Skírnir

Árgangur

Skírnir - 01.01.1982, Blaðsíða 212

Skírnir - 01.01.1982, Blaðsíða 212
210 MATTHÍAS VIÐAR SÆMUNDSSON SKÍRNIR hött, innihaldslausar sértekningar sem menn hafa gripið tii í ráðleysi — eða skilningsleysi A veruleika bókmenntanna. Eða skyldi Dalalif Guðrúnar frá Lundi vera skemmtilegra aflestrar en Sjálfstœtt fólk Halldórs Laxness? Hvort verkið skyldi vera „skáldlegra"? Bæði lýsa þau „veruleika" sem er sannur frá sjónarhóli höfundanna ef að líkum lætur. Bæði byggja á goð- sögnum um það mannlíf sem lifað er í þessu landi. Hver úrskurðar hvor goðsögnin er „sannari"? Hvar verða mörkin yfirleitt dregin á milli þessarar dæmigerðu „afþreyingarsögu" og hins virta rómans? Ólafi virðist vera vandkvæðin ljós en velur þann kostinn sem hægastur er, að láta venjuna velja fyrir sig. „Almennt samkomulag" (37) er um að til dæmis Snjólaug Bragadóttir semji „annarskonar bókmenntir" en Guðbergur Bergsson, af „annarri ætt og eðli", „af öðru tagi". Vissulega — en þessi óljósa og hug- læga skilgreining sem liggur flokkaskipun Ólafs til grundvallar sýnir ekkert annað en gjaldþrot empiríunnar! Og hvaða gildi hefur lesendakönnun af þessu tæi ef ein af forsendum hennar er svo huglæg sem raun ber vitni? Hvað sem þessum vangaveltum líður er þess ekki að dyljast að flokkun Ólafs staðfestir ýmislegt sem mönnum hefur boðið í grun. Til að mynda kemur fram að mun fleiri lesendur í hópi B (skáldbókmenntir) hafa stund- að langskólanám en lesendur i hinum hópunum. Einnig að þeir sem vinna sérhæfð störf er krefjast menntunar og ábyrgðar eru stofninn í lesenda- hópi „skáldbókmennta". En það er einnig athyglisvert að samkvæmt könn- un Hagvangs er hlutur menntunarlítilla lesenda býsna stór meðal neytenda „æðri“ skáldskapar; þeir eru í meirihluta af aðspurðum eða 40 af 71 (sjá bls. 45). Þetta sýnir svo ekki verður um villst að flokkun lesenda er ekki einfalt verk. Margir þættir koma inn í sem taka verður tillit til — og mér sýnist Ólafur gera það samviskusamlega. Af gögnum kannananna virðist mega ráða að stéttaskipting ríki í lesenda- hópi, að bókmenntaþjóðin sjálf sé klofin. Ólafur leiðir rök að því með sann- færandi hætti en bendir jafnframt á að skilin séu alls ekki ljós oft á tíðum, að „lestrarstéttirnar" skari hver aðra með ýmiskonar hætti. Nú má segja sem svo að mikið sé haft fyrir litlu. Allir hafi vitað eða rennt grun í að bókamarkaðurinn væri skiptur, að menntafólk læsi „betri" bókmenntir en þeir sem lítt hafa forframast á skólabekk o.s.frv. Rétt er að þessi grunur hefur verið óopinber vitneskja undanfarin ár, en hún hefur átt í höggi við djúpsetta hugmynd eða goðsögn um islenska bókmenntaþjóð. Eins og Ólafur Jónsson bendir réttilega á hefur því almennt verið trúað að bókmenntir hafi haldið tungunni við lýði og lífi í mannskapnum um langar aldir. Það mega vera orð að sönnu — eins að íslensk þjóð hafi um langan aldur verið óskipt menningarheild — en þarfnast rannsóknar. En tímarnir breytast og menningin með. Menn hafa horft fram hjá þeim stórfelldu þjóðfélagsbreyt- ingum sem dunið hafa yfir landsmenn og látið sem staða bókarinnar væri óbreytt þrátt fyrir gjörbreytt skilyrði. Þó gefur það auga leið að menning- arneysla er ekki með sama hætti í fábreyttu og einangruðu bændasamfélagi og nútímalegu auðvaldsþjóðfélagi. Hér er líklega komið að megingildi þeirra
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212
Blaðsíða 213
Blaðsíða 214
Blaðsíða 215
Blaðsíða 216
Blaðsíða 217
Blaðsíða 218
Blaðsíða 219
Blaðsíða 220
Blaðsíða 221
Blaðsíða 222
Blaðsíða 223
Blaðsíða 224
Blaðsíða 225
Blaðsíða 226
Blaðsíða 227
Blaðsíða 228

x

Skírnir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Skírnir
https://timarit.is/publication/59

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.