Heimsmynd - 01.06.1987, Qupperneq 60

tala við hann um byssuna.
„Verð ég settur inn?“ spurði Jón.
„Það veit ég ekki,“ svaraði Lárus.
Jón bað þá um að mega kveðja heim-
ilisfólk sitt, konu og fjögur börn, og fór
fram í eldhúsið til þess. Síðan settist hann
upp í lögreglubfl Lárusar og óku þeir að
skrifstofum rannsóknarlögreglunnar í
Borgartúni 7. Á eftir fylgdu þrír lögreglu-
þjónar úr almennu lögreglunni í Reykja-
vík í öðrum bíl og hafði Lárus fengið þá
til öryggis. Þegar þeir höfðu ekið þegj-
andi nokkra stund kvað Lárus að Jón
hefði spurt:
„Er nokkur vörn til fyrir mig í þessu,
Lárus minn?“
Er nokkur vörn til fyrir
mig í þessu?
„Það er,“ svaraði lög-
regluþjónninn, „engin
vörn nema sannleikur-
inn.“ „Guð hjálpi mér!“
sagði hann þá og bœtti
við: „Trúir þú þessu?“
„Það er,“ svaraði Lárus, „engin vörn
nema sannleikurinn.“
„Guð hjálpi mér!“ sagði Jón þá, og
bætti við: „Trúir þú þessu, Lárus minn?“
Lárus kvaðst ekki hafa viljað vera
grófur eða harður við Jón svo hann svar-
aði einungis að þetta mál væri hræðilegt.
„Guð hjálpi mér!“ endurtók Jón þá,
féll nokkuð saman í sætinu og hjóðnaði.
Þeim bar báðum saman um það eftir á að
Lárus hefði ekkert minnst á morðið á
leigubflstjóranum í janúar 1968 né að
byssan væri að öllum líkindum morð-
vopnið.
Þegar kom að skrifstofum rann-
sóknarlögreglunnar beið Jón hreyfing-
arlaus uns Lárus steig út og opnaði fyrir
hann bflhurðina. Hann gekk síðan mót-
spyrnulaust til fyrstu yfirheyrslu sem stóð
í tæpan klukkutíma. Aðspurður stað-
hæfði hann að hann hefði ekki orðið
Gunnari Sigurði að bana sjálfur og ekki
átt nokkurn þátt þar að. Eigi að síður var
hann eftir yfirheyrsluna fluttur í Hegn-
ingarhúsið við Skólavörðustíg og daginn
eftir var hann úrskurðaður í gæsluvarð-
hald. Hann sat síðan ífangelsi í því sem
næst rétt tvö ár eða þar til Hæstiréttur
íslands lýsti hann loks saklausan af
ákæru um morð hinn 11. mars 1971.
Það þurfti raunar ekki að koma á óvart
þótt Jóni dytti strax í hug að byssumálið
væri tengt morðinu á leigubílstjóranum.
Ástæðan var sú að hann hafði skömmu
eftir morðið verið yfirheyrður að minnsta
kosti tvisvar um byssu Jóhannesar og
hvort hann vissi eitthvað um hana. Hann
hafði nefnilega verið starfsmaður hótel-
stjórans um langt árabil, og bflstjóri hans
um hríð, allt þar til Jóhannes seldi hótel-
ið árið 1960. Hann hafði því oft komið á
heimili Jóhannesar, séð þar byssuna sem
hvarf og var af þeim sökum í hópi hinna
fjölmörgu sem rannsóknarlögreglan
ræddi við eftir að allar líkur tóku að
hneigjast að því að Gunnar Sigurður
hefði verið myrtur með byssu Jóhannes-
ar. Þá kvaðst hann hins vegar ekkert um
byssuna vita.
Við fyrstu yfirheyrslurnar bar Jón
meðal annars það að hann hefði fundið
byssuna undir hægra framsætinu í bfl sín-
um laust eftir hádegi á mánudegi eða
þriðjudegi upp úr miðjum janúar þetta
sama ár. Hann hefði verið að ryksuga
bflinn við heimili sitt og stúturinn á ryk-
sugunni þá rekist í eitthvað undir sætinu;
þar var byssan komin. Þá mun líklega
hafa verið vika liðin síðan hann þreif
bflinn síðast og taldi hann mjög líklegt að
hann hefði fundið hana þá, ef hún hefði
þá verið komin undir sætið. Hann athug-
aði strax hvort byssan væri hlaðin og brá
ónotalega við þegar hann sá að í maga-
síninu voru sjö skot. Nánar aðspurður
sagði Jón að honum hefði flogið í hug að
einhver hefði ætlað að nota byssuna á
hann en gat ekki ímyndað sér að hann
ætti nokkurn óvildarmann sem vildi sér
svo illt. Einnig hvarflaði að honum að
þetta væri byssa Jóhannesar á Borg og
hann velti því fyrir sér hvort þetta gæti
verið byssan sem Gunnar Sigurður var
myrtur með. Hann reyndi síðan að rifja
upp hverja hann hefði verið að keyra
undanfarna daga en þeir voru fjölmargir
og honum datt enginn í hug sem var
öðrum líklegri til þess að hafa komið
byssunni fyrir í bílnum. Síðan vafði hann
byssunni inn í pappír, stakk henni í
hanskahólfið og læsti því. Ekki afhlóð
hann byssuna: „Ég hugsaði ekkert út í
það,“ var eina skýring hans á því.
