældist verðbólga án beinna áhrifa neysluskatta tæplega 6% og útlit
er fyrir að hún verði tæplega 7% á þeim fjórða. Á fyrsta fjórðungi
næsta árs er spáð að hún verði aftur tæplega 6% en eftir það hverfa
áhrifin úr mælingum verðlags (sjá mynd IX-2).
Meiri framleiðsluspenna og undirliggjandi kostnaðarþrýstingur
en áður var talið
Eins og fjallað er um í fyrri köflum og rakið er í rammagrein IX-1 var
framleiðsluspenna á síðasta ári vanmetin, enda hagvöxtur mun meiri
en kom fram í fyrstu áætlunum. Meiri hagvöxtur í fyrra, horfur á
meiri vexti eftirspurnar í ár og meiri launakostnaður fyrirtækja undan-
farin tvö ár en áður var reiknað með eru ásamt lakari upphafsstöðu
helstu skýringar þess að verðbólguhorfur fram undir lok næsta árs
hafa versnað umtalsvert frá síðustu spá. Vöxtur eftirspurnar hefur
komið hratt fram á húsnæðismarkaði og leitt til þess að húsnæðisverð
hefur hækkað mun meira en spáð var. Hækkun húsnæðiskostnaðar er
meginástæða þess að verðbólga hefur verið meiri en spáð var í júlí.
Auk beinna áhrifa á mælda verðbólgu í gegnum húsnæðislið vísitölu
neysluverðs hefur hækkun húsnæðisverðs stuðlað að meiri vexti
einkaneyslu en ella og þar með haft óbein áhrif á verðbólgu.
Horfur eru á að framleiðsluspenna verði meiri en spáð var í
júlí allt fram undir lok næsta árs og að slaki myndist ekki fyrr en um
mitt næsta ár. Launakostnaður á framleidda einingu eykst umfram
verðbólgumarkmið allt fram á mitt ár 2009. Reiknað er með að hús-
Mynd IX-1
Verðbólga - samanburður við PM 2007/2
%
Heimild: Seðlabanki Íslands.
PM 2007/3
PM 2007/2
Verðbólgumarkmið
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
20102009200820072006
Mynd IX-2
Verðbólga með og án áhrifa óbeinna skatta
%
Heimildir: Hagstofa Íslands, Seðlabanki Íslands.
Grunnspá
Verðbólguspá án beinna áhrifa lækkunar óbeinna skatta
Verðbólgumarkmið
1
2
3
4
5
6
7
8
9
20102009200820072006