Heimsmynd - 01.06.1987, Page 46

verslunarhúss sem svarar öllum kröfum
nútímans. En sú framkvæmd og margar
fleiri riðu hálfsjötugu Kaupfélagi Beru-
fjarðar að fullu. Pessa dagana situr Óli
Björgvinsson, fyrrverandi sveitarstjóri, í
þessu gamla verslunarhúsi og reiknar út
skuldasúpuna. Greiðslustöðvun hefur
verið á síðan í ársbyrjun og allt verður
gert til að afstýra gjaldþroti. Uppi á lofti
eru herbergi aðkomufólks sem vinnur í
fiski. Frystihúsið er stórt, togarinn feng-
sæll og heimafólk fátt til að vinna úr
öllum þeim afla. Jafnaðarlega eru um og
yfir tuttugu aðkomumenn - mest stúlkur
frá Ástralíu, Nýja-Sjálandi, Suður-Afr-
íku, Evrópu og víðar að.
Upphafið að vanda kaupfélagsins má
raunar rekja til fiskvinnslunnar. Það
hafði forgöngu um stofnun hlutafélagsins
Búlandstinds 1946 og byggði lítið frysti-
hús. Árið 1972 var það hús orðið of lítið
og ráðist í að byggja nýtt. Kaupfélagið
rak þá einnig mjólkurbú og sláturhús.
Bygging nýja hússins gekk hægt, kaupfé-
lagið lenti í botnlausum skuldum. SÍS og
sveitarfélagið komu þá í auknum mæli
inn í hlutafélagið til að það verk dytti
ekki niður. Vandi verslunarinnar var aft-
ur á móti aldrei leystur og slæm fjár-
hagsstaða kom niður á vöruúrvalinu.
Vörur sem strax seldust upp fengust
aldrei nema með höppum og glöppum
því þegar til átti að taka fékk heildsalinn
fyrir sunnan sjaldnast sitt. Fólksfjölgun
var hæg á sjöunda og áttunda áratugnum
- andstætt við það sem var f hinum
plássunum. Á þeim árum breyttist
Hornafjörður úr litlu þorpi í álitlegt
kauptún með hátt í tvö þúsund íbúa. En
Djúpivogur sat eftir með afgamla, lélega
verslun, gamalt frystihús og engan
togara.
Árið 1980 var frystihúsbyggingunni
loks lokið og heimamenn fengu sinn tog-
ara tveimur árum seinna. Eftir það fór
staðurinn fyrst að rísa. fbúum hefur
fjölgað jafnt og þétt og byggðin vaxið.
Síðustu ár hefur verið fólksfækkun og í
besta falli stöðnun um alla Austfirði
nema á Djúpavogi. t>ar fjölgar fólki. Um
síðustu áramót voru sautján íbúðarhús í
byggingu og nú á vordögum á að byrja á
heilsugæslustöð. Á sama tíma var til
dæmis ekki eitt einasta hús í smíðum á
Hornafirði. En hvers vegna? Vöxtur átt-
unda áratugarins fær fyrst að njóta sín á
þessum áratug!
Sumir vilja leita allt aftur til stríðsár-
anna. Djúpivogur missti af ástandinu.
Þar voru aldrei nema fjórir eða fimm
breskir dátar á meðan hin Austfjarða-
plássin nutu þess að geta sótt stríðsgróða
til uppbyggingar. Vegur til staðarins
norðan að kom ekki fyrr en upp úr 1960
og í samanburði við Hornafjörð hafði
Djúpivogur litla sveitabyggð til að
treysta á. En þetta er þó kannski ekki
nóg. Einn heimildarmanna HEIMS-
MYNDAR taldi að í samanburði við
Hornfirðinga hefðu Djúpavogsmenn
ekki verið eins ýtnir og duglegir við að
kría út fé til atvinnuuppbyggingar. Þeir
hefðu bara beðið ...
HREPPURINN í KRÖGGUM
Togarinn Sunnutindur er undirstaða
allrar uppbyggingar og velmegunar á
staðnum. Skipverjar eru átján, fimmtán
Umdeildur forystumaður á staðnum: Már Karls-
son í Dalsmynni. Áður skrifstofumaður hjá Kaup-
félaginu og nú umboðsmaður Hornafjarðarversl-
unarinnar á staðnum.