Þegar Jón var spurður hvers vegna
hann hefði ekki tilkynnt lögreglunni um
byssufundinn sagði hann að það hefði
hreinlega verið af einhverri vitleysu og
ætlun hans hefði verið að reyna að kom-
ast sjálfur að því hver hefði sett byssuna í
bflinn; hann kvaðst jafnvel hafa búist við
því að einhver kæmi til sín og spyrði um
hana. Hefði svo farið hefði hann þó alls
ekki afhent viðkomandi byssuna.
Skömmu eftir þetta hvarflaði síðan að
honum að það gæti litið illa út ef hann
afhenti ekki lögreglunni byssuna og þá
reyndi hann nokkrum sinnum að ná í
Lárus Salómonsson í síma en tókst ekki.
Hann gat ekki gefið miklar skýringar á
því hvers vegna hann hefði þá ekki hringt
til lögreglunnar í Reykjavík. „Af ein-
hverjum ástæðum gerði ég það ekki,“
sagði hann einungis. „Þetta var einhver
trassaskapur.“ Síðan liðu dagar og vikur
og enginn kom til að spyrja um byssuna.
Með tímanum hefði hann hætt að hugsa
um hana og á endanum hreinlega gleymt
henni þar sem hún lá í hanskahólfinu.
Hann kvaðst hins vegar jafnan hafa gætt
þess að engínn væri nærri þegar hann
opnaði hólfið og því hefði áreiðanlega
enginn getað komið auga á byssuna þar.
Ýmislegt varð til þess að varpa efa-
semdum á þennan framburð. í fyrsta lagi
báru nokkur vitni að á tímabilinu frá
janúar og fram í mars þetta ár hefði Jón
oftar en einu sinni opnað hanskahólfið í
þeirra viðurvist og síður en svo farið
laumulega að því. Fáein vitni kváðust
hafa séð inn í hólfið og þar hefði engin
byssa verið sjáanleg. Þá kom í ljós að Jón
hafði tvisvar á þessu tímabili hitt Lárus
Salómonsson af tilviljun og í hvorugt
skiptið sagt honum frá byssufundinum,
þrátt fyrir að hann segðist hafa í þrjá
daga reynt að ná í hann í síma til að
afhenda honum hana. í fyrra skiptið hitt-
ust þeir fyrir 10. febrúar og voru þá báðir
í bflum sínum á Nesveginum. Þeir voru
sem fyrr segir kunnugir og steig Jón upp í
Landrover lögregluþjónsins meðan þeir
spjölluðu saman. Talið barst meðal ann-
ars að Smith & Wesson- byssu Jóhannes-
ar á Borg sem lögreglan hafði þá leitað
að í heilt ár. Lárus sagði við rannsókn
málsins að þeir hefðu oft rætt þetta mál
sín á milli enda báðir kunningjar hótel-
stjórans. Kvaðst Lárus hafa sagt eitthvað
á þessa leið:
„Ekki kemur byssan hans Jóa ennþá í
leitirnar.“
Þá svaraði Jón: „Hún kemur bráðum í
leitirnar." Lárus kvað þessi orð hafa orð-
ið sér minnisstæð því Jón hefði aldrei
áður tekið undir orð sín með þessum
hætti. Ef marka má frásögn Jón var byss-
an þá í hanskahólfi Chevy-bifreiðarinn-
ar, eða sem sé í fárra metra fjarlægð, og
sagðist hann hafa stöðvað Lárus á Nes-
veginum einmitt til þess að segja honum
frá byssunni en síðan brostið til þess
kjark. Nokkru síðar var Lárus svo kallað-
ur á heimili Jóns vegna annars máls og
ekki minntist Jón þá heldur á byssufund-
inn. Við rannsóknina kom það ennfrem-
ur fram að Jón hefði hitt Njörð Snæhólm
rannsóknarlögreglumann hinn 7. febrúar
og þeir rætt saman í um það bil tíu mínút-
ur um mál alveg óskylt byssuhvarfinu.
Jón var spurður hví hann hefði ekki not-
að tækifærið og skýrt Nirði frá fundi byss-
unnar og svaraði hann þá: „Nú veit ég
ekki, af hverju ég gerði það ekki. Það var
einhver klaufaskapur.“
60 HEIMSMYND