Íslenskt mál og almenn málfræði - 2014, Side 80

Íslenskt mál og almenn málfræði - 2014, Side 80
lagi koma þykja (9) og finnast (10) fyrst fram. Síðastnefnda sögnin er lang- algengasta sögnin í þessari setningagerð allan líf tíma hennar, allt fram á sjö unda áratug 20. aldar, en hinar sagnirnar þrjár eru einnig áberandi allan tímann.24 Nokkrar sagnir bætast við síðar. Í bréfi frá 1878 kemur blandaða setn - inga gerðin fyrir með dreyma (18), með minna í bréfi 1880, og með heyrast í bréfi frá 1886 (20), en allar sagnirnar eru þó sjald gæfar í þessari setninga- gerð. Þegar kemur fram á 20. öld bætist við skiljast sem nokkur dæmi eru um, það elsta frá 1918 (31). Fáeinar sagnir til við bótar af þessu merking- arsviði koma fyrir einu sinni hver í blönd uðu setn inga gerð inni en trú legt er að einhver þeirra dæma séu villur. Hér er þó rétt að hafa í huga að tvímyndir eins og sýndar eru í (1) og (7)–(8), þar sem frumlagslausar ótengdar nafnháttarsetningar og að-setn- ingar með frumlagi og sögn í persónuhætti koma fyrir með sömu sögn, eru ekki bundnar við tilfinninga- og skynj unar sagnir. Þær koma einnig fyrir með sumum stýrisögnum, s.s. lofa (og einnig biðja í eldra máli): (78)a. Ég lofaði að fara heim b. Ég lofaði að ég færi heim Ef um væri að ræða einhvers konar „setningarugl“ eða setningagerðum „blandað saman“ í blönduðu setningagerðinni, eins og Björn Guðfinnsson (1940:76) og Jakob Jóh. Smári (1920:275) virðast álíta, mætti búast við því að slíkt „rugl“ eða „blöndun“ kæmi einnig fyrir með öðrum sögnum sem taka með sér tvímyndir af þessu tagi. En setningar á við (79) eru algerlega ótækar í nútímamáli og ég hef engin dæmi fundið um það, hvorki að fornu né nýju, að stýrisagnir taki blönduðu setningagerðina: (79) *Ég lofaði að ég fara heim Annar flokkur sagna sem hér þarfnast skoðunar eru álits- og yfir - lýsingasagnir eins og segja, telja og álíta. Þetta eru sagnir sem taka þolfall með nafnhætti (e. accusative with infinitive) (sjá Höskuld Þráinsson 2005: 425–428; 2007:436–439), en geta einnig tekið að-setningu með frumlagi og persónuháttarsögn: (80)a. Ég sagði/taldi hana vera ríka b. Ég sagði/taldi að hún væri rík Eiríkur Rögnvaldsson80 24 Sögnin reynast tekur einnig með sér tengdar frumlagslausar nafnháttarsetningar frá 18. fram á 20. öld.
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152
Side 153
Side 154
Side 155
Side 156
Side 157
Side 158
Side 159
Side 160
Side 161
Side 162
Side 163
Side 164
Side 165
Side 166
Side 167
Side 168
Side 169
Side 170
Side 171
Side 172
Side 173
Side 174
Side 175
Side 176
Side 177
Side 178
Side 179
Side 180
Side 181
Side 182

x

Íslenskt mál og almenn málfræði

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Íslenskt mál og almenn málfræði
https://timarit.is/publication/832

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.