Laeknirinn á staðnum, Guðrún Kristjánsdóttir.
Upprunnin í Reykjavík og nam læknisfræði í
Moskvu; „heilbrigð lífsviðhorf og hvergi betra að
vera." Maður hennar er rússneskur prófessor í
Boston, sem kann þó betur við sig á Djúpavogi en
innan um Ameríkanana.
Er hættur að þéra guð og söfnuðinn; klerkur stað-
arins, Sigurður Ægisson.
úti í einu, og að jafnaði með eina eða
eina og hálfa milljón króna í árstekjur.
Eftirspurn eftir vinnuafli er meiri en nóg
og fjörutíu stunda vinnuvika næsta
óþekkt letilíf. Flestir hafa því miklar
tekjur með mikilli vinnu og velmegun er
mikil.
í fiskvinnslunni vinna fjörutíu til sextíu
manns, þar af helmingur aðkomufólk.
Verkstjórarnir Guðný Jónsdóttir og Jón-
as Guðmundsson sögðu í samtali við
HEIMSMYND að hlutfall heimafólks í
frystihúsinu hefði farið allt niður í tíu
prósent en væri með betra móti núna.
Meira en helmingur þeirra sem þar vinna
er heimamenn en þegar fjöldi vinnu-
stunda er talinn hefur aðkomufólk vinn-
inginn. Margt af heimafólki í fiskvinnslu
er húsmæður í hálfu starfi. Útlendingarn-
ir á staðnum taka aftur á móti alla þá
yfirvinnu sem býðst og það sama er um
annað verbúðarfólk að segja. Kaupið er |
lágt; sjö eða átta þúsund fyrir fulla vinnu-
viku.
Ef húsið væri fullnýtt gætu unnið í því
um hundrað manns og meira þegar salt-
fiskverkun er meðtalin. Til þess þyrfti
annan togara eða fleiri báta og enn fleira
fólk. Þegar togarinn landaði fyrir
skemmstu varð að kalla til löndunargengi
frá Fáskrúðsfirði því engir heimamenn
fengust til verksins. Alla jafna sjá bænd-
ur í næsta nágrenni við Djúpavog um
þennan starfa en núna stendur sauðburð-
ur yfir og máttu þeir því ekki vera að því
að koma.
En er frystihúsið ekki alltof stórt?
Kaupfélagið á hausnum út af frystihús-
byggingunni, sem ekki er hægt að manna
nema með aðkomufólki. Fyrir aðkomu-
fólkið verður að koma upp verbúðum -
þær eru tvær á staðnum. Önnur ný og hin
gömul, að auki kaupfélagsloftið. Eft-
irspurn eftir leiguhúsnæði er alltaf meiri
en hægt er að anna yfir sumarmánuðina.
Svo þarf Búlandstindur að borga flug-
miða fyrir útlendingana til Lundúna-
borgar og frá, þar sem skrifstofur Sam-
bandsins ráða fólkið til starfa.
„Nei, frystihúsið er ekki of stórt,“
sagði Óli Björgvinsson, fyrrverandi sveit-
arstjóri, í samtali við HEIMSMYND.
„Það er spurning um hversu lengi það
verður nógu stórt. Svona pláss verður
beinlínis að vaxa. Ég held að vinnufram-
boðið sé alls ekki of mikið. Til þess að
fólki geti fjölgað þarf að vera offramboð
af vinnu. Það þarf að halda uppi dampi!“
Einingin er helst til lítil. Þyrfti að vaxa
upp í átta hundruð eða þúsund manns að
sögn Óla. Ólafur Ragnarsson, núverandi
sveitarstjóri, tók í sama streng: „Þetta j
eru erfiðar einingar þessi litlu sveitarfé-
lög og standa illa undir allri þeirri þjón-
ustu sem fólk vill fá. Hreppurinn er ekki
stöndugur. Hann er í voðalegum krögg-
um. Við hefðum þurft að skipta um alla
stofna í vatnsveitunni á síðasta ári. Svo
þyrftum við að hjálpa frystihúsinu og
46 HEIMSMYND