Skírnir

Árgangur

Skírnir - 01.01.1982, Síða 166

Skírnir - 01.01.1982, Síða 166
164 ÞÓR WHITEHEAD SKÍRNIR ekki frá okkur Þórarni komið, en spyrja má, livort Gunnar hefði getað óskað eftir trausti, fulltingi, samúð og vináttu stjórnvalda, sem hann var fullkom- lega andsnúinn? Grein Gunnars í Þjóðinni er einmitt besta heimildin um tvíbenta afstöðu hans og mig furðar að Sigurður skuli ekki koma auga á það. „Vináttu-sambúð" Islendinga við Þýskaland átti að áliti Gunnars að hvíla á þjóðernishyggju og andstöðu við kommúnista. Þetta voru þær „taug- ar“ sem hann sjálfur lét ráða afstöðu sinni til þýskra nasista samkvæmt Þjóðargreininni. Sigurði hefði verið nær að vísa til þess, að Gunnar hefði misskilið utanríkisstefnu nasista, eins og margir lýðræðissinnar höfðu gert fram að átökunum um Tékkóslóvakíu. Gunnar hélt, að þýskir nasistar væru í krossferð gegn alþjóðlegum kommúnisma og sá „þátturinn í baráttu Þýska- lands" væri „miklu sterkari heldur en einræðiskenningar þess og andstaðan gegn lýðræðinu“.lO Hann leit á einræðiskenningu nasista sem heimilisböl Þjóðverja og óviðkomandi samskiptum þeirra við önnur ríki. A þessum for- sendum lagði hann til, að Islendingar leituðu verndar hjá Þjóðverjum gegn sameiginlegum fjendum, bolsum og sósíalistum. Með því hafði hann ekki lagt blessun sína yfir stjórnarfar nasista í Þýskalandi. A það er engin dul dregin í bók minni, þótt annað megi skilja á skrifum Sigurðar Líndals. í bókinni segir: Aftur á móti hafnaði Gunnar algjörlega nasismanum í grein sinni, með því að íslendingar ættu ekki til „þann hernaðaranda, þá blindu hlýðni og löngun til að láta skipa oss og segja fyrir verkum, sem er undanfari og frumskilyrði einræðisins". Tillaga hans um, að Islendingar styddust jöfnum höndum við stórveldin tvö, var sett fram í anda „raunsæis“. Valdahlutföllin í álfunni höfðu breyst, og Þjóðverjar stóðu nú jafn- fætis Bretum. Af þeim sökum taldi Gunnar eflaust óvarlegt að mis- muna rnjög stórveldunum. Tryggast væri að láta þau bæði ábyrgjast sjálfstæði Islands.il Þannig voru aðstæður 1938—39. Hitler hafði raskað valdajafnvæginu og ógnaði öllum ríkjum álfunnar stórum og smáum. Sá var vandi íslendinga jafnt og annarra þjóða, þótt Sigurður leiði það hjá sér, þegar hann ræðir hlut þeirra Gunnars Thoroddsens, Páls Torfasonar og Werners Gerlachs, sem ekkert eiga annað sameiginlegt en það að koma við sögu í Ófriði í aðsigi. Allir þeir, sem vilja sjá, geta séð, hve byltingarkennt það var að ætla að leita „trausts og fulltingis" hjá ríkisstjórn Adolfs Hitlers í árslok 1938. Nas- istar höfðu þá hertekið tvö nágrannaríki Þýskalands og voru á góðri leið með að draga álfuna inn í nýtt ófriðarbál með yfirgangi sínum. Á þessum tímamótum hvatti Gunnar Thoroddsen til þess, að þjóðin yrði sér úti um „aukna tryggingu" fyrir sjálfstæði landsins, leitaði til þeirra afla, sem friðn- um ógnuðu, og bæði þau um að vernda fullveldið með Bretum. Sigurður Líndal segist ekki sjá, að neinn „marktækur munur" hafi verið á afstöðu Gunnars og annarra forvígismanna lýðræðisflokkanna. Hann þykist ekki greina þann reginmun, sem var á því að gæta hófs í blaðaskrifum um þýska nasista og leita til þeirra um að verja fullveldið og bjóðast til að miða
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198
Síða 199
Síða 200
Síða 201
Síða 202
Síða 203
Síða 204
Síða 205
Síða 206
Síða 207
Síða 208
Síða 209
Síða 210
Síða 211
Síða 212
Síða 213
Síða 214
Síða 215
Síða 216
Síða 217
Síða 218
Síða 219
Síða 220
Síða 221
Síða 222
Síða 223
Síða 224
Síða 225
Síða 226
Síða 227
Síða 228

x

Skírnir

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Skírnir
https://timarit.is/publication/59

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